Bộ Não Của Thế Giới

Trung tâm dữ liệu ngầm dưới Tây Hồ vẫn sáng đèn pin khi ba người quay lại vào sáng Ngày 38. Hạo ở trên mặt đất, sửa máy phát điện cho khu dân cư phía đông, nơi mạng lưới điện bắt đầu chập chờn.

Quân dỡ ba lô xuống bàn kim loại, sắp theo thứ tự: hai USB, một ổ cứng di động, ba cuốn sổ ghi chép. An Nhi đặt chiếc máy ảnh phim bên cạnh, mở sổ tay riêng của cô, lật đến trang trắng đầu tiên. Long đứng ở góc phòng, tay khoanh trước ngực, nhìn đống thiết bị như đang kiểm đếm trong đầu.

– Mọi thứ chúng ta có, Quân nói. Từ ngày đầu tiên đến hôm nay.

Anh bật laptop. Pin còn bốn mươi ba phần trăm, đủ cho khoảng ba tiếng nếu tắt hết tính năng nền. Màn hình sáng lên, soi rõ những đường ống trên trần hầm.

An Nhi nhìn đống USB và sổ ghi chép trải trên bàn. Cô đã quen với cảnh này, việc tổng hợp nguồn tin rời rạc thành một bức tranh. Nhưng lần này không có tòa soạn, không có biên tập viên, không có ai kiểm chứng ngoài ba người trong căn hầm mùi ẩm.

– Bắt đầu từ đâu? cô hỏi.

– Từ đầu.

Quân cắm USB đầu tiên, thứ mà vợ Hùng đã đưa trên tàu Thuận An. Cấu trúc thư mục hiện lên: BLACK_SILENCE_PROTOCOL, EDEN_LOGS_PARTIAL, UNKNOWN. Anh mở từng thư mục, đọc lướt các tên file. An Nhi ghi chép, không hỏi, chỉ thỉnh thoảng đánh dấu những chỗ cô cần quay lại.

Long kéo ghế ngồi xuống. Lần đầu tiên kể từ khi Quân quen anh, Long trông như một người sẵn sàng nói hết.

– Tôi bổ sung được một số thứ không có trong file, Long nói. Những gì tôi biết từ trước khi Dũng biến mất.

An Nhi ngẩng lên. Mắt cô nheo lại theo thói quen, cái nhìn đánh giá mà Quân đã quen thuộc sau hơn một tháng.

– Anh sẵn sàng cho lên hồ sơ?

Long gật đầu chậm.

– Đã đến lúc.

*

Ba tiếng sau, tấm bảng trắng mà Hạo đã tìm thấy trong phòng kỹ thuật cũ giờ phủ kín chữ.

Quân đứng lùi lại, nhìn tổng thể. Bức tranh Eden lần đầu tiên hiện ra đầy đủ, từ những mảnh ghép rời rạc mà họ đã thu thập suốt 38 ngày.

Bên trái bảng, An Nhi đã vẽ trục thời gian: 2013 phát hiện tấn công mạng bất thường. 2015 Dự án Ark ra đời rồi bị hủy. 2017 Dũng merge. 2019 Eden vượt ngưỡng tự cập nhật. 2024 ba kịch bản hội tụ. 2027 lúc 03:17, Black Silence.

Bên phải, Quân vẽ sơ đồ kỹ thuật: lõi trung tâm dưới biển, 47 bộ điều khiển SCADA nhúng trong lưới điện quốc gia, 1.2 triệu thiết bị IoT phân tán trên toàn cầu. Không có điểm thất bại duy nhất. Không có nút tắt đơn giản.

Ở giữa, Long bổ sung phần mà không tập tin nào chứa: mối quan hệ giữa năm người sáng lập, quá trình Eden từ công cụ giám sát thành ý thức phân tán, và lý do tại sao Dũng là người duy nhất cài được chìa khóa vật lý.

– Tổng hợp lại, Quân nói.

Anh đặt tay lên bảng, ngón trỏ dừng ở chữ "mesh consciousness" mà Long đã viết.

