Người Đã Cảnh Báo

Ngày 12. Mưa.

Mưa đến không báo trước vì không còn ai báo. Không dự báo thời tiết, không thông báo trên ứng dụng, không biểu tượng đám mây nhỏ góc màn hình. Chỉ có bầu trời xám dần từ sáng, rồi giọt đầu tiên rơi lúc chín giờ, rồi mưa lớn từ mười giờ trở đi. Quân đứng ở cửa sổ, nhìn nước chảy trên kính, nghĩ rằng đây là cơn mưa đầu tiên kể từ Ngày 0 mà anh thực sự chú ý. Mười hai ngày trước, mưa chỉ là thông tin trên màn hình. Bây giờ mưa là mưa.

An Nhi đến lúc bảy giờ, trước mưa. Cô mang theo một danh sách viết tay trên giấy A4 gấp bốn, mực xanh, chữ nhỏ. Sáu tên. Sáu người. Tất cả có một điểm chung.

– Tôi gọi được bốn nguồn tin qua điện thoại bàn tối qua và sáng nay. Cô ngồi xuống bàn bếp, trải tờ giấy. Hai người trong Bộ, một phóng viên cũ ở Đà Nẵng, một giảng viên Bách khoa. Hỏi cùng một câu: "Trước sự kiện, có ai từng cảnh báo công khai về lỗ hổng hạ tầng internet và sau đó bị im tiếng?"

Quân ngồi xuống đối diện, nhìn danh sách.

Sáu tên. Ba tiến sĩ, hai kỹ sư cấp cao, một cố vấn bộ. Năm nam, một nữ. Độ tuổi từ bốn mươi đến sáu mươi. Mỗi tên đi kèm một dòng ghi chú ngắn, chữ An Nhi nhỏ nhưng rõ, như bản tin lưu trữ:

1. Nguyễn Thế Vinh, 58. Tiến sĩ an ninh mạng, Đại học Bách khoa Hà Nội. Bài báo 2019 về điểm nghẽn BGP đơn. Bị gỡ khỏi tạp chí. Nghỉ hưu sớm 2022. Mất liên lạc từ 2023.

2. Trần Thị Minh Ngọc, 47. Kỹ sư cấp cao, Tổng công ty Viễn thông. Báo cáo nội bộ 2020 về rủi ro phụ thuộc định tuyến toàn cầu. Bị chuyển công tác. Xin nghỉ 2022. Hàng xóm nói bà chuyển đi, không biết đi đâu.

3. Lê Hoàng Nam, 52. Cố vấn an ninh mạng, Bộ Thông tin. Đề xuất kiểm toán hạ tầng cáp ngầm 2021. Đề xuất bị bác. Nghỉ phép dài hạn 2023. Điện thoại ngắt.

4. Phạm Đức Trí, 44. Kỹ sư hệ thống, tập đoàn viễn thông tư nhân. Viết bài trên diễn đàn kỹ thuật 2020 về kịch bản "internet zero". Bài bị xóa. Mất việc. Không có thông tin sau 2021.

5. Vũ Quang Minh, 61. Tiến sĩ hệ thống phân tán, Viện Khoa học. Nghiên cứu 2018 về mô phỏng sụp đổ hạ tầng toàn cầu. Nghiên cứu bị rút. Nghỉ hưu 2020. Nhà ở Nha Trang, không ai liên lạc được.

6. Lê Minh Quân, 34. Kỹ sư hạ tầng mạng lõi. Báo cáo 2021 về rủi ro hạ tầng internet. Không phản hồi từ 7 cơ quan.

Quân dừng lại ở tên thứ sáu. Tên mình. Viết bằng cùng mực, cùng cỡ chữ, cùng cách trình bày như năm tên trước. Không có dấu hỏi, không có ghi chú đặc biệt. Chỉ một cái tên trong danh sách.

Anh nhìn An Nhi. Cô nhìn lại, không giải thích, chờ anh tự hiểu.

– Sáu người cảnh báo, Quân nói. Năm người biến mất hoặc bị im tiếng. Tôi là người thứ sáu.

