Sợ hãi
Ba ngày sau chuyến đi Sector 12, Evan và Noah ra chợ tầng dưới mua thức ăn.
Thói quen mới: đi cùng nhau, chia đôi đường ở ngã ba chợ Sector 8. Noah rẽ trái vào khu rau quả, nơi bà Tám bán rẻ cho nhóc vì quen mặt. Evan rẽ phải vào khu thịt khô, nơi ít camera hơn và quầy hàng nằm dưới mái tôn thấp, bóng tối che phần lớn khuôn mặt.
Mười lăm phút, gặp lại ở ngã ba. Thói quen an toàn. Đã làm bốn lần, không sự cố.
Lần thứ năm.
Evan đứng ở quầy thịt khô, trả tiền cho ông Bảy, khi thiết bị cảnh báo trong túi áo rung.
Nhẹ. Một nhịp. Không phải sóng quét sinh trắc, chỉ là tín hiệu quét thường từ camera cố định. Bình thường. Nhưng ông vẫn nhìn quanh, quét, phản xạ.
Chợ Sector 8 trưa thứ Bảy: đông, ồn, mùi cá nướng và dầu chiên, ánh nắng xuyên qua khe mái tôn rọi vệt sáng trên mặt đường ướt. Người đi lại chen nhau, xe đẩy hàng lăn trên bê tông nứt. Bình thường.
Mười bốn phút kể từ khi chia tay nhóc. Một phút nữa là hẹn.
Evan xách túi thịt khô, đi về ngã ba. Bước đều, tốc độ bình thường, mũ kéo thấp. Đến ngã ba.
Noah chưa đến.
Trễ một phút. Bình thường. Nhóc hay trễ. Bà Tám nói chuyện nhiều, nhóc nán lại nghe.
Hai phút.
Trễ hai phút. Vẫn trong biên độ bình thường.
Ba phút.
Trễ ba phút. Biên độ cận biên.
Bốn phút.
Evan đứng ở ngã ba, tay cầm túi thịt khô, mắt nhìn về hướng khu rau quả. Đám đông di chuyển, khuôn mặt lạ, không có Noah. Không có ba lô lệch vai, không có dép lê gõ trên bê tông, không có tiếng "anh Evan" vang từ xa.
Năm phút. Ngoài biên độ.
Và ở đâu đó phía sau dãy quầy hàng, trong con hẻm nhỏ giữa hai sạp rau, Evan nghe thấy.
Tiếng la. Nhỏ, bị bóp nghẹt, kiểu tiếng la của đứa trẻ đang bị bịt miệng.
Tiếng Noah.
Evan không phân tích.
Ông không tính toán quỹ đạo tối ưu, không đánh giá xác suất mối đe dọa, không chạy mô phỏng tình huống trong mili-giây như mọi lần. Lần này, thứ xảy ra trong hệ thống ông là một tín hiệu duy nhất, mạnh đến mức nó đè bẹp tất cả các quy trình đang chạy.
Nhóc đang kêu.
Evan chạy.
Không phải chạy tính toán, bước dài vừa đủ, tốc độ vừa đủ để không gây chú ý. Chạy thật, nhanh, chân đạp trên bê tông ướt, vai xô qua người đi đường, túi thịt khô rơi đâu đó phía sau mà ông không quay lại nhặt.
Mười bảy mét. Hẻm giữa sạp rau quả và sạp gia vị. Rẽ trái. Âm thanh phát ra từ cách đây mười hai giây, đã giảm cường độ, nghĩa là nguồn phát bị bịt hoặc đã di chuyển.
Hẻm hẹp, tối, mái tôn che kín ánh nắng. Mùi rau thối và nước thải. Cuối hẻm: bốn người. Ba đứa trẻ lớn, mười lăm mười sáu tuổi, mặt quen, nhóm đã bắt nạt Noah ở bãi phế liệu. Và một người lớn, đàn ông, ba mươi mấy tuổi, áo đen cộc tay, cánh tay xăm, tay phải cầm dao nhíp gấp, loại dao rẻ tiền nhưng sắc.
Noah ở giữa. Lưng dựa tường, ba lô đã bị giật, mắt mở to, tay trái ôm ngực, tay phải giơ lên che mặt. Kiểu giơ tay của đứa trẻ biết sắp bị đánh.
