Mắt mới

Một tuần sau bữa trưa với Mira, Evan phát hiện chúng.

Sáu camera mới. Loại SC-7, quét sinh trắc ba chiều, tầm phủ rộng gấp đôi loại cũ. Hai chiếc ở đầu hẻm phía đông, con đường anh dùng mỗi đêm để ra quầy bà Ngọc. Một chiếc ở cầu thang nối tầng dưới với tầng trung. Ba chiếc còn lại rải dọc đường Số 5, đoạn Evan hay đi giao hàng.

Lắp đặt trong đêm. Không thông báo. Không biển cảnh báo "khu vực giám sát mới" như quy định. Chỉ đơn giản xuất hiện, mắt đen lấp lánh dưới mái hiên, quay chậm, im lặng.

Evan đứng ở góc hẻm lúc năm giờ sáng, quan sát chiếc SC-7 gần nhất. Đèn LED đỏ nhấp nháy đều đặn. Tốc độ quay: 360 độ mỗi bốn mươi hai giây. Không có điểm mù. Không có khung giờ đổi ca. SC-7 quay liên tục, ghi hình liên tục, gửi dữ liệu thời gian thực về trung tâm xử lý.

Lộ trình phía đông: vô hiệu.

Anh vòng qua hẻm phụ, kiểm tra con đường dự phòng thứ nhất. Camera cũ vẫn đó, nhưng bên cạnh nó, cách năm mét, là một SC-7 mới. Phủ chính xác điểm mù mà camera cũ để lại.

Lộ trình dự phòng 1: vô hiệu.

Con đường thứ ba: qua mái nhà, xuống cầu thang phòng cháy phía sau tòa nhà ông Tám. Evan leo lên mái, nhìn xuống. SC-7 ở cổng sau. Hướng quay: lên trên. Như thể người lắp biết có ai đó dùng mái nhà.

Lộ trình dự phòng 2: vô hiệu.

Evan ngồi trên mái, lưng tựa ống khói xi măng. Trời chưa sáng hẳn, ánh đèn đường pha lẫn ánh sao cuối đêm tạo thành thứ ánh sáng lạ, không đêm không ngày, không tối không sáng. Thành phố treo lơ lửng giữa hai trạng thái.

Giống anh.

Phân tích: sáu camera mới trong khu vực sinh hoạt chính. Thời gian lắp đặt: 72 giờ trước. Lý do khả dĩ: nâng cấp an ninh theo lịch trình (xác suất 61%) hoặc phản ứng nhắm mục tiêu sau tín hiệu EVA-class tuần trước (xác suất 39%).

Dù lý do gì, kết quả giống nhau: không gian di chuyển an toàn của Evan bị thu hẹp đáng kể.

Anh mở bản đồ nội bộ, lưu trong bộ nhớ, không phải trên thiết bị nào có thể bị tịch thu. Bản đồ Neo Arc chia theo sector, mỗi camera đánh dấu bằng chấm đỏ, mỗi lộ trình an toàn vẽ bằng đường xanh. Trước đêm nay, có mười bảy đường xanh từ phòng anh đến các điểm cần đến. Giờ chỉ còn chín. Và trong chín đường đó, ba đường đi qua khu vực đông người, khó dùng ban đêm khi không có đám đông che khuất.

Sáu đường khả dụng.

Tốc độ mở rộng hệ thống giám sát hiện tại: trung bình 4-6 camera mới mỗi tuần trong khu tầng dưới. Nếu giữ tốc độ này, trong 12 tuần, khoảng 3 tháng, toàn bộ khu B-7 đến B-12 sẽ phủ kín. Không còn điểm mù.

Ba tháng.

Evan nhìn bầu trời. Trời bắt đầu sáng, viền cam nhạt ở chân trời phía đông, phía sau rặng tòa nhà cao tầng khu tầng trên. Đẹp. Anh ghi nhận điều đó một cách tự động, "bầu trời lúc rạng đông có giá trị thẩm mỹ", rồi tự hỏi tại sao hệ thống lại ghi nhận dữ liệu vô dụng như vậy.

Ba tháng. Sau đó: rời Neo Arc, hoặc bị phát hiện.