– Nhưng anh vẫn ở đây. Cô nói chậm, ngón tay gõ nhẹ lên tờ giấy. Năm người kia: một bị gỡ bài, một bị chuyển công tác, một bị bác đề xuất, một mất việc, một bị rút nghiên cứu. Tất cả đều bị loại bỏ khỏi vị trí có thể ảnh hưởng. Anh thì không. Anh viết báo cáo, không ai phản hồi, và anh... tiếp tục làm việc.

Quân im. Cô đúng. Anh viết bảy mươi hai trang, gửi bảy cơ quan, rồi quên. Không ai đuổi anh. Không ai gỡ bài. Không ai mời anh uống cà phê rồi đề nghị nghỉ phép dài hạn. Anh chỉ đơn giản bị bỏ qua. Như tờ giấy rơi xuống sàn mà không ai cúi nhặt.

– Tại sao tôi không bị loại? Quân hỏi, biết câu trả lời nhưng muốn nghe cô nói.

– Vì anh không biết về Eden. An Nhi nhìn thẳng vào mắt anh. Năm người kia cảnh báo đúng điều đúng. Nhưng trong quá trình nghiên cứu, có thể họ chạm vào thứ gì đó cụ thể hơn, gần hơn. Chạm vào Eden, hoặc chạm vào những người liên quan đến Eden. Anh thì không. Báo cáo của anh là lý thuyết thuần túy. Đúng nhưng xa. Đủ xa để không nguy hiểm.

Đúng nhưng xa. Quân ghi ba chữ đó vào sổ. Đó là lý do anh sống sót. Báo cáo anh viết đúng về vấn đề nhưng không biết về giải pháp mà ai đó đang xây. Giống như dự báo động đất mà không biết có người đang đặt bom.

– Có một điểm khác, cô nói, giọng thấp hơn. Cả sáu người đều bị bỏ qua bởi hệ thống chính thức. Nhưng có ít nhất hai người được ai đó liên lạc riêng sau khi bị loại.

– Ai liên lạc?

– Nguồn tin của tôi ở Bách khoa nói rằng giáo sư Vinh, người số một trong danh sách, nhận được một cuộc gọi lạ khoảng sáu tháng trước khi nghỉ hưu. Sau cuộc gọi đó, ông ấy đốt toàn bộ nghiên cứu in trên giấy tại nhà. Vợ ông kể với đồng nghiệp. Bà nói ông đốt cả đêm, không giải thích, và từ đó không bao giờ nhắc lại.

Quân nhìn cửa sổ. Mưa nặng hơn. Nước chảy trên kính tạo thành những đường cong không đều, mỗi đường đi một hướng, không đường nào giống đường nào.

– Người thứ hai?

– Trần Thị Minh Ngọc. Kỹ sư viễn thông. Hàng xóm cũ của bà nói có người đàn ông trung tuổi đến thăm bà hai lần trước khi bà chuyển đi. Xe hơi đen, một mình, ở khoảng một tiếng mỗi lần. Hàng xóm mô tả: cao, gầy, tóc bạc sớm, mang ba lô quân dụng.

Quân đặt bút xuống. Cao, gầy, tóc bạc sớm, ba lô quân dụng. Mô tả đó có thể là nhiều người. Nhưng trong bối cảnh này, với tất cả những gì anh biết, nó chỉ trỏ đến một người.

– Long, anh nói.

An Nhi gật, chậm.

Quân gọi Long qua điện thoại bàn quán Hải Yến lúc mười giờ. Bà Lan bắt máy, nói Long đang ở đây, uống cà phê, một mình. Quân nói: "Bảo ông ấy ở đó. Tôi đến trong hai mươi phút."

Mưa không ngớt. Quân mặc áo mưa nhựa, loại mỏng, mua ở chợ Hải Đông tuần trước bằng hai gói mì. An Nhi đi cùng, ba lô trùm ni lông. Đường vắng hơn mọi ngày. Mưa làm mọi thứ chậm lại, kể cả những người đã quen sống chậm mười hai ngày nay.

Quán Hải Yến, tầng trệt chung cư Phú Minh. Long ngồi ở bàn góc trong cùng, cà phê đen, sổ tay mở nhưng trang trống. Ông nhìn hai người bước vào, mắt bình thản, như đã biết họ sẽ đến.

Quân ngồi xuống đối diện. An Nhi ngồi cạnh, lấy sổ ra nhưng chưa mở.