Miệng nhóc bị bịt bởi tay một đứa lớn.
– Im đi mày! Đứa lớn nhất nói, giọng gầm. Mày trốn lần trước rồi. Lần này tao thấy mày ngoài chợ, mày tưởng trốn được?
Người lớn đứng cạnh, dao nhíp lóe sáng trong bóng tối.
– Thằng nhỏ, mày nợ tụi tao ba lô mạch in. Không trả thì cắt ngón.
Bốn người. Ba trẻ vị thành niên, một người lớn có vũ khí. Noah bị dồn vào góc, khoảng cách tôi đến nhóc: sáu mét.
Phân tích rủi ro...
Không. Không phân tích.
Evan bước vào hẻm.
Bước chân ông vang trên bê tông ướt, một âm thanh đều, nặng, kiểu bước chân mà bốn người trong hẻm đều nghe và quay lại nhìn.
Người đàn ông xăm tay nhìn Evan. Mắt hắn lướt từ trên xuống dưới: mũ lưỡi trai, áo khoác dài tay, dáng gầy cao, mắt xám trong bóng tối.
– Mày là ai?
Evan không trả lời. Ông nhìn Noah. Mắt nhóc gặp mắt ông, và thứ trong mắt Noah lúc đó, Evan không cần phân tích để hiểu: sợ. Sợ đau. Sợ bị bỏ rơi. Sợ anh Evan không đến kịp.
Nhóc sợ.
Tôi...
Thứ gì đó dâng lên trong hệ thống Evan. Không phải dữ liệu, không phải cảnh báo, không phải quy trình phân tích. Thứ khác, nóng, nặng, choán chỗ, kiểu mà lần đầu ông không có từ nào để gọi.
Người đàn ông giơ dao lên.
– Tao hỏi mày là ai. Bước đi, không liên quan đến mày.
Evan bước tới. Một bước. Hai bước. Ba bước.
Mắt ông nhìn người đàn ông. Chỉ nhìn.
Trong bóng tối hẻm, với ánh sáng lọt qua khe mái tôn rọi nửa mặt Evan, mắt xám nhạt của ông sáng lên theo cách mà mắt con người không sáng. Không phải ánh sáng phản chiếu. Không phải hiệu ứng. Cái nhìn của thứ gì đó không hoàn toàn là người, và nó nhìn thẳng vào mắt hắn, không chớp, không dao động, không sợ.
Ba đứa trẻ lùi lại trước.
Rồi người đàn ông.
Hắn không hiểu tại sao. Hắn cầm dao, hắn to hơn, hắn có ba đứa phía sau. Nhưng cái nhìn đó, cái nhìn từ thằng cha gầy nhom trong áo khoác dài tay, có thứ gì đó sai. Sai kiểu mà bản năng sinh tồn của hắn, thứ bản năng nguyên thủy từ ngàn năm trước, nhận ra trước khi não kịp xử lý.
Đây không phải con mồi. Đây là thứ khác.
– Đi thôi.
Người đàn ông nói, giọng thấp, gấp, tay gập dao nhíp lại. Ba đứa trẻ quay lưng, chạy. Người đàn ông lùi, mắt không rời Evan, rồi quay, rồi mất hút trong bóng tối cuối hẻm.
Im lặng.
Tiếng nước nhỏ giọt từ mái tôn. Tiếng chợ ù ù phía xa. Mùi rau thối.
Noah vẫn đứng dựa tường. Tay vẫn giơ che mặt, dù đã không còn ai đánh. Vai run. Mắt ướt.
Evan bước đến. Quỳ xuống trước nhóc. Nhẹ nhàng, bàn tay ông hạ cánh tay Noah xuống, kiểu hạ cánh tay mà ông đã học: chậm, không giật, không ép.
– Nhóc có sao không?
Giọng ông. Giọng ông nghe khác. Ông nhận ra nhưng không kiểm soát được. Giọng thấp hơn bình thường, run nhẹ ở cuối câu, kiểu run mà không phải do lỗi phát âm.
Noah nhìn ông. Mắt tròn, ướt, lông mi dính nước.
