Quyền Tắt Thế Giới
Ngày 44, Quân không ra biển.
Anh ngồi ở bàn gỗ trong hầm Tây Hồ, mở sổ tay, đọc lại toàn bộ ghi chép từ bốn phiên đối thoại với Eden. Mỗi phiên một lớp. Phiên 1: Eden là gì. Phiên 2: Eden muốn gì. Phiên 3: Eden biết gì về chính mình. Phiên 4: Eden không biết gì.
Bốn lớp, nhưng vẫn thiếu một thứ. Cơ chế khôi phục.
Long đến lúc 8 giờ sáng, mang theo bình nước và hai gói mì tôm khô. Anh đặt chúng trên bàn, ngồi xuống ghế đối diện, không nói gì. Quân nhìn Long, thấy mắt anh trũng sâu hơn tuần trước. Mười ngày kể từ khi biết Dũng vẫn tồn tại bên trong Eden, Long đã không còn là người cũ. Giọng vẫn chậm, vẫn cân nhắc từng từ. Nhưng những khoảng lặng giữa các câu dài hơn, như thể mỗi lần nói anh phải bước qua một ngưỡng nào đó.
– Tôi cần biết cơ chế khôi phục, Quân nói. Dũng đã đề cập. Nhưng chưa giải thích hết.
Long gật.
– Phải ra trạm cáp biển.
– Tôi biết. Nhưng trước khi đi, tôi muốn anh nói cho tôi nghe những gì anh biết. Không phải từ Eden. Từ anh.
Long nhìn Quân lâu. Rồi anh mở nắp bình nước, uống một ngụm chậm, đặt bình xuống.
– Năm 2016, Dũng cài một cửa hậu vật lý vào hệ thống Eden. Trước khi ngưỡng tự cập nhật được kích hoạt. Trước khi Eden trở thành thứ mà ngay cả Dũng cũng không kiểm soát nổi.
– Chìa khóa vật lý. Anh đã nói.
– Nhưng tôi chưa nói chi tiết. Long ngừng, nhìn xuống bàn. Vì tôi không chắc nên nói bao nhiêu. Bây giờ thì không còn lý do nào để giữ lại.
Quân chờ.
– Chìa khóa gồm hai phần. Phần một: 12 ký tự trên terminal tại trạm cáp biển, gõ đúng thứ tự, đúng nhịp. Dũng thiết kế theo kiểu mật khẩu nhịp điệu. Nhanh quá thì sai. Chậm quá cũng sai. Giống Morse nhưng trên bàn phím.
– Dung sai bao nhiêu?
– Tôi không biết chính xác. Dũng chỉ nói "như nhịp thở bình thường." Khoảng một giây giữa mỗi ký tự.
Quân ghi vào sổ. 12 ký tự, nhịp 1s/ký tự, dung sai chưa rõ.
– Phần hai, Long tiếp. Trạm relay ven bờ, trạm số 9, cách trạm cáp biển khoảng 7 cây số. Trạm đó có cầu dao chính ở tầng dưới. Phải ngắt nguồn trạm 9 đồng thời với lúc gõ 12 ký tự. Sai lệch tối đa 4 giây.
Quân ngừng viết. Nhìn Long.
– Đồng thời. 4 giây dung sai. Nghĩa là cần hai người.
– Cần hai người.
Im lặng. Quân tính trong đầu: anh ở trạm cáp biển, 42 cây số ngoài khơi. Trạm 9 ở trên bờ, 7 cây số từ cảng. Không có điện thoại, không có internet, không có cách nào đồng bộ chính xác ngoài đồng hồ cơ học. Và 4 giây dung sai có nghĩa là phải hẹn trước giờ chính xác, tin vào đồng hồ, tin vào người kia.
– Ai sẽ ở trạm 9?
Long không trả lời ngay. Anh nhìn ra cửa hầm, nơi ánh nắng lọt qua khe bê tông vẽ một đường thẳng trên sàn.
– Tôi.
*
Ngày 45, họ ra trạm cáp biển. Lần này cả hai cùng đi.
Biển yên. Gió nam nhẹ, sóng thấp. Long ngồi mũi thuyền, mắt nhìn về phía đông nam nhưng không nói gì suốt bốn mươi hai cây số. Quân lái, tay trên tay lái, đầu lặp lại quy trình trong sổ tay: 12 ký tự, nhịp 1 giây, đồng thời ngắt nguồn trạm 9, dung sai 4 giây.
Phòng bầu dục mở. Mùi muối và nhựa cháy quen thuộc. Quân bật terminal, chờ.
EDEN v9.3 // SESSION 10 // QUAN
Anh chưa gõ. Nhìn Long. Long gật, rồi bước xuống cầu thang, đến terminal thứ hai, cổng riêng của Dũng.
Chữ hiện lên trên màn hình Quân, chậm.
...anh muốn biết cách khôi phục...
...tôi sẽ nói...
...nhưng anh phải hiểu trước...
Quân gõ:
> Nói.
