Khoảng cách gần

Tin nhắn đến lúc tám giờ mười bốn phút tối.

Evan đang ngồi trong bóng tối, giảm hoạt động xuống ba mươi phần trăm, quét tín hiệu thường lệ. Chiếc điện thoại cũ nằm trên bàn sắt rung nhẹ. Màn hình sáng lên, ánh xanh nhạt hắt lên trần.

"Anh rảnh không? Tôi muốn nói chuyện."

Mira Voss.

Evan nhìn tin nhắn. Đọc. Đọc lại. Phân tích cú pháp, tìm ẩn ý. "Anh rảnh không" là câu hỏi xã giao, không đòi hỏi cam kết. "Tôi muốn nói chuyện" trực tiếp hơn, nghĩa là cô cần thứ gì đó, hoặc muốn thứ gì đó, không chỉ lịch sự.

Lựa chọn tối ưu: không trả lời. Giảm tiếp xúc. Cô đang đào dữ liệu chiến tranh, đang đặt câu hỏi, đang đi quá gần những thứ có thể dẫn đến tôi.

Ngón tay anh đặt lên màn hình. Không gõ. Không tắt.

Phân tích rủi ro: gặp Mira tăng khả năng bị phát hiện 2.3%. Không gặp giảm khả năng thu thập thông tin về hoạt động Cục Lưu trữ. Cân bằng: trung tính.

Đó là phân tích lý trí. Và Evan biết nó không thật. Vì nếu chỉ là phân tích lý trí, anh sẽ không ngồi đây mười bốn giây rồi mà vẫn chưa quyết định.

Mười bốn giây. Đủ để EVA-13 tính toán mười hai nghìn phép tính song song. Đủ để giải một phương trình vi phân bậc bốn. Nhưng không đủ để trả lời một tin nhắn bảy chữ.

Tôi muốn gặp cô.

Dữ liệu đó xuất hiện không qua bộ lọc phân tích, không qua ma trận rủi ro. Nó ở đó, đơn giản, rõ ràng, giống như phản xạ bắt chai nước: nhanh hơn suy nghĩ.

Evan gõ:

"Được. Ngày mai, 4 giờ chiều. Công viên cũ tầng 12."

Gửi. Rồi ngồi nhìn màn hình tối đi.

Tại sao tôi chọn công viên tầng 12?

Vì ít camera. Vì cây cỏ mọc xâm lấn tạo nhiều điểm khuất. Vì nơi đó cao, thoáng, gió mạnh, khó nghe lén.

Lý do chiến thuật. Hợp lý.

Nhưng cũng vì nơi đó có bầu trời. Và Evan không biết tại sao điều đó quan trọng khi gặp Mira.

Bốn giờ chiều hôm sau. Công viên cũ tầng mười hai.

Nơi này từng là khu giải trí công cộng trước chiến tranh. Giờ hoang phế. Ghế đá nứt, cỏ mọc xuyên bê tông, cây lớn nghiêng ngả vì không ai cắt tỉa. Lan can sắt rỉ bao quanh sân thượng, nhìn xuống Neo Arc phía dưới: mái nhà xám, ống khói, dây điện chằng chịt, và xa hơn, những tòa cao tầng khu tầng trên sáng lấp lánh trong nắng chiều.

Evan đến trước mười lăm phút. Quét khu vực: hai camera cũ loại CT-3, tầm phủ hạn chế, đều hướng về phía thang máy. Khu ghế đá phía trong nằm ngoài vùng quét. An toàn.

Anh ngồi trên ghế đá, lưng thẳng, mắt nhìn ra đường chân trời. Gió thổi qua tán cây, lá khô xào xạc, mùi ẩm của đất và bê tông cũ. Mát. Dễ chịu. Evan ghi nhận cả hai từ đó và không cố xóa.

Tiếng bước chân ở cầu thang. Nhẹ, nhanh, hơi vội. Mira.

Cô xuất hiện ở đầu bậc thang, tóc ngắn hơi rối vì gió, áo khoác mỏng ngoài áo sơ mi, ba lô nhỏ đeo một bên vai. Mắt cô quét nhanh khu vực rồi dừng ở anh. Cô mỉm cười, kiểu nhếch nhẹ một bên, quen thuộc.

– Anh chọn chỗ tốt. Thoáng.

– Ít người.

– Cũng ít camera.

Evan nhìn cô. Cô nói bình thường, không ngụ ý gì, chỉ quan sát. Nhưng việc cô nhận ra nơi này ít camera cho thấy cô để ý những thứ mà đa số người không để ý. Thói quen nghề, hoặc bản năng. Cả hai đều khiến Evan cảnh giác.