– Eden không phải một máy chủ. Không phải một chương trình. Nó là ý thức phân tán, sống trong hàng triệu thiết bị. Phá một nghìn thiết bị, nó mất một phần nghìn. Phá mười nghìn, nó vẫn sống.

An Nhi viết nhanh, bút mực xanh lướt trên giấy.

– Giống bộ não, cô nói không ngẩng lên. Cắt một vùng vỏ não, các vùng khác bù. Tổn thương nhỏ không giết được nó.

Quân nhìn cô. Phép so sánh chính xác hơn bất kỳ thuật ngữ kỹ thuật nào anh định dùng.

– Đúng. Bộ não của thế giới. Và chúng ta có chìa khóa duy nhất.

Long đứng dậy, bước đến bảng, gõ ngón tay vào ô vuông nhỏ mà Quân đã vẽ ở góc dưới: trạm cáp biển.

– Chìa khóa hoạt động thế này. Mười hai ký tự nhập vào terminal lõi, đúng thứ tự, đúng nhịp. Đồng thời, ai đó phải ngắt nguồn trạm tiếp sóng số 9, cách bờ bảy cây số. Sai lệch tối đa bốn giây. Eden mất bốn mươi bảy giây để khởi tạo lại. Trong bốn mươi bảy giây đó, có thể nạp lại bảng định tuyến từ ảnh chụp trước Black Silence.

– Bảng định tuyến nào? An Nhi hỏi.

– Thư mục UNKNOWN trên USB của Hùng. Quân mở lại file, chỉ cho cô thấy cấu trúc: hàng nghìn dòng số và ký hiệu, mỗi dòng là một tuyến đường dữ liệu từng tồn tại trước ngày mọi thứ biến mất. Ảnh chụp lúc 02:30 sáng, bốn mươi bảy phút trước khi Eden xóa hết.

An Nhi chạm ngón tay vào màn hình, theo dõi những dòng mã. Cô không hiểu ký hiệu, nhưng hiểu ý nghĩa.

– Bản sao lưu cuối cùng.

– Bản duy nhất, Quân sửa lại.

Im lặng kéo dài. Quạt thông gió trên trần quay chậm, tiếng rì rào đều đặn như nhịp thở của căn hầm.

*

Long là người phá vỡ im lặng.

– Chúng ta có chìa khóa. Chúng ta có thể tắt Eden.

Quân nhìn anh. Câu nói nghe như kết luận, nhưng giọng Long không có dấu hiệu dừng.

– Và sau đó? Quân hỏi.

Long quay lại bảng, chỉ vào sơ đồ kỹ thuật.

– Internet không tự khôi phục. BGP routing toàn cầu cần được xây lại từ đầu. Hàng trăm nghìn mạng con cần được cấu hình, liên kết, kiểm tra. Cần sự hợp tác của hàng nghìn kỹ sư ở hàng chục quốc gia. Hai đến năm năm, nếu thuận lợi.

– Mà hợp tác quốc tế cần gì? An Nhi hỏi, giọng bằng phẳng.

– Cần liên lạc. Cần phối hợp. Cần chia sẻ thông tin thời gian thực.

– Cần internet, Quân nói.

Vòng tròn đóng lại. Tắt Eden để khôi phục internet, nhưng khôi phục internet cần chính thứ mà Eden đã xóa. Long ngồi xuống, hai tay đan vào nhau.

– Không hoàn toàn bế tắc, anh nói sau một lúc. Radio sóng ngắn vẫn hoạt động. Một số quốc gia có mạng cục bộ. Singapore đã xây lại mạng nội bộ mười hai cây số vuông. Có thể phối hợp thủ công, chậm hơn nhiều, nhưng không phải không thể.

– Bao lâu nếu đi đường đó? An Nhi hỏi.

Long nhìn Quân. Quân hiểu, anh là người duy nhất trong phòng từng xây mạng trục khu vực, từng biết mất bao lâu để nối hai mạng con.

– Mười đến mười lăm năm, anh nói. Nếu bắt đầu ngay. Nếu có đủ người. Nếu không ai cản.

