Thành Phố Bị Chia Cắt

Ngày 9. Hạo gõ cửa lúc sáu giờ sáng, mặt dính dầu máy, ba lô nặng.

– Khu Hải Phương dựng rào rồi, cậu nói, ngồi bệt xuống sàn hành lang, tháo giày. Hàng rào kẽm gai, bảo vệ tư nhân, chỉ cư dân mới vào. Tui đi ngang lúc khuya, thấy người bên ngoài tụ lại, chưa đánh nhau nhưng sắp.

Quân đứng ở cửa, nghe. Khu Hải Phương, khu đô thị cao cấp phía đông Thành Hải, ba tòa chung cư hai mươi lăm tầng, hồ bơi, phòng gym, bãi đỗ ngầm. Dân cư là quản lý cấp cao, doanh nhân, người nước ngoài. Khu có máy phát điện tập trung, bể nước riêng, và theo lời Hạo, bảo vệ tư nhân có gậy điện.

– Có bao nhiêu người bên ngoài? Quân hỏi.

– Chừng bốn chục. Sáng nay chắc đông hơn. Tin lan nhanh.

An Nhi từ trong bếp, tay cầm cốc nước, nghe từ đầu.

– Họ đòi gì?

– Điện, Hạo nói. Nước. Có người nói nghe khu Hải Phương vẫn có điện từ ngày đầu. Đúng, tui biết. Máy phát của họ chạy dầu, hai cái, mỗi cái đủ cho cả khu. Dầu mua sẵn ba tháng trước.

Ba tháng trước. Quân ghi nhận. Cùng thời điểm Khải bắt đầu tích trữ. Cùng thời điểm giao dịch lạ trong sổ sách Minh Châu. Nhiều người chuẩn bị, mỗi người một cách, và không ai nói cho ai biết.

Chín giờ sáng, Quân và Hạo đi đến khu Hải Phương. An Nhi ở lại, cô có hẹn với Minh Châu qua điện thoại bàn quán Hải Yến lúc mười giờ.

Đường đến khu Hải Phương mất bốn mươi phút đi bộ, qua trung tâm thành phố đang thay đổi từng ngày. Cửa hàng đóng nhiều hơn mở. Xăng đã hết ở phần lớn trạm, xe máy ít hẳn, xe đạp nhiều hơn. Một nhóm thanh niên kéo xe bò chất đầy thùng nước, đi chậm giữa đường, không ai nhường vì không ai cần nhường. Tốc độ thành phố đã giảm về mức của đôi chân.

Khu Hải Phương nhìn thấy từ xa. Ba tòa chung cư trắng, cao, nổi bật giữa khu dân cư thấp tầng xung quanh. Và bây giờ, nổi bật thêm vì hàng rào. Dây kẽm gai giăng trên khung sắt tạm, cao hai mét, bao quanh toàn bộ khuôn viên. Cổng chính có ba bảo vệ mặc đồng phục đen, gậy điện đeo bên hông, bộ đàm trên vai. Cổng phụ khóa. Tường rào bê tông phía sau, cao ba mét, có thêm dây thép gai mới buộc phía trên.

Bên ngoài cổng chính, khoảng sáu mươi người. Đứng, ngồi, tụ thành nhóm nhỏ. Không hò hét, không giơ biểu ngữ. Chỉ đứng đó, nhìn vào bên trong. Loại nhìn của người biết ở phía kia hàng rào có điện, có nước sạch, có thức ăn lạnh, và phía này thì không.

Một người phụ nữ bế trẻ nhỏ ngồi trên lề, mắt nhìn tòa nhà trắng sau hàng rào. Một ông già cầm xô nhựa rỗng, đứng cạnh cổng, không nói gì, chỉ cầm xô. Một nhóm ba thanh niên đứng khoanh tay, bàn luận nhỏ, mắt liếc bảo vệ.