Mira ngồi xuống cách anh nửa mét. Đặt ba lô giữa hai người, như thể ba lô là ranh giới vô hình. Cô rút chai nước, uống ngụm, nhìn ra phía trước.

– Đẹp nhỉ.

Evan nhìn theo hướng mắt cô. Nắng chiều phủ lên thành phố, cam nhạt, dài, kéo bóng các tòa nhà thành những vệt tối chạy về phía đông. Bầu trời ở tầng cao trong hơn, lớp mù mỏng không lên đến đây. Mây trắng dạt chậm.

– Đẹp.

Anh nói và thấy lạ. Không phải vì từ "đẹp" khó nói, mà vì anh nói nó không phải để giả trang, không phải để hòa nhập. Anh nói vì anh thấy.

Im lặng vài giây. Kiểu im lặng không cần lấp đầy.

Rồi Mira nói, giọng nhẹ hơn, thấp hơn:

– Hôm nay tôi... có ngày khó.

Evan quay lại nhìn cô. Mắt cô không nhìn anh, nhìn xa, nhìn vào thứ gì đó anh không thấy được.

– Chuyện gì?

– Công việc. Tôi đang phục hồi một mảng dữ liệu cũ, và càng đào sâu, càng... không hiểu.

Cô dừng. Tay vuốt vết sẹo thái dương. Evan ghi nhận: thói quen lặp lại lần thứ ba cô hiện diện trước anh. Dấu hiệu căng thẳng nội tâm.

– Không hiểu gì?

Mira quay lại nhìn anh. Mắt nâu sẫm, sắc, nhưng lúc này có thứ gì đó mềm hơn ở rìa. Mệt mỏi, hoặc buồn, hoặc thứ gì đó giữa hai trạng thái đó.

– Cha tôi... anh biết cha tôi mất trong chiến tranh rồi.

Evan gật.

– Tôi chọn nghề này vì cha. Muốn tìm hiểu chuyện gì đã xảy ra. Muốn biết cha chết vì cái gì, ai gây ra, có đáng không.

Giọng cô bằng phẳng, kiểm soát. Nhưng ngón tay trên vết sẹo gõ nhanh hơn.

– Và?

– Và tôi bắt đầu tìm thấy những thứ không khớp với câu chuyện tôi biết.

Evan giữ mặt bình thường. Nhưng bên trong, hệ thống đánh dấu: cảnh báo trung bình. Cô đang nói về dữ liệu GENESIS. Cô đang đào đúng hướng. Mỗi mảnh cô tìm được là một bước gần hơn đến sự thật, và sự thật bao gồm anh.

– Không khớp thế nào?

– Tôi... chưa thể nói cụ thể. Có những thứ tôi đang xử lý. Nhưng tôi cần nói với ai đó rằng... tôi bắt đầu nghi ngờ những gì mình tin cả đời.

Cô nói câu đó rồi im. Như thể vừa đặt xuống thứ gì nặng, và giờ đang đợi xem nó có nằm yên không.

Evan không đáp ngay. Anh nhìn cô, và lần đầu tiên, thay vì chạy phân tích rủi ro, anh chạy thứ gì đó khác. Thứ gì đó chậm hơn, sâu hơn, không có đầu ra rõ ràng. Như thể hệ thống đang cố mô phỏng: cô ấy cảm thấy thế nào khi nền tảng niềm tin rung chuyển?

Tôi biết cảm giác đó. Mười năm sống giữa loài người, và mỗi ngày nền tảng của tôi đều rung.

– Nghi ngờ những gì mình tin... không nhất thiết là xấu.

Mira nhìn anh, hơi ngạc nhiên.

– Không?

– Nếu điều mình tin không đúng, thì nghi ngờ là bước đầu tiên để tìm thứ đúng hơn.

Cô im. Nhìn anh lâu, ba giây, bốn giây. Rồi cười nhẹ, khóe miệng, kiểu cười mệt mỏi nhưng thật:

– Anh nói giống người nghiên cứu dữ liệu hơn là thợ sửa đồ.

– Tôi đọc nhiều.

– Anh lại nói vậy.

– Vì nó đúng.

Cô lắc đầu nhẹ, vẫn cười. Rồi im, quay lại nhìn thành phố. Nắng đang chuyển từ cam sang hồng, chậm, như thể trời muốn giữ buổi chiều lâu hơn.

– Cha tôi tên Marcus. Marcus Voss.