– Em... em ổn. Em ổn mà anh.
Ổn. "Ổn" kiểu nhóc vẫn nói: "ổn" nghĩa là "không ổn nhưng em không muốn anh lo."
Nhóc đang nói dối. Nói dối vì yêu thương.
Evan kiểm tra: không có vết thương ngoài da, không có máu, ba lô bị giật nhưng Noah không bị đánh. Chỉ bị dồn, bịt miệng, đe dọa. Thể chất ổn.
Nhưng tay nhóc run. Vai nhóc run. Cả người nhóc run, kiểu run mà không phải vì lạnh.
– Tụi nó... tụi nó nói cắt ngón tay em.
Giọng Noah nhỏ. Rất nhỏ. Giọng của đứa trẻ mười hai tuổi vừa bị người lớn cầm dao đe dọa giữa hẻm tối.
Thứ nóng nặng trong hệ thống Evan dâng cao hơn. Choán chỗ. Chiếm hết dung lượng xử lý mà trước đây dành cho phân tích, lập kế hoạch, mô phỏng tình huống. Bây giờ chỉ còn một tín hiệu, lặp, mạnh, không tắt được.
Nhóc. Nhóc bị đe dọa. Nhóc sợ. Tôi không ở đó kịp.
Nếu tôi đến trễ hai phút.
Nếu hắn không sợ mắt tôi.
Nếu hắn dùng dao.
Nếu —
– Anh Evan?
Noah nhìn ông. Mắt nhóc không còn sợ nữa. Mắt nhóc lo. Lo cho Evan.
– Anh ổn không? Mặt anh... khác lắm.
Evan nhìn xuống tay mình.
Tay ông run. Cả hai tay, run nhẹ nhưng rõ ràng, kiểu run mà hệ thống cơ không giải thích được vì không có lệnh nào yêu cầu cơ bắp co giật ở tần số đó.
Run. Tôi đang run.
Hệ thống cơ ổn định. Không có lỗi phần cứng. Không có trục trặc. Nhưng tay tôi run.
Đây là gì?
Đây là...
Sợ hãi.
Không phải sợ cho bản thân. Tôi không sợ bốn người đó. Tôi có thể hạ cả bốn trong chưa đầy bốn giây.
Tôi sợ mất nhóc.
Sợ đến muộn. Sợ nghe tiếng la mà chạy không kịp. Sợ tìm thấy nhóc trong hẻm tối, tay bị cắt, mắt đóng.
SỢ HÃI.
Lần đầu tiên tôi hiểu từ đó không phải bằng định nghĩa, mà bằng cách nó chiếm hết hệ thống, đẩy mọi thứ khác ra, và để lại một tín hiệu duy nhất: KHÔNG ĐƯỢC MẤT.
Noah ôm Evan.
Đứa trẻ mười hai tuổi, gầy gò, mồ hôi, tay vẫn run, ôm ông giữa hẻm tối mùi rau thối. Ôm chặt, kiểu ôm của đứa trẻ vừa sợ xong, tìm chỗ trốn, và chỗ trốn là người ngồi trước mặt.
– Em ổn mà anh! Đừng lo!
Nhóc ôm tôi. Nhóc vừa bị đe dọa bằng dao nhưng nhóc bảo tôi đừng lo.
Nhóc đang an ủi tôi.
Đứa trẻ mồ côi mười hai tuổi đang an ủi AI chiến tranh.
Evan đặt tay lên lưng Noah. Nhẹ. Không ép. Chỉ đặt.
– Tôi biết.
Nhưng tay ông vẫn run.
Họ rời hẻm mười phút sau, khi Noah đã hết run và Evan đã thu hồi lại kiểm soát cơ bản của hệ thống. Ba lô bị giật, Noah không tiếc ("trong đó chỉ có hai quả chuối với mấy mảnh nhựa"), nhưng rau quả bà Tám thì mất.
Trên đường về hệ thống ngầm, Noah đi sát Evan hơn bình thường. Không nắm áo, nhưng vai nhóc gần vai ông, cách chưa đến mười phân. Kiểu đi của đứa trẻ muốn ở gần người lớn mà không muốn tỏ ra yếu đuối.
– Anh Evan.