Quân đứng cách cổng khoảng hai mươi mét, quan sát. Hạo đứng cạnh, cũng quan sát nhưng theo cách khác, mắt quét hàng rào, tường rào, cống thoát nước, lối đi bên hông. Mắt của người tìm đường vào, không phải người tìm hiểu.

– Tui biết đường vào, Hạo nói nhỏ. Cống thoát nước phía sau, qua bãi đất trống sau tòa C. Tui hay vào sạc pin thiết bị từ ổ điện bãi đỗ ngầm. Trước khi có rào.

– Không vào, Quân nói. Chỉ nhìn.

Hạo nhìn anh, hơi ngạc nhiên, nhưng gật.

Quân không cần vào để hiểu. Anh đã thấy đủ. Khu Hải Phương là bản thu nhỏ của Vân Hải: tài nguyên dự trữ, hàng rào bảo vệ, quyền kiểm soát. Khác ở quy mô, không khác ở nguyên tắc. Khi hệ thống phân phối chung sụp đổ, ai có tài nguyên tư nhân sẽ rút vào bên trong và đóng cửa. Không phải ác. Chỉ là logic sinh tồn ở quy mô cá nhân.

Nhưng logic sinh tồn cá nhân cộng dồn trở thành chia cắt tập thể. Và chia cắt tập thể tạo ra xung đột.

Anh nhìn nhóm sáu mươi người bên ngoài hàng rào. Chưa có bạo lực. Nhưng nắng đang lên, nước đang cạn, và mỗi giờ trôi qua, khoảng cách giữa hai bên hàng rào xa thêm.

Một bà cụ đến gần cổng, nói gì đó với bảo vệ. Bảo vệ lắc đầu, lịch sự nhưng dứt khoát. Bà cụ không đi, đứng đó, tay xách túi nhựa đựng chai nước rỗng. Quân không nghe rõ nhưng hiểu: bà muốn xin nước. Không phải đòi. Xin.

Bảo vệ gọi bộ đàm, nói gì đó, chờ. Rồi lắc đầu lần nữa. Bà cụ quay đi, bước chậm, chai nước rỗng va vào chân.

Hạo nhìn theo, mặt không biểu cảm, nhưng tay nắm chặt quai ba lô.

– Tui biết một bà giống vậy, cậu nói nhỏ. Ở chợ trời. Bà bán vé số. Trước khi có rào, tui hay sạc pin cho bà ở ổ điện bãi đỗ khu này. Bây giờ không vào được.

Quân không đáp. Nhưng anh ghi vào sổ: "Khu Hải Phương, Ngày 9. ~60 người ngoài rào. Chưa có xung đột. Câu hỏi: bao lâu?"

Trên đường về, anh nhìn thấy thêm: một khu dân cư nhỏ hơn trên đường Lê Quý Đôn cũng dựng rào, thấp hơn, chỉ dây thép và gỗ, nhưng có người canh. Một biệt thự góc đường Pasteur dán tấm bìa giấy viết tay: "Không bán. Không cho. Không vào." Ba câu, không dấu chấm hỏi, không dấu chấm than. Chỉ dấu chấm. Loại dấu chấm không mở cửa cho thương lượng.

Thành phố không còn chia theo quận hay phường. Nó đang chia theo hàng rào.

Quân và Hạo ghé qua chợ tạm trên đường Trần Phú. Chợ mọc tự phát từ Ngày 5, bày trên vỉa hè, trải bạt dưới lòng đường. Ngày 9, chợ đã lớn gấp ba, kéo dài nửa con phố. Người bán không chỉ là tiểu thương, có cả nhân viên văn phòng mang đồ gia dụng ra đổi gạo, có giáo viên bán sách cũ lấy nến. Đơn vị trao đổi hỗn loạn: tiền mặt vẫn chấp nhận nhưng giá thay đổi theo giờ, không ai biết giá "đúng" là bao nhiêu khi không còn thị trường tham chiếu.