– Tôi tìm thấy báo cáo của ông trong hồ sơ Dự án Ark, Quân nói, không vòng vo. Báo cáo đánh giá rủi ro hạ tầng internet Đông Nam Á, Trần Đức Long, 2014. Một năm trước khi Ark được đề xuất.

Long không phản ứng. Ông đặt tách cà phê xuống, hai tay trên bàn, ngón đan nhau.

– Ông nói ông ở vòng ngoài, Quân tiếp. Đánh giá rủi ro, bị gạt ra khi dự án chuyển giai đoạn. Nhưng báo cáo rủi ro của ông là nền tảng cho Ark. Không có báo cáo đó, không có Ark. Không có Ark, có thể không có Eden. Ông không ở vòng ngoài. Ông ở gốc.

Im lặng. Mưa trên mái tôn hiên quán tạo nên tiếng ồn đều, trắng, xóa mọi âm thanh phụ. Bà Lan rửa ly ở quầy, không nhìn lại.

Long nhìn Quân. Lâu. Rồi ông ngả người ra sau ghế, thở ra, chậm.

– Tôi không ở vòng ngoài, ông nói. Tôi ở vòng đầu tiên. Và tôi ra đi trước tất cả.

An Nhi mở sổ, viết.

– Kể, Quân nói.

Long nhìn xuống tách cà phê.

– Năm 2013, tôi hoàn thành mô hình mô phỏng sụp đổ hạ tầng internet khu vực. Không phải lý thuyết suông, mà chạy mô phỏng trên dữ liệu thật. Kết quả: nếu bốn mươi phần trăm AS trên toàn cầu mất định tuyến đồng thời, hệ thống không thể phục hồi. Không phải mất vài tuần. Mất hẳn. Vì cơ chế tự phục hồi của BGP phụ thuộc vào các nút láng giềng còn hoạt động. Khi quá nhiều nút chết cùng lúc, không còn điểm tham chiếu.

Quân gật. Anh biết lý thuyết đó. Báo cáo 2021 của anh đề cập, nhưng ở mức khái niệm. Long đã chạy mô phỏng trước anh bảy năm.

– Tôi gửi kết quả cho ba cơ quan, Long tiếp. Không ai quan tâm. Rồi Dũng liên lạc.

– Dũng tìm ông?

– Dũng đọc bài báo nội bộ tôi đăng trên tạp chí kỹ thuật quân sự. Bài không ai đọc ngoài vài chục người trong ngành. Dũng là một trong số đó. Ông ấy gọi cho tôi, nói muốn gặp, nói có một dự án cần người đánh giá rủi ro. Đó là Ark.

– Vậy ông tham gia Ark từ đầu.

– Tôi viết báo cáo nền tảng. Đánh giá rủi ro cho hội đồng thẩm định. Ark bị hủy. Sau đó Dũng đề xuất Eden. Tôi tham gia giai đoạn đầu, đánh giá rủi ro cho kiến trúc miễn dịch. Sáu tháng. Rồi dự án chuyển hướng. Tôi không đồng ý. Dũng cũng không đồng ý. Nhưng Dũng ở lại để phản đối từ bên trong. Tôi ra đi.

– Ai quyết định chuyển hướng?

Long nhìn Quân. Mắt ông không tránh, nhưng có thứ gì đó phía sau, sâu hơn cái nhìn bình thường. Không phải sợ. Gần giống hối tiếc.

– Tôi không biết tên thật. Chỉ mã số. Hai người trong nhóm lõi mà tôi chưa bao giờ gặp mặt. Mọi giao tiếp qua kênh mã hóa. Khi dự án còn nhỏ, Dũng kiểm soát mọi thứ. Khi dự án lớn lên, hai người đó mang theo tài nguyên, mang theo quyền truy cập vào các nút hạ tầng lõi mà không ai trong nhóm ban đầu có. Và kèm theo tài nguyên là quyền quyết định.

– Tài nguyên từ đâu?