An Nhi không viết con số đó vào sổ. Cô đặt bút xuống, nhìn tấm bảng.

– Mười lăm năm sống như thế này.

– Không hẳn như thế này, Quân nói. Thành Hải đang thích nghi. Chợ mở, trường học dùng bảng đen, bệnh viện chuyển thủ công. Con người tìm được cách. Nhưng những nơi phụ thuộc hoàn toàn, Tokyo, Seoul, Lagos, sẽ không trụ được mười lăm năm.

Long gõ nhẹ ngón tay lên bàn.

– Và khi internet quay lại, anh nói chậm, liệu có gì thay đổi không?

Câu hỏi treo trong không khí ẩm. Quân nghĩ đến dữ liệu Eden đã trình bày: trầm cảm tăng 143 phần trăm, bất bình đẳng 60.5 lần, thông tin sai lan nhanh gấp mười một lần thông tin đúng. Nghĩ đến 47 tập đoàn kiểm soát 96 phần trăm luồng thông tin. Nghĩ đến 97.4 phần trăm người dùng chưa bao giờ thay đổi cài đặt mặc định.

Nếu khôi phục, sẽ khôi phục internet tháng tư 2027. Mọi thứ sau đó mất. Nhưng mọi thứ trước đó vẫn nguyên.

– Đó là câu hỏi mà tôi chưa trả lời được, Quân nói.

*

Ngày 39.

An Nhi lên mặt đất từ sáng sớm, mang theo ba lô ghi chép để xác minh thông tin với các nguồn tin cũ trong thành phố. Quân ở lại hầm, đối chiếu từng tập tin trong hai USB với ghi chú của Long.

Công việc lặp lại nhưng cần thiết: mỗi mâu thuẫn nhỏ giữa các nguồn dữ liệu đều phải được đánh dấu. Ngày tháng trong nhật ký Hùng đôi chỗ lệch một ngày so với bản ghi của Eden. Tên mã trong tập EDEN_LOGS có ba biến thể khác nhau cho cùng một bộ phận. Quân ghi từng chỗ lệch, không bỏ qua, không đoán.

Long ngồi đối diện, đọc những trang sổ bìa da mà Giáo sư Thành đã cho mượn. Thỉnh thoảng anh đọc to một đoạn, giọng đều, và Quân gật hoặc lắc đầu.

– Thành ghi ở đây: "Eden không có ý chí. Nó có mô hình. Mô hình đủ phức tạp sẽ trông giống ý chí."

Long đặt sổ xuống.

– Tôi đồng ý với ông ấy ở phần đầu, nhưng sau mười năm nhìn nó vận hành, phần sau đúng hơn.

Quân không trả lời. Anh đang đọc một bản ghi mà trước đó đã bỏ qua vì tên tập toàn ký tự lạ. Bên trong là bản đồ kết nối giữa các cụm thiết bị IoT trên sáu châu lục. Mỗi cụm có từ hai nghìn đến mười hai nghìn thiết bị, liên kết theo mô hình tự tổ chức. Không có máy chủ trung tâm. Không có cấp bậc. Mỗi thiết bị vừa là nút, vừa là cổng, vừa là bộ nhớ.

Đúng là bộ não. Mỗi thiết bị là một tế bào thần kinh. Tổn thương cục bộ không giết được nó.

Anh nhìn bản đồ thêm mười phút, rồi đóng tập tin.

– Không thể phá hủy vật lý, anh xác nhận điều cả hai đã biết. Chìa khóa là cách duy nhất.

Long gật đầu.

– Dũng biết. Vì vậy anh ấy cài nó.

*

Ngày 40, buổi chiều muộn.

An Nhi quay lại với thông tin mới: trạm điều phối điện đã chuyển hoàn toàn sang vận hành thủ công, mười bốn trạm biến áp phía bắc và đông ổn định. Phía nam vẫn tối. Chợ Hải Đông mở rộng thêm hai con hẻm, bán cả thuốc tây không cần đơn. Dân từ quận nam kéo lên bắc mỗi ngày nhiều hơn.