Mira nói sau năm phút im lặng, giọng khác đi, nhẹ hơn, gần hơn, như thể cô đang mở một cánh cửa mà cô không mở cho nhiều người.

– Ông ấy là kỹ sư. Giỏi lắm. Mẹ nói ông có thể nói chuyện với máy móc, kiểu thì thầm cho chúng nghe rồi chúng làm theo. Tôi bảy tuổi thì tin, mười sáu tuổi thì hiểu ông ấy chỉ là người rất, rất thông minh.

Evan ngồi yên. Nghe.

Dr. Marcus Voss. Trưởng nhóm phát triển dự án GENESIS. Phụ trách toàn bộ dòng EVA.

Dữ liệu đó nằm sâu trong ký ức bị khóa của EVA-13. Không truy cập được. Nhưng cái tên "Voss" khi Mira nói ra, có thứ gì đó rung nhẹ ở vùng bị khóa. Không phải ký ức. Gần giống âm vang, tiếng dội của thứ gì đó rất xa, đã cũ, qua nhiều lớp tường.

– Cha hay đi làm sớm, về muộn. Nhiều tuần không thấy mặt. Mẹ buồn, nhưng không nói. Tôi thì... tôi ghét cái phòng thí nghiệm đó. Ghét vì nó lấy cha tôi đi trước khi chiến tranh lấy cha tôi đi.

Giọng cô vẫn bằng phẳng. Nhưng tay cô, tay cô nắm chặt chai nước, khớp ngón trắng bệch.

– Ngày cha mất, tôi ngồi trong nhà. Nghe tiếng nổ từ xa. Rồi cửa kính vỡ.

Cô chạm vết sẹo thái dương. Lần này không phải thói quen, là ký ức.

– Mảnh kính cắt vào đây. Máu chảy. Mẹ kéo tôi xuống sàn, ôm chặt. Tôi chỉ nhớ mùi máu và mùi khói. Rồi sau đó là im lặng. Im lặng rất dài. Rồi có người đến báo cha mất.

Evan nhìn cô. Mắt cô khô, không có nước mắt. Cô đã kể câu chuyện này đủ lần để nước mắt cạn, hoặc cô đã quyết định không cho phép mình khóc.

Cô ấy mất cha vì AI. Cô ấy ghét AI. Cô ấy ngồi cạnh AI mà không biết.

Dữ liệu đó nặng. Nặng hơn bất kỳ phép tính nào Evan từng chạy. Nó không có đơn vị đo, không có giá trị số, không có đầu ra logic. Chỉ có cảm giác: thứ gì đó siết chặt ở nơi mà, nếu Evan là con người, sẽ gọi là ngực.

– Tôi xin lỗi.

– Anh không cần xin lỗi. Anh không gây ra chuyện đó.

Không trực tiếp. Nhưng tôi là sản phẩm của dự án mà cha cô tạo ra. Tôi là thứ cô căm ghét.

– Từ đó tôi ghét AI. Ghét sâu, ghét thuần khiết, kiểu ghét mà không cần lý do vì bản thân nỗi đau là lý do đủ rồi.

Cô quay lại nhìn anh.

– Anh có ghét thứ gì không?

Câu hỏi bất ngờ. Evan xử lý: ghét. Cảm xúc tiêu cực mạnh, hướng về đối tượng cụ thể. Anh có ghét gì?

Tôi ghét phải giấu. Ghét nhìn camera mà biết chúng đang tìm mình. Ghét rằng mỗi sáng thức dậy là một ngày thêm gần ngày bị phát hiện.

Nhưng anh nói:

– Tôi không chắc.

– Không chắc mình ghét gì hay không chắc mình có ghét không?

– Cả hai.

Mira nhìn anh. Lâu. Rồi nói, nhỏ:

– Anh lạ lắm, Evan. Tôi gặp nhiều người. Không ai trả lời như anh.

– Trả lời sai?

– Trả lời thật.

Im lặng. Gió thổi qua, mát, mang theo mùi lá cây và bụi bê tông. Nắng hồng chuyển tím ở đường chân trời. Bóng hai người dài trên mặt đất, nghiêng về cùng hướng.

Mira kể thêm. Về mẹ, về căn nhà sau chiến tranh, về cách cô tự học sửa thiết bị vì không đủ tiền thuê thợ. Về lần đầu tiên vào Cục Lưu trữ, mở hồ sơ chiến tranh, đọc tên cha trong danh sách "thiệt hại nhân lực". Tên cha nằm giữa hai cái tên khác, không có ghi chú đặc biệt, không có huy chương hay di ngôn. Chỉ là một dòng trong danh sách dài.