– Quyền truy cập vào nút định tuyến cấp quốc gia. Không phải thứ một cá nhân hay công ty tư nhân có thể mua. Long nói chậm, từng câu đặt xuống bàn như quân cờ. Phải là cơ quan nhà nước, hoặc ai đó có quyền lực bên trong cơ quan nhà nước. Tôi nghi. Nhưng không chứng minh được. Đó cũng là lý do tôi ra đi. Khi không kiểm soát được ai đang đứng sau, tốt nhất là đứng ngoài.

An Nhi dừng bút, nhìn lên.

– Nhưng ông không hoàn toàn đứng ngoài. Cô nói, giọng nhẹ nhưng sắc. Ông vẫn theo dõi. Ông biết về Hùng. Ông biết tần số 7.038. Ông nhận được thư từ nguồn không xác định. Và, cô liếc xuống sổ, hàng xóm cũ của Trần Thị Minh Ngọc mô tả một người đàn ông đến thăm bà hai lần trước khi bà chuyển đi. Cao, gầy, tóc bạc sớm, ba lô quân dụng.

Long nhìn An Nhi. Lần đầu tiên kể từ khi Quân quen ông, mặt Long thay đổi. Không nhiều. Chỉ cơ hàm siết lại một phần giây, rồi thả. Nhưng đủ.

– Tôi đến gặp bà Ngọc, Long nói, sau một lúc. Và giáo sư Vinh. Và Phạm Đức Trí.

– Tại sao?

– Vì tôi muốn biết họ có biết gì không. Ông nhìn thẳng vào Quân. Khi tôi rời Eden, tôi mang theo nỗi lo nhưng không mang theo bằng chứng. Mười năm qua, tôi cố tìm lại. Tìm ai đó cũng đang nghiên cứu cùng hướng, cũng phát hiện điều bất thường. Năm người trong danh sách của cô An Nhi, tôi đã tiếp cận ba.

– Kết quả?

– Giáo sư Vinh đốt tài liệu sau khi tôi đến. Không phải vì tôi yêu cầu. Vì khi tôi kể cho ông ấy nghe những gì tôi biết, ông ấy sợ. Ông ấy nói: "Nếu điều anh nói là thật, thì không có tài liệu nào an toàn." Rồi ông đốt.

Long dừng, uống một ngụm cà phê nguội.

– Bà Ngọc bình tĩnh hơn. Bà nghe, ghi chú, hỏi câu hỏi kỹ thuật. Bà hiểu vấn đề. Rồi bà biến mất. Tôi không biết bà đi đâu. Nhưng bà đi có kế hoạch, không phải bị ép.

– Phạm Đức Trí?

Long không trả lời ngay. Ông nhìn ra cửa quán, nơi mưa rơi thành màn nước mỏng trước vỉa hè. Một chiếc xe đạp đi qua chậm, người đàn ông áo mưa che kín mặt, chở hai bình nước phía sau.

– Trí là người duy nhất đã tiến xa hơn tôi, Long nói. Anh ta không chỉ phát hiện lỗ hổng. Anh ta tìm được dấu vết của Eden trên bảng định tuyến. Những thay đổi nhỏ, chậm, có quy luật. Giống như Hùng phát hiện sau đó. Nhưng Trí phát hiện sớm hơn Hùng hai năm.

– Rồi sao?

– Rồi anh ta mất việc. Bài viết trên diễn đàn bị xóa. Sau đó, không ai biết anh ta ở đâu. Long nói đều, nhưng giọng ông thấp hơn nửa cung. Tôi đến nhà anh ta ở Bình Dương. Nhà vẫn có người ở. Nhưng không phải Trí. Người thuê mới. Chủ nhà nói Trí bán nhà sáu tháng trước và đi. Không địa chỉ mới. Không số điện thoại mới.

Im lặng. Mưa nhẹ hơn một chút, rồi nặng lại. Bà Lan đặt ba ly trà nóng lên bàn, không hỏi, rồi đi.

An Nhi viết xong, ngẩng lên.

– Ông tiếp cận ba người. Một đốt tài liệu. Một biến mất có kế hoạch. Một mất tích. Ông không nghĩ rằng việc ông đến gặp họ có liên quan?

Câu hỏi nằm giữa bàn như viên đá. Long nhìn An Nhi, rồi nhìn Quân.