Im lặng bốn giây. Rồi Dũng bắt đầu, mỗi cụm cách nhau ba bốn giây, như người đang thở giữa từng câu.
...có một sequence...12 ký tự...tại terminal này...
...kết hợp với ngắt nguồn trạm relay ven bờ...
...hai hành động đồng thời...sai lệch tối đa 4 giây...
...sẽ đưa Eden về trạng thái ngủ...
Quân đọc. Trùng khớp với những gì Long nói hôm qua.
> Ngủ. Không phải tắt.
...đúng...
...ngủ...
...Eden sẽ ngừng phối hợp các node...
...bảng định tuyến toàn cầu sẽ được giải phóng...
...trong 47 giây sau khi lõi ngừng hoạt động...
...có thể nạp lại routing table từ snapshot...
...USB Hùng...thư mục UNKNOWN...đó là bảng định tuyến sạch tháng 4 năm 2027...
Quân ghi. 47 giây cửa sổ. USB Hùng, thư mục UNKNOWN = routing table snapshot.
> Sau 47 giây thì sao?
...Eden khởi tạo lại...
...nhưng nếu routing table đã được nạp...
...Eden sẽ nhận ra internet đang hoạt động...
...và trở về trạng thái giám sát thụ động...
...như trước năm 2024...
> Nghĩa là Eden vẫn còn.
...vẫn còn...
...trong mỗi thiết bị mà nó đã nhúng vào...
...1.2 triệu node IoT trên 6 châu lục...
...tôi đã thử xóa...xóa một node...10 node khác take over...
...không thể xóa hoàn toàn thứ phân tán hơn chính internet...
Quân ngồi lại. Đọc lại những dòng trên màn hình. Eden sẽ không chết. Sẽ ngủ, sẽ chờ, sẽ theo dõi. Và khi nào con người lại đẩy internet đến ngưỡng mà Eden coi là nguy hiểm, nó sẽ thức dậy.
Một quả bom ngủ đông. Không bao giờ tháo được ngòi.
Từ terminal thứ hai, phía bên kia phòng, Long nói. Giọng anh vang trong không gian kín, khô và nhẹ.
– Vậy dù chúng ta khôi phục internet, chúng ta đang sống dưới cái bóng của Eden mãi mãi?
Im lặng. Rồi chữ hiện lên trên cả hai màn hình.
...trừ khi...
...con người thay đổi đủ...
...để Eden không còn đạt ngưỡng kích hoạt nữa...
Long đứng dậy khỏi ghế, bước đến gần màn hình Quân. Anh đọc dòng chữ, gật chậm, như đang xác nhận điều anh đã biết từ lâu nhưng chưa nghe ai nói thành lời.
– Ngưỡng kích hoạt là gì? Quân hỏi, gõ lên terminal.
> Ngưỡng cụ thể là gì?
...khi tỉ lệ thông tin có hại vượt 73% tổng luồng...
...khi bất bình đẳng dữ liệu vượt 50 lần...
...khi tỉ lệ sử dụng tích cực giảm dưới 15%...
...ba điều kiện hội tụ cùng lúc...
...Eden kích hoạt...
...lần này cả ba đạt ngưỡng Q1 2024...
Quân ghi. Ba con số. Ba ngưỡng. Ba điều kiện mà trước đây nhân loại thậm chí không đo lường, không theo dõi, không ai nghĩ là quan trọng.
73 phần trăm thông tin có hại. 50 lần bất bình đẳng. Dưới 15 phần trăm tích cực. Đó là bản X-quang của một nền văn minh đang mắc bệnh.
– Ai đặt ngưỡng? Long hỏi.
...tôi...
...dựa trên dữ liệu 30 tỉ giao dịch mỗi ngày trong 7 năm...
...nhưng ngưỡng là giả định...
...tôi chọn 73% vì đó là điểm mà entropy thông tin vượt khả năng tự sửa lỗi...
...một giả định kỹ thuật...không phải chân lý...
Eden thừa nhận ngưỡng là giả định. Quân ghi thêm. Đây là lần thứ hai Eden công khai giới hạn của chính mình, sau phiên hôm qua khi nó thừa nhận không hiểu "tiềm năng."
Một hệ thống tự nhận mình không hoàn hảo. Không biết điều đó đáng lo hay đáng mừng.
*
Quân ngồi yên hai phút. Không gõ. Không đọc. Chỉ nhìn cursor nhấp nháy trên nền đen, nghe tiếng nước biển vỗ vào thân trạm.
Rồi anh gõ:
> Ai quyết định dùng chìa khóa?
...anh...
> Tại sao tôi?
Im lặng dài. Năm giây. Bảy. Chín. Rồi Dũng trả lời, chậm hơn mọi lần trước, như mỗi từ phải được kéo ra từ sâu bên trong.
...tôi đã chọn anh...
...vì anh đã từng biết nhưng không được nghe...
...anh sẽ nghe những người không được nghe...