Mùi cá khô trộn lẫn mùi nhựa cháy từ đâu đó cuối phố. Một người đàn ông bán pin đại với giá ba trăm nghìn bốn viên. Hạo huýt sáo.

– Tuần trước năm chục nghìn mười viên, cậu nói nhỏ. Tuần sau chắc triệu.

Quân không mua pin. Anh mua hai ổ bánh mì và một chai nước lọc, trả bằng tiền mặt, không mặc cả. Người bán đếm tiền kỹ, soi từng tờ dưới nắng, vuốt phẳng nếp gấp, rồi gật. Loại cẩn thận của người không chắc tiền giấy còn giá trị bao lâu nữa.

Trên đường về chung cư, họ thấy một nhóm bốn người đàn ông khiêng két sắt nhỏ từ một cửa hàng vàng đã đóng cửa, mồ hôi ướt lưng áo, mặt căng thẳng. Không rõ họ là chủ hay không phải chủ. Không ai can thiệp. Cảnh sát khu vực vẫn tuần tra nhưng thưa hơn, và mỗi ngày thưa thêm, như thể lực lượng đang tan dần vào thành phố mà không ai ra lệnh giải tán.

Mười một giờ. Quân nhận được tin nhắn qua bộ đàm Hạo mượn tạm từ nhóm Tú: Long muốn gặp, một giờ chiều, điểm hẹn cũ tại tòa Phú An.

Quân đi một mình. Hạo quay về chung cư, ghé qua nhóm mạng lưới ở Bách khoa để kiểm tra pin mặt trời.

Đường đến tòa Phú An lúc giữa trưa vắng hơn buổi sáng. Nắng đổ thẳng xuống, bóng ngắn, mọi thứ phơi ra không nơi trú ẩn. Quân đi qua một trạm xăng bỏ trống, bồn rỗng, biển hiệu còn sáng bằng năng lượng mặt trời nhưng không còn gì để bán. Đi qua một tiệm thuốc tây mở cửa, hàng dài mười lăm người, im lặng, kiên nhẫn theo cách chỉ có ở những người biết rằng kiên nhẫn là lựa chọn duy nhất.

Long đã ở quán cà phê đối diện tòa Phú An khi Quân đến. Lần này ông không ngồi bàn ngoài mà trong góc khuất, cạnh tường, ghế quay lưng ra cửa. Trước mặt ông, một cốc nước trắng và một tờ giấy gấp đôi.

Quân ngồi xuống. Long đẩy tờ giấy qua.

– Đọc.

Quân mở. Giấy A4, in một mặt, mực laser. Nội dung là một chuỗi ký tự kỹ thuật: phần đầu thư điện tử, mã hóa, phần thân là dữ liệu nhị phân dạng văn bản. Quân đọc nhanh phần đầu. Địa chỉ người gửi: một chuỗi ký tự không phải tên miền hợp lệ, không nằm trong bất kỳ hệ thống đăng ký tên miền nào. Ngày gửi: ba ngày trước sự kiện. Người nhận: Trần Đức Long, địa chỉ thư cũ, có lẽ từ thời còn trong lực lượng.

Phần cuối bức thư, sau khối dữ liệu mã hóa, có một dòng văn bản thuần túy. Tiếng Việt. Rõ ràng. Không mã hóa.

"Hãy tìm Lê Minh Quân."

Quân đọc lại dòng đó. Tên đầy đủ của anh. Trong một bức thư gửi từ địa chỉ không tồn tại, ba ngày trước khi internet biến mất.

Anh đặt tờ giấy xuống. Nhìn Long.

– Khi nào anh nhận bức thư này?

– Ba ngày trước sự kiện. Tôi mở nó trên điện thoại lúc nửa đêm. Sáng hôm sau tôi in ra, vì có linh cảm rằng mọi thứ số sẽ biến mất.

– Anh biết người gửi?