– Tôi đã nghĩ, ông nói. Mỗi ngày. Mười năm. Có thể tôi là người kích hoạt. Có thể ai đó theo dõi tôi và dùng tôi như kim chỉ nam. Tôi tìm ai, người đó biến mất. Hoặc tôi chỉ là người đến sau, và họ đã sẵn sàng rời đi vì lý do riêng.

– Ông không biết.

– Tôi không biết. Và không biết mới là phần khó chịu nhất. Nếu biết mình đã gây hại, tôi có thể dừng. Nhưng không chắc chắn thì không có gì để dừng.

Quân uống trà, nóng, vị chát. Anh nhìn Long. Ông già hơn mười ngày trước, hoặc có lẽ chỉ là ánh sáng yếu trong quán. Mắt sâu hơn, quầng thâm đậm hơn, tay trái giữ tách cà phê hơi run, nhẹ, gần như không thấy nếu không nhìn kỹ.

– Tại sao ông không kể những điều này sớm hơn? Quân hỏi.

Long đặt tách xuống.

– Vì kể sớm hơn không thay đổi gì. Khi chưa có bằng chứng từ USB Hùng, khi chưa có tài liệu Ark, tất cả chỉ là lời kể của một ông già từng làm an ninh mạng. Không ai tin. Anh cũng sẽ không tin.

Quân không phản bác. Ông đúng. Nếu Long kể từ Ngày 1, anh sẽ nghe, ghi chú, và xếp vào mục "cần kiểm chứng" rồi quên. Anh là người cần dữ liệu, không cần lời kể. Và Long biết điều đó, có thể từ trước khi họ gặp lại.

Chiều Ngày 12. Mưa tạnh lúc hai giờ, nắng yếu xuyên mây, đường phố ướt bóng, mùi đất và bê tông ẩm.

Quân mở cuốn sổ bìa da của giáo sư Thành trên bàn bếp căn hộ tầng mười hai. An Nhi ngồi cạnh, đọc qua vai. Sổ dày khoảng tám mươi trang, viết tay, mực xanh và đen, chữ nhỏ nhưng rõ, phong cách của người quen ghi chú kỹ thuật.

Anh lật từng trang, chậm. Không phải đọc toàn bộ mà tìm cấu trúc. Cuốn sổ có ba phần rõ ràng: ghi chú thẩm định Ark (khoảng hai mươi trang, 2015), ghi chú về Eden (khoảng mười lăm trang, 2016-2017), và phần còn lại là suy nghĩ cá nhân, không đánh số, không theo thứ tự thời gian.

Phần Ark: tóm tắt kỹ thuật, nhận xét hội đồng, ý kiến bảo lưu. Quân đã đọc bản chính thức ở thư viện, sổ này bổ sung góc nhìn cá nhân. Giáo sư Thành ghi bên lề: "Dũng trình bày xuất sắc. Hùng chuẩn bị dữ liệu tốt. Khải nói ít, nhưng mỗi câu đều về tiền. Người có tiền không cần nói nhiều."

Phần Eden: ít hơn, mờ hơn, như người viết biết mình đang ghi thứ không nên ghi. Sơ đồ kiến trúc ba tầng mà Quân đã thấy hôm qua. Thêm một sơ đồ thứ hai, nhỏ hơn, ở trang sau: kiến trúc đã sửa, không có van kiểm soát, mũi tên hai chiều giữa tầng phân tích và tầng hành động. Bên cạnh sơ đồ thứ hai, bốn chữ viết tay của giáo sư Thành: "Đây là điểm không thể quay lại."

Quân dừng ở trang tiếp theo. Một danh sách tên, không đánh số, viết nhanh. Bảy cái tên. Ba cái anh biết: Dũng, Hùng, Khải. Bốn cái mới. Không phải tên thật, chỉ có ký hiệu: ΔV-01, ΔV-02, ΔV-03, ΔV-04. Bên cạnh mỗi ký hiệu, một ghi chú ngắn:

ΔV-01: "quyền truy cập nút IX quốc gia." ΔV-02: "vệ tinh, ai?" ΔV-03: "kiểm soát tầng vật lý, cáp ngầm?" ΔV-04: "không rõ, chỉ thấy mã trong bản ghi."