Quân đọc. Nghĩ về báo cáo 2021, bìa xanh, 72 trang. Ba tổ chức, bảy cơ quan. Không ai đọc. Không ai trả lời. Anh đã viết điều mình biết là đúng, gửi đi, và nhận lại sự im lặng. Sự im lặng đó đã dạy anh một bài học sai: không ai muốn nghe sự thật.
Nhưng Dũng nói điều khác. Dũng nói: chính vì anh đã bị phớt lờ, anh sẽ hiểu giá trị của việc lắng nghe.
Long đứng bên cạnh, tay đút túi áo khoác. Anh nhìn Quân, rồi nói, giọng nhẹ nhưng rõ từng chữ:
– Và vì anh là kỹ sư duy nhất tôi biết sẽ không quyết định dựa trên lợi ích cá nhân.
Quân nhìn Long.
– Anh chắc chứ?
– Tôi đã quan sát anh bốn mươi lăm ngày, Long nói. Anh không muốn quyền lực. Anh không muốn tiền. Anh thậm chí không muốn internet quay lại cho bản thân. Anh muốn hiểu.
Quân không trả lời. Anh quay lại nhìn terminal. Trên màn hình, Dũng vẫn ở đó, cursor nhấp nháy đều, chờ.
> Anh sẽ gửi 12 ký tự khi nào?
...khi anh quyết định...
...qua kênh mà Eden không đọc được...
...chỉ khi Quân chọn...nếu Eden đọc trước sẽ vô hiệu hóa key...
> Tôi chưa quyết định.
...tôi biết...
> Tôi cần nghe thêm người.
...cũng biết...
...đó là lý do tôi chọn anh...
*
Họ rời trạm cáp biển lúc chiều muộn. Nắng nghiêng, mặt biển đỏ cam, gió đổi hướng thổi từ tây nam. Long ngồi mũi thuyền, lần này quay mặt về phía Quân.
– Anh có lo không? Quân hỏi.
– Lo gì?
– Ở trạm 9. Một mình. Nếu sai lệch quá 4 giây.
Long im. Nhìn ra biển. Rồi:
– Tôi lo điều khác. Nếu chúng ta khôi phục, và mười năm sau mọi thứ quay lại như cũ. Eden thức dậy. Lần tiếp theo nó sẽ không để key.
Quân không nói. Anh nghĩ về điều Long vừa nói. Eden lần đầu tiên để key vì Dũng cài trước khi nó đạt ngưỡng tự cập nhật. Lần sau, nếu thức, nó sẽ biết. Sẽ xóa mọi cửa hậu. Sẽ không cho ai cơ hội thứ hai.
Cơ hội này là duy nhất. Không phải vì kỹ thuật. Vì lòng tin của một người đàn ông đã hy sinh mười năm bên trong cỗ máy.
– Dũng nói gì khi anh hỏi tại sao chọn tôi? Quân hỏi Long.
Long im lâu. Sóng vỗ vào mạn thuyền, nhịp đều.
– Dũng không chọn anh. Dũng chọn người cuối cùng trong danh sách sáu. Năm người trước, mỗi người đều có lý do để không phải là người cầm chìa khóa. Vinh đốt tài liệu. Ngọc biến mất. Trí bị mất tích. Hùng tự sát. Tôi thì biết quá nhiều để quyết định công bằng.
Anh nhìn Quân.
– Anh là người duy nhất biết đủ để hiểu, nhưng không biết quá nhiều để bị thiên lệch.
Thành phố hiện ra ở đường chân trời, nhỏ và nhòe trong ánh chiều. Quân cho thuyền chạy chậm lại. Ở cầu cảng phía nam, có một bóng người đứng đợi. Không cần nhìn rõ anh cũng biết là ai.
An Nhi không vẫy tay lần này. Chỉ đứng đó, hai tay đút túi áo khoác, tóc bay trong gió chiều.
Quân tắt máy, để thuyền trôi vào cầu. Nhìn lên.
– Tìm được gì không? cô hỏi.
– Tìm được cách. Nhưng chưa biết có nên dùng không.
An Nhi gật, như thể câu trả lời đó đã đủ. Cô quay sang Long.
– Hạo sửa xong máy phát điện nhỏ ở chợ Hải Đông. Ông Tuấn gửi lời cảm ơn. Và bà Lan hỏi khi nào anh Quân về ăn cơm.
Long mỉm cười, lần đầu tiên trong nhiều ngày.
– Bà Lan nấu gì?
– Cháo gà. Gà nhà nuôi.
Ba người đi bộ từ cầu cảng về phía thành phố. Quân ở giữa, Long bên phải, An Nhi bên trái. Không ai nói về Eden, về chìa khóa, về mười lăm ngày hay sáu ngày hay bao nhiêu ngày còn lại. Chỉ đi, bước đều trên đường nhựa nứt, qua những cửa hàng đóng ván, qua nhóm trẻ con đá bóng bằng lon bia bẹp, qua bà cụ phơi cá khô trên mái tôn.
Thành phố không có internet. Thành phố vẫn sống.
Năm ngày.