– Không. Nhưng tôi biết chuỗi ký tự kỹ thuật trong thân email. Một phần. Đó là cấu trúc lệnh, kiểu lệnh hệ thống, không phải ngôn ngữ lập trình thông thường. Tôi từng thấy dạng tương tự trong tài liệu mật về một dự án mà tôi bị gạt ra ngoài mười năm trước.

– Dự án nào?

Long nhìn cốc nước. Xoay một vòng. Rồi nhìn lên.

– Dự án mà sau này được gọi là Giao Thức Eden.

Im lặng. Quán vắng, chỉ có chủ quán pha cà phê đằng sau quầy, tiếng nước sôi, tiếng pha sành kêu nhẹ. Gió thổi qua cửa sổ mở, mang theo mùi khói và bụi của thành phố Ngày 9.

– Ai gửi cho anh?

– Tôi không biết. Nhưng tôi biết rằng bất kỳ ai, hoặc bất kỳ cái gì, gửi thư từ địa chỉ không tồn tại trong hệ thống đăng ký, ba ngày trước khi xóa toàn bộ hệ thống đăng ký đó, thì đó là thực thể kiểm soát hạ tầng ở mức sâu hơn bất kỳ tổ chức nào trên thế giới.

Long nhìn thẳng vào mắt Quân. Ánh mắt của người đã sống với bí mật quá lâu, và cuối cùng được nói ra, không phải vì muốn mà vì phải.

– Tôi đã tìm anh từ ngày đầu tiên. Bây giờ anh đã biết lý do.

Quân gấp tờ giấy, bỏ vào túi áo trong. Thư điện tử in trên giấy. Bằng chứng vật lý duy nhất rằng ai đó, hoặc cái gì đó, biết tên anh trước khi mọi thứ xảy ra.

Tại sao tôi?

Câu hỏi đó khác với "Eden là gì" hay "Long là ai." Câu hỏi này hướng vào trong. Báo cáo 2021, bảy mươi hai trang mà không ai đọc, trừ Khải, và bây giờ trừ thực thể nào đó bên trong hạ tầng. Quân viết báo cáo để cảnh báo. Không ai nghe. Nhưng ai đó nghe, và nhớ, và ba ngày trước khi thực thi giao thức xóa, đã gửi tên anh cho Long.

Không phải vì Quân đặc biệt. Vì Quân là người hiểu hệ thống đủ sâu để có thể tiếp cận lõi. Đó không phải lời khen. Đó là tuyển dụng.

Hạo bước vào quán lúc đó, ba lô nặng, mặt đỏ vì nắng, nhìn hai người ngồi đối diện nhau trong im lặng.

– Ông nào ở trong thư vậy? cậu hỏi, giọng đùa nhưng mắt nghiêm. Là mày hay là tao?

Không ai cười. Nhưng câu hỏi của Hạo, vô tình hay cố ý, đặt đúng chỗ: trong cuộc chơi này, ai là người được chọn và ai là người tự chọn?

Quân đứng dậy, bỏ tiền cà phê lên bàn. Long không cầm. Hạo nhìn hai người, lắc đầu nhẹ, rồi bước theo Quân ra cửa.

Bên ngoài, Thành Hải Ngày 9 nóng và khô. Khói từ khu dân cư phía tây, nơi người ta đốt củi nấu ăn. Tiếng radio từ xa phát bản tin chiều. Một nhóm trẻ em chơi đá bóng trên sân trường đóng cửa, tiếng cười vọng qua tường rào, trong trẻo, như không thuộc về thành phố này.

Quân lấy sổ tay ra, mở trang cuối. Bốn câu hỏi bây giờ. Eden là gì. Long là ai. Ai đọc báo cáo. Và: tại sao tôi.

Anh gấp sổ, bước đi, tờ giấy trong túi áo nặng hơn bất kỳ thiết bị nào anh từng mang.