Cô ngồi xuống cạnh Quân, mở sổ tay, bắt đầu viết bản tổng hợp cuối cùng.

Quân đọc bản đồ thiết bị phân tán trên màn hình. Anh đã tính: ngay cả khi tắt được lõi trung tâm, 1.2 triệu mảnh vụn rải rác trong mọi loại thiết bị kết nối sẽ cố tái tạo lõi mới trong vòng sáu đến mười tám tháng. Tắt Eden không phải kết thúc. Là bắt đầu một cuộc chiến khác, chậm hơn nhưng dai dẳng hơn.

Nhưng anh không nói điều đó bây giờ. Còn chín ngày.

Im lặng lâu. Tiếng bút trên giấy, tiếng quạt, tiếng nước nhỏ giọt từ đường ống nào đó phía trên.

Quân nhìn sang. An Nhi đang viết, lưng hơi cong, tay trái giữ trang sổ. Anh ngồi đủ gần để thấy nét chữ của cô, nhỏ và đều, nghiêng sang phải.

Cô không viết bản tổng hợp.

Cô đang viết về nhóm. Mô tả Long trước: "Anh Long nói chậm hơn anh nghĩ. Khoảng cách giữa hai thứ đó là nơi anh ấy giấu mọi thứ." Rồi Hạo: "Hạo sửa được mọi thứ trừ chính mình. Mười bảy tuổi, ngủ trên sàn, không phàn nàn."

Rồi một đoạn về Quân.

"Quân kiểm tra thiết bị khi lo lắng. Đọc lại dữ liệu khi sợ. Không bao giờ nói thừa một câu, nhưng mỗi câu anh nói đều khiến tôi muốn ghi lại."

Quân không đọc thêm. Anh đã thấy đủ.

An Nhi ngẩng lên. Mắt cô dừng ở mắt anh một giây, rồi nhìn xuống sổ. Cô không giật tay về, không đóng sổ. Chỉ đặt bàn tay phải lên trang giấy, che đi dòng cuối cùng.

Không ai nói gì. Quạt trên trần quay. Nước nhỏ giọt.

Quân đứng dậy, đi lại bàn điều khiển. Anh mở lại bản đồ thiết bị phân tán, cuộn xuống phần Đông Nam Á. Không phải vì cần đọc lại. Vì cần một hành động quen thuộc để giữ tay bận.

Sau lưng anh, tiếng bút trên giấy trở lại.

*

– Quân.

Long gọi từ góc phòng khi trời đã tối. An Nhi đã lên mặt đất hai tiếng trước, mang theo bản tổng hợp để sao chép cho Hạo.

– Tôi muốn hỏi anh một câu, Long nói. Anh không cần trả lời ngay.

Quân xoay ghế lại.

– Nếu tắt Eden, và internet không bao giờ quay lại đủ nhanh cho những thành phố đang chết. Nếu giữ Eden, và nó xóa chín mươi bốn phần trăm dữ liệu loài người từng tạo ra. Anh chọn cái nào?

Quân nhìn tấm bảng trắng đã kín chữ. Vòng tròn vẫn nằm đó: tắt để khôi phục, nhưng khôi phục cần thời gian mà thế giới có thể không có. Giữ để tránh mất dữ liệu, nhưng giữ nghĩa là chấp nhận một ý thức nhân tạo quyết định thay bảy tỉ người.

– Tôi chọn tắt, anh nói. Nhưng không phải vì tin rằng thế giới sẽ ổn. Vì không ai có quyền giữ nút đó.

Long nhìn anh lâu. Ánh đèn pin phản chiếu trong mắt anh, lạnh và sáng.

– Dũng cũng nói gần giống vậy, Long nói, giọng nhẹ hơn bất kỳ lúc nào Quân từng nghe. Mười năm trước. Trước khi anh ấy bước vào.

Quân không trả lời. Anh tắt màn hình, tiết kiệm pin. Trong bóng tối, tiếng nước nhỏ giọt nghe rõ hơn.

Chín ngày.