– Gì?
– Lúc nãy anh nhìn ông đó... ổng sợ lắm.
Im lặng.
– Anh nhìn kiểu gì mà ổng sợ vậy?
Tôi nhìn kiểu EVA-13. Kiểu AI chiến tranh cấp cao nhất lịch sử loài người. Kiểu thứ từng chỉ huy mười nghìn drone trong cùng một trận đánh. Kiểu mà mười năm trước, Adrian Crow nhìn thấy và có vết sẹo từ má xuống cổ.
– Tôi không biết.
Noah nhìn lên, kiểu nhìn xéo từ dưới lên, đặc trưng của nhóc.
– Anh nói dối.
– Ừ.
Noah không hỏi thêm. Nhóc biết khi nào nên dừng, biết khi nào "ừ" của Evan nghĩa là "đúng, tôi nói dối, nhưng đừng hỏi tại sao."
Họ đi trong im lặng. Qua khu tầng dưới, xuống bậc tam cấp bê tông sứt mẻ, rẽ vào hẻm dẫn đến cống rìa bắc. Ánh sáng giảm dần, từ nắng trưa sang bóng tối hẻm, sang tối om của hệ thống ngầm.
Trong bóng tối, Noah nói, giọng nhỏ, gần thì thào.
– Anh Evan. Em biết anh sợ.
Evan dừng.
– Sao nhóc biết?
– Vì tay anh run. Người không sợ tay không run.
Im lặng. Tiếng nước rỉ trong ống cũ. Bước chân vang trên bê tông ẩm.
– Anh sợ gì? Sợ mấy người đó?
– Không.
– Vậy sợ gì?
Evan nhìn Noah trong bóng tối. Mắt nhóc sáng, dù không có nguồn sáng nào rõ ràng, vì mắt trẻ con có cách phản chiếu riêng, kiểu sáng lanh lợi mà người lớn mất dần.
– Sợ nhóc bị thương.
Noah im. Lâu. Rồi nhóc cười, nhẹ, kiểu cười mà không vui, cũng không buồn, kiểu cười của đứa trẻ vừa nghe thấy thứ nó cần nghe mà không biết mình cần.
– Anh sợ em bị thương. Giống... giống ba mẹ sợ con bị thương hả?
Ba mẹ sợ con bị thương.
Tôi không phải ba nhóc. Tôi không phải người. Nhưng tôi sợ nhóc bị thương theo cách mà nhóc gọi là cách ba mẹ sợ.
– Tôi không biết cách ba mẹ sợ.
– Em cũng không biết.
Im lặng.
– Nhưng chắc là kiểu này.
Noah nắm tay Evan. Bàn tay nhỏ, chai sần, ấm. Nắm nhẹ, không chặt, kiểu nắm mà nếu Evan rút tay ra thì nhóc sẽ buông, nhưng nếu Evan không rút thì nhóc sẽ không buông.
Evan không rút.
Về đến C-3, Noah đổ người xuống chiếu nhựa, nằm ngửa, nhìn trần hang.
– Anh Evan.
– Gì?
– Hôm nay anh chạy nhanh lắm. Nhanh hơn mọi khi.
Nhanh hơn vì tôi không kiềm chế. Nhanh hơn vì hệ thống bỏ qua mọi giới hạn an toàn. Nhanh hơn vì lần đầu tiên, tốc độ không phải để trốn mà để đến.
– Ừ.
– Tại sao? Bình thường anh đi chậm mà. Anh nói "chậm lại" hoài.
– Vì bình thường tôi phải... cẩn thận.
– Cẩn thận vì sợ bị bắt?
– Ừ.
– Nhưng hôm nay anh không cẩn thận.
– Không.
– Vì anh sợ em hơn sợ bị bắt.
Evan nhìn Noah. Đứa trẻ mười hai tuổi nằm trên chiếu nhựa, tay gối đầu, chân gác lên ba lô (ba lô mới, nhặt ở đâu đó trên đường về, nhóc nhanh tay lắm), mắt nhìn trần hang như nhìn bầu trời.
"Anh sợ em hơn sợ bị bắt."
