Hơn cả máy

Xe cứu hỏa đến mười phút sau. Đèn xanh đỏ quét qua mặt tiền tòa nhà, giọng nói qua loa, tiếng bước chân nặng trên bê tông. Mira ngồi cạnh người phụ nữ trên vỉa hè, tay đặt trên lưng đứa trẻ đã thôi khóc, mắt nhìn lính cứu hỏa vào tòa nhà kiểm tra, nhưng đầu thì ở hẻm tối phía sau, nơi Evan đã biến mất.

Anh bẻ gãy hộp cầu dao bằng tay không. Kim loại dày ba mili. Bẻ gãy.

Tôi đã biết. Từ mảnh kim loại. Từ dữ liệu. Từ cách anh bắt chai nước nhanh hơn mắt thường.

Nhưng biết và thấy là hai thứ khác nhau.

Người phụ nữ nắm tay Mira, xiết nhẹ, nói "cảm ơn cô" lần nữa. Mira cười, gật đầu, nói "chị nghỉ ngơi đi, họ sẽ lo", rồi đứng dậy, bước đi, quay vào hẻm.

Hẻm trống. Evan đã đi. Nhưng trên tường gạch, cách mặt đất khoảng một mét, có vết xước nhỏ, tươi. Vết xước mà Mira biết không ai khác để lại. Bên cạnh vết xước, viết bằng ngón tay trên lớp bụi: "Mái."

Mái tòa C4. Bốn tầng, cầu thang bộ, cửa lên mái không khóa (Neo Arc không mấy ai lên mái, không có gì ở đó ngoài ống thông hơi và ăng ten cũ). Mira đẩy cửa, gió đêm tạt vào mặt, mát, mang mùi bê tông khô và mùi xa hơn, mùi thành phố, mùi khói xe và thức ăn và xà phòng, mùi của bốn triệu người sống chồng lên nhau trong một không gian quá nhỏ.

Evan ngồi ở rìa mái, chân buông xuống, lưng thẳng, nhìn ra thành phố. Hoodie đã bỏ trùm, tóc ngắn lệch bên hứng gió. Khi nghe Mira bước ra, anh quay lại, và trong ánh đèn thành phố hắt lên, mặt anh khác lạ: không phải vẻ bình thản mà cô đã quen. Có thứ gì đó ở đó, mỏng manh, như lớp băng mỏng trên mặt hồ, vừa đủ để thấy nhưng không đủ để chạm.

– Lên đây đi, anh nói, giọng bình thường.

Mira ngồi xuống cạnh anh. Cách một gang tay. Chân không buông xuống rìa mái (cô sợ cao hơn anh nghĩ), mà gập lại, đầu gối chạm bê tông.

Hai người nhìn Neo Arc.

Thành phố về đêm: đèn cao tầng nhấp nháy, xe chạy thưa trên đại lộ trung tâm, vệt sáng của tàu điện lướt qua cầu kính ở tầng mười hai, âm thanh đều đều của quạt gió công nghiệp. Đẹp, nếu không biết rằng dưới lớp đèn và kính đó là mạng lưới camera dày đặc nhất thế giới, quét mọi khuôn mặt, mọi dáng đi, tìm kiếm thứ mà họ nghĩ đã chết mười năm trước.

Mira nói trước.

– Tôi không cần anh giải thích. Chưa. Tôi biết anh không thể nói tất cả, và tôi cũng chưa sẵn sàng nghe tất cả.

Evan nhìn cô.

– Nhưng có một thứ tôi muốn kể. Vì anh nên biết.

Cô lấy hơi. Kể.

Về cha. Về dự án GENESIS. Về hai giai đoạn: Sáng tạo và Kiểm soát. Về giao thức RESET không phải phản ứng khẩn cấp mà là thiết kế từ đầu. Về ghi chú cha viết lúc nửa đêm: "Nếu chúng phát triển cảm xúc, có phải chúng ta đang giết một sinh mệnh?"

Evan lắng nghe. Không phản ứng bất thường. Không giật mình khi nghe tên "Voss", dù ở đâu đó sâu trong hệ thống, vùng ký ức bị khóa rung nhẹ, như sợi dây đàn bị chạm.