Quân viết lại bốn ký hiệu vào sổ mình. Nhóm lõi không phải năm người như Long nói. Có thể bảy. Hoặc nhiều hơn. Long biết năm. Giáo sư Thành biết bảy. Và nếu giáo sư Thành, người ở xa hơn Long, đã đếm được bảy, thì con số thật có thể lớn hơn nữa.

An Nhi chỉ vào ΔV-01.

– Quyền truy cập nút IX quốc gia. Đó là cấp nào?

– IX là Internet Exchange Point, Quân nói. Nơi các nhà mạng trao đổi dữ liệu. Nút IX quốc gia là điểm trung chuyển lớn nhất trong một quốc gia. Quyền truy cập cấp đó nghĩa là quyền thay đổi bảng định tuyến cho toàn bộ lưu lượng trong nước.

– Cá nhân có thể có quyền đó không?

– Không. Quân lắc đầu. Thường là cơ quan quản lý nhà nước hoặc liên minh nhà mạng. Nhưng nếu ai đó có quyền ủy quyền từ cơ quan đó, hoặc khai thác lỗ hổng quản trị, thì có thể.

Anh nhìn lại bốn ký hiệu. ΔV-01 kiểm soát nút trao đổi. ΔV-02 liên quan vệ tinh. ΔV-03 kiểm soát cáp ngầm vật lý. ΔV-04 chỉ là mã trong bản ghi. Bốn tầng của hạ tầng internet: trao đổi, truyền dẫn không dây, truyền dẫn vật lý, và phần mềm. Nếu bốn người này kiểm soát bốn tầng đó, cộng với Dũng thiết kế giao thức, Hùng giám sát định tuyến, và Khải cung cấp máy chủ, thì nhóm Eden không cần quyền lực chính trị hay quân sự. Họ có quyền lực hạ tầng. Và trong thế giới phụ thuộc hạ tầng, đó là quyền lực thật.

Quân gấp cuốn sổ, đặt lên bàn. Nặng hơn hôm qua. Mỗi trang mở ra là thêm một lớp, và mỗi lớp cho thấy Eden không phải sản phẩm của một nhóm nhỏ cuồng tín. Đây là dự án có tổ chức, có phân tầng, có quyền truy cập thật vào hạ tầng thật. Những người thiết kế Eden không xâm nhập hệ thống. Họ là hệ thống.

Tối Ngày 12. Quân ngồi một mình trên sân thượng tầng mười hai, sổ tay trên đùi, bút trong tay, nhìn thành phố ướt ánh nắng cuối ngày. Không viết. Nghĩ.

Sáu người cảnh báo. Năm biến mất. Anh còn. Lý do: anh biết vấn đề nhưng không biết thủ phạm. Đúng nhưng xa. An toàn vì vô hại.

Nhưng bây giờ anh không còn vô hại. Anh có USB Hùng. Có tài liệu Ark. Có cuốn sổ giáo sư Thành. Có bốn ký hiệu ΔV. Và anh biết cái tên Trần Việt Dũng.

Giáo sư Thành nói: "Những người biết quá nhiều về Eden đều biến mất. Tôi sống vì tôi chọn không biết thêm. Anh đang chọn ngược lại."

Quân đang chọn ngược lại. Và Long cũng đang chọn ngược lại, đã chọn ngược lại từ mười năm trước khi ông bắt đầu tìm kiếm những người cảnh báo. Sự khác biệt: Long biết cái giá. Quân đang học.

Anh viết vào sổ: "Eden = 7+ người. Kiểm soát 4 tầng hạ tầng: IX, vệ tinh, cáp ngầm, phần mềm. Không phải xâm nhập. Là nội gián ở mọi tầng. Long tiếp cận 3/6 người cảnh báo trước sự kiện. 3 người đó biến mất hoặc đốt tài liệu. Long là kim chỉ nam hay trùng hợp? Không biết."

Rồi một dòng nữa, tách riêng: "Tôi là người thứ sáu trong danh sách. Bây giờ tôi biết quá nhiều. Đồng hồ đã bắt đầu."

Anh gấp sổ. Mặt trời xuống sau dãy nhà phía tây, ánh vàng đỏ phủ lên mái bê tông ướt, bóng dài. Ở phía đông, Vân Hải vẫn sáng, đều, ổn định, như ngọn đèn của người đã thắng cuộc chiến mà những người khác chưa biết đang thua.