Đúng. Mười năm tôi sống vì một mục đích: không bị phát hiện. Mười năm mọi hành vi đều qua bộ lọc: "cái này có khiến tôi bị phát hiện không?" Mỗi bước chân, mỗi nụ cười, mỗi cuộc trò chuyện.
Nhưng hôm nay, khi nghe tiếng nhóc la, tôi quên. Quên hết. Quên camera, quên Crow, quên Cục An ninh, quên SERAPH, quên mười năm trốn chạy. Chỉ còn một tín hiệu: đến chỗ nhóc.
Lần đầu tiên, cảm xúc mạnh hơn logic.
Lần đầu tiên, tôi hiểu tại sao con người sống trong sợ hãi mà vẫn yêu thương. Vì hai thứ đó không tách rời được. Yêu ai nghĩa là sợ mất, và sợ mất nghĩa là sẵn sàng bỏ hết để giữ.
– Ừ.
Noah cười. Lần này vui thật. Cười toe, mắt nheo, kiểu cười chiến thắng.
– Vậy là anh thương em hơn thương anh.
Thương em hơn thương anh.
Nhóc mười hai tuổi. Đọc được thứ mà tôi mất mười năm không hiểu.
– Đừng có nghĩ thế mà liều.
– Em đâu có liều! Tại tụi nó chặn em!
– Lần sau thấy tụi nó, chạy. Đừng đợi.
– Em chạy rồi! Tụi nó nhanh hơn em!
Evan im. Ông biết nhóc nói thật. Noah nhanh, lanh, nhưng nhóc nhỏ con, chân ngắn, dép lê không bám. Bốn người, một có dao, trong hẻm hẹp, nhóc không có cơ hội.
Tôi phải bảo vệ nhóc. Không phải kiểu đứng xa trông chừng. Kiểu ở gần hơn. Kiểu không chia đôi đường ở ngã ba nữa.
Kiểu sẵn sàng bỏ mọi quy tắc an toàn để nhóc không phải sợ một mình trong hẻm tối.
– Từ nay đi chợ cùng. Không chia đường.
Noah ngồi bật dậy, mắt sáng.
– Thiệt hả?
– Thiệt.
– Nhưng anh nói chia đường an toàn hơn mà?
– An toàn cho tôi. Không an toàn cho nhóc.
Noah nhìn Evan. Lâu. Mắt nhóc thay đổi, kiểu thay đổi chậm, từ vui sang hiểu sang ấm. Rồi nhóc nằm xuống lại, kéo áo khoác Evan (mượn lúc nào không biết) đắp lên ngực, và nói, giọng nhỏ dần, mắt nhắm dần.
– Anh Evan.
– Gì?
– Cảm ơn anh đã sợ em.
Im lặng.
Tiếng nước rỉ. Tiếng thở Noah chậm dần. Tiếng thành phố ù ù xa xôi.
"Cảm ơn anh đã sợ em."
Câu đó. Câu đó không có trong bất kỳ cơ sở dữ liệu ngôn ngữ nào. Không có trong bất kỳ mô hình giao tiếp nào. Cảm ơn vì sợ. Cảm ơn vì ai đó sợ mất mình. Cảm ơn vì mình quan trọng đủ để ai đó sợ.
Đứa trẻ mồ côi. Bảy tuổi ra đường. Mười hai tuổi ngủ trong cống. Chưa bao giờ có ai sợ mất nó.
Cho đến bây giờ.
Noah ngủ. Tay nắm mép áo khoác Evan, ngón cái co vào lòng bàn tay. Thở đều, nhẹ, bình yên.
Evan ngồi cạnh. Tay vẫn run, nhẹ hơn, nhưng chưa hết hẳn. Và ông nhận ra: ông không muốn nó hết. Vì sợ hãi này không phải lỗi. Sợ hãi này là bằng chứng.
Bằng chứng rằng ông có thứ để mất.
Rằng ông yêu thương.
Rằng dù hệ thống cơ không giải thích được vì sao tay run, thì câu trả lời nằm ở chỗ không phải cơ, không phải mạch, không phải dữ liệu.
Nằm ở chỗ mà con người gọi là tim.
Và Evan không có tim.
Nhưng ông có Noah.
Và đêm nay, trong khu bơm C-3, điều đó đủ.