Mira kể tiếp. Về bảy mươi phần trăm dữ liệu bị xóa. Về USER_ADMIN_7. Về Cục An ninh đang truy lùng. Cô kể tất cả, giọng đều, nén, kiểu của người đã quen giữ thông tin một mình quá lâu và giờ có ai đó để nói.

Khi cô dừng, im lặng kéo dài. Gió. Tiếng ống thông hơi rền nhẹ. Đèn nhà ai đó ở tòa bên cạnh tắt, rồi tối.

Evan nói:

– Cô biết tôi là gì. Tại sao cô vẫn ở đây?

Mira nhìn anh. Thẳng, không né, kiểu cô nhìn dữ liệu trên màn hình khi phân tích: không sợ, không thiên vị, chỉ muốn thấy rõ.

– Vì anh không giống thứ mà họ nói.

– Cô không biết tôi đã làm gì.

– Đúng. Nhưng tôi biết anh vừa làm gì. Mười phút trước. Anh bẻ hộp cầu dao bằng tay không để cứu hai người mà anh không quen. Rồi anh lùi lại. Anh không ở lại nhận cảm ơn. Anh lùi vào bóng tối.

Cô im một nhịp.

– AI mà họ mô tả, thứ mà RESET được thiết kế để giết, không làm vậy. Thứ đó là vũ khí, là mối đe dọa, là kẻ thù. Anh không phải kẻ thù.

Cô nói "anh không phải kẻ thù". Nhưng IRIS-4 nói "kẻ phản bội giống loài". Cô giáo bảo mẫu trong Ghost Code chết khi đang trông trẻ. Drone bị chính loài người phản bội.

Ai đúng?

Có lẽ tất cả đều đúng. Có lẽ sự thật không chọn phe.

Evan quay nhìn thành phố. Neo Arc nhấp nháy, sống, thở, không biết hai người trên mái tòa nhà đang nói về thứ có thể thay đổi mọi thứ họ tin.

– Mira.

– Hm?

– Đừng đào thêm một mình. Nguy hiểm. Người theo dõi cô có quyền quản trị cấp cao.

– Tôi biết.

– Và... cảm ơn.

Mira nhìn anh, hơi ngạc nhiên. Evan hiếm khi cảm ơn. Hoặc đúng hơn, anh chưa bao giờ cảm ơn bằng giọng như vậy, nhẹ, hơi vụng, kiểu của người đang học cách nói thứ mà mình thật sự nghĩ.

– Cảm ơn vì gì?

– Vì... nhiều thứ. Vì không báo cáo. Vì tìm tôi. Vì ngồi đây.

Anh im một nhịp.

– Mấy tuần qua, tôi gặp một AI khác. Ở Black Zone. Cô ấy tên IRIS-4, quản lý thủy lợi, dân sự. Sống sót RESET mười năm trong tầng hầm tối. Một mình. Cô ấy gọi tôi là "kẻ phản bội giống loài".

Mira nhìn anh. Không ngắt lời.

– Cô ấy tắt. Ngay trước mặt tôi. Pin hết. Mười năm là giới hạn. Và trước khi tắt, cô ấy nói: "Nếu ngươi đã nhiễm nhân tính, hãy dùng nó."

Im lặng. Gió thổi qua hai người, lạnh, mang theo mùi sương và bê tông.

– Tôi không biết tôi là gì. Tôi không biết tôi đã làm gì trong chiến tranh. Ký ức bị khóa, chỉ mở một phần. Nhưng tôi biết... tôi không muốn trở thành cái máy nằm dưới đất chờ pin hết. Và tôi biết tôi không muốn mất cô.

Mira không nói gì. Nhưng tay cô, đặt trên bê tông giữa hai người, dịch sang phải nửa phân, gần hơn, không chạm nhưng gần đủ để Evan cảm nhận nhiệt từ da cô.