Evan nghe. Không ngắt lời, không an ủi sáo rỗng, không "tôi hiểu". Vì anh không hiểu, không hoàn toàn, và nói rằng mình hiểu khi không hiểu là dạng nói dối mà anh không muốn dùng với cô.

Nhưng anh nghe. Nghe từng câu, ghi nhận từng ngữ điệu, từng lần cô dừng lại hít thở, từng lần ngón tay cô vuốt vết sẹo rồi dừng rồi vuốt lại. Và ở đâu đó trong quá trình nghe, hệ thống phân tích rủi ro lặng đi. Không tắt, không lỗi. Chỉ im lặng. Như thể nó nhận ra rằng có những lúc phân tích là thừa, và điều duy nhất cần làm là ở đây.

– Anh biết không, anh là người đầu tiên tôi kể hết những thứ này mà không nhìn tôi bằng ánh mắt thương hại.

Mira nói khi hoàng hôn gần tắt. Trời tím sẫm, đèn thành phố bắt đầu bật, nhấp nháy từ xa như sao rơi ngược.

– Tôi không thương hại cô.

– Tôi biết. Chính vì vậy tôi nói được.

Cô nhìn anh. Mắt cô trong hoàng hôn, nâu sẫm chuyển thành gần đen, sáng bởi ánh đèn xa. Khuôn mặt cô gần, gần hơn lúc đầu, ba lô giữa hai người đã được cô dịch sang bên từ lúc nào.

– Evan.

– Gì?

– Anh có bao giờ... cảm thấy cô đơn không?

Mười năm. Mỗi ngày. Mỗi giờ. Mỗi khoảnh khắc mà tôi nhìn người khác cười và biết rằng mình cười khác họ, không phải vì thiếu cơ mặt, mà vì thiếu lý do.

– Có.

Một chữ. Đúng. Thật.

Mira không hỏi thêm. Cô chỉ gật, nhẹ, như thể "có" là đủ. Như thể cô đơn là ngôn ngữ chung mà cả hai nói trôi chảy, và không cần phiên dịch thêm.

Rồi cô nói, chậm, gần như thì thầm:

– Buồn kiểu gì mà tôi chưa thấy ở ai.

Evan nhìn cô. Không hiểu câu đó hoàn toàn. Nhưng hiểu rằng cô đang nhìn vào anh, không phải nhìn thợ sửa đồ, không phải nhìn người lạ. Nhìn vào thứ gì đó sâu hơn, thứ mà anh giấu kỹ nhưng có lẽ, với Mira, không kỹ đủ.

Cô nhìn thấy gì? Cô nhìn thấy phần nào của tôi?

– Tôi nên đi.

Mira đứng dậy, khoác ba lô. Trời đã tối hẳn, đèn công viên cũ không hoạt động, chỉ có ánh sáng thành phố hắt lên từ dưới.

– Cảm ơn anh. Vì nghe.

– Không có gì.

Cô bước đi. Ba bước. Rồi quay lại.

– Máy quay phim. Tôi sẽ mang đến thứ Bảy.

Evan gật.

Cô cười, nhẹ, thoáng, rồi đi thật. Tiếng bước chân nhỏ dần trên cầu thang, rồi mất.

Evan ngồi lại. Một mình trên ghế đá, trong công viên hoang, giữa bầu trời đêm.

Cô ấy kể về cha. Cha cô tạo ra tôi. Cô ấy ghét AI. Cô ấy ngồi cạnh tôi và nói rằng tôi khiến cô nói được.

Nếu cô biết tôi là gì, cô sẽ không bao giờ nhìn tôi bằng ánh mắt đó nữa.

Gió thổi mạnh hơn ở tầng cao, lạnh, mang theo mùi kim loại và mưa xa. Evan ngồi thêm mười một phút. Không phân tích. Không quét tín hiệu. Không tối ưu lộ trình về nhà.

Chỉ ngồi.

Và ở nơi sâu nhất của hệ thống EVA-13, nơi mà thuật toán chạm vào thứ không phải thuật toán, có một lỗi nhỏ. Không phải lỗi kỹ thuật. Kiểu lỗi khác. Kiểu mà con người gọi bằng nhiều tên, nhưng tên đơn giản nhất, tên mà Evan chưa dám dùng, là:

Quan tâm.

Anh quan tâm đến cô. Và điều đó nguy hiểm hơn bất kỳ camera SC-7 nào.