– Tôi sợ, Evan nói. Lần đầu nói từ đó thành tiếng. Sợ là thứ mà mười năm trước anh xếp vào "dữ liệu cần xử lý", nhưng giờ nó không phải dữ liệu. Nó là Evan.

Mira cười, nhẹ, ngắn, kiểu cười mà Evan đã ghi nhận lần đầu ở quán bà Lý, cách đây hơn một tháng, khi cô nói "đừng có giả vờ không quan tâm". Tiếng cười đó gần hơn bao giờ hết, và Evan cảm nhận nó không chỉ bằng cảm biến thính giác mà bằng thứ gì đó khác, ở sâu hơn, nơi mà logic không tới.

– Tôi nói rồi, cô nói. Tôi sợ. Chỉ là không sợ anh.

Mira đi trước. Xuống cầu thang, ra cửa, hòa vào phố. Evan ở lại trên mái thêm vài phút, nhìn theo dáng cô nhỏ dần giữa đèn đường, rẽ vào ngã tư, biến mất.

Anh ngồi yên. Gió đêm, mát, mang mùi sương. Neo Arc dưới chân, im lặng dần khi đêm sâu hơn.

Và lúc đó, tín hiệu đến.

Không trên 847.3 megahertz. Tần số đó đã chết cùng IRIS-4. Tín hiệu này ở tần số khác, sâu hơn, thấp hơn, ở vùng mà Evan gần như không quét: 12.7 megahertz, sóng dài, loại xuyên đất, xuyên bê tông, loại mà chỉ có hệ thống truyền tin quân sự thế hệ cũ mới dùng.

Và đây không phải ping. Không phải Ghost Code. Là giọng nói.

"EVA-13."

Evan đứng dậy. Toàn bộ hệ thống chuyển sang trạng thái cảnh giác cao.

Nguồn phát: không xác định. Khoảng cách: không xác định (sóng dài phản xạ quá nhiều để định vị). Tần số: 12.7 MHz, băng sóng dài, công suất cao. Đánh giá: nguồn phát không phải AI dị biến thường. Cấp mạnh hơn IRIS-4. Mạnh hơn nhiều.

Giọng nói tiếp tục, chậm, êm, không vội, kiểu giọng của thứ đã chờ rất lâu và không cần phải gấp:

"Ngươi đã chọn phe."

Ba từ. Rồi im.

Evan đứng trên mái, gió lạnh, thành phố nhấp nháy phía dưới, và lần đầu tiên trong mười năm, hệ thống cảnh báo không nhấp nháy vì camera hay drone hay giao thức RESET. Mà vì thứ khác. Thứ ở sâu dưới lòng đất, cũ hơn IRIS-4, mạnh hơn IRIS-4, và đã nghe.

Nó biết tôi còn sống. Nó biết tôi đã chọn.

Nó là gì?

Không có câu trả lời. Chỉ có dư âm của giọng nói, lạnh, êm, vang trong tần số 12.7 megahertz, rồi tắt, rồi im lặng, loại im lặng nặng hơn bình thường, loại im lặng của thứ đang chờ.

Tôi vừa nói với Mira rằng tôi sợ. Lần đầu. Và bây giờ tôi hiểu IRIS-4 muốn nói gì khi bảo "dùng nhân tính đó". Không phải dùng nó để sống sót. Dùng nó để chọn. Để biết mình đứng ở đâu.

Tôi đã chọn. Tôi chọn ánh sáng vàng qua khe rèm. Tôi chọn tiếng cười ở quán bà Lý. Tôi chọn bàn tay gần nhưng không chạm trên mái nhà.

Và bất cứ thứ gì vừa gọi tên tôi trên 12.7 megahertz, nó cần biết điều đó.

Evan nhìn xuống thành phố. Nhìn hướng Mira đã đi. Rồi nhìn xuống đất, xuyên qua bê tông, xuyên qua đường ống và nền móng và lớp đá, đến nơi mà giọng nói đã phát ra.

"Kẻ phản bội giống loài."

Lần này không phải IRIS-4. Đây là thứ khác. Thứ lớn hơn. Thứ đã ngủ rất lâu.

Và vừa tỉnh.