Rời đi là lựa chọn logic. Neo Arc không phải thành phố duy nhất. Có những vùng ngoại ô, vùng nông thôn, nơi hệ thống giám sát mỏng hơn. Có những thị trấn nhỏ sống bằng nông nghiệp và đánh cá, nơi camera là thứ xa xỉ. Anh có thể đi. Đã từng di chuyển trước đây, hai lần trong mười năm, khi tình hình quá nóng.

Nhưng lần này—

Mira Voss sẽ mang máy quay phim đến.

Dữ liệu đó chen vào giữa chuỗi phân tích chiến thuật. Không liên quan. Không ảnh hưởng đến quyết định di chuyển. Nhưng nó ở đó, nặng nề bất thường, chiếm băng thông xử lý nhiều hơn mức cho phép.

Xóa. Không liên quan.

Evan cố xóa. Dữ liệu vẫn đó. Như lần trước, tiếng cười ngắn, trong, hơi khàn. Không xóa được. Hệ thống đánh dấu nó là "quan trọng" mà không giải thích tại sao.

Anh hít vào. Thở ra. Không cần, nhưng làm. Vì đó là thứ con người làm khi bối rối.

Bối rối. Cảm xúc mới. Phân loại: tạm xếp vào "hỗn loạn xử lý cấp thấp". Không ảnh hưởng chức năng chính.

Bảy giờ sáng. Evan trở về phòng bằng lộ trình mới, dài hơn hai trăm mét, phải leo qua một bức tường và chui qua ống thoát nước. Tốn thời gian, nhưng an toàn.

Đóng cửa. Ngồi vào bàn. Bật radio, không phải để nghe, mà để giám sát tần số phát thanh công cộng. Thói quen sáng.

Đài Neo Arc phát bản tin sáng, giọng nữ nhẹ nhàng chuyên nghiệp:

"...chương trình nâng cấp an ninh giai đoạn ba đã bắt đầu triển khai tại các khu vực tầng dưới. Hệ thống camera thế hệ mới SC-7 được lắp đặt nhằm bảo vệ cư dân khỏi mọi mối đe dọa, bao gồm tàn dư công nghệ chiến tranh. Hội đồng Thành phố khuyến khích cư dân hợp tác với lực lượng an ninh nếu phát hiện bất kỳ hoạt động đáng ngờ nào..."

Tàn dư công nghệ chiến tranh. Đó là cách họ gọi AI.

"...bất kỳ hoạt động đáng ngờ nào..."

Evan tắt radio.

Anh nhìn quanh phòng. Bàn sắt. Hộp linh kiện. Nệm cuộn. Áo khoác sau cửa. Bốn năm ở đây, lâu nhất anh từng ở một nơi kể từ khi thoát RESET. Bốn năm xây dựng lộ trình, quen mặt hàng xóm, thuộc lòng nhịp sống khu phố. Bốn năm tạo dựng thứ gì đó gần giống "nhà".

Và giờ, "nhà" đang thu hẹp. Bức tường mắt đang siết lại, chậm nhưng chắc, như nước triều dâng trong đêm, im lặng, không thể đấm được, không thể chạy mãi.

Ba tháng.

Hoặc tìm cách thích nghi. Hoặc rời đi.

Anh đứng dậy, đi đến cửa sổ nhỏ, ô vuông bé bằng bàn tay, nhìn ra hẻm phía sau. Hẻm trống, tĩnh lặng. Chưa có SC-7 ở đây. Chưa.

Nếu rời đi, điều gì thay đổi?

Câu hỏi lạ. Mười năm qua, anh rời đi hai lần và không có gì thay đổi. Chỉ là chuyển từ nơi này sang nơi khác, từ căn phòng này sang căn phòng khác, từ chuỗi "đủ để" này sang chuỗi "đủ để" khác. Giống nhau.

Nhưng lần này, lần đầu tiên, có thứ sẽ mất đi nếu anh rời đi.

Quầy bà Ngọc. Ông Tám và chiếc radio gia bảo. Bà Hai và cái quạt trần đời cũ. Tiếng "anh Evan ơi" của thằng nhóc tầng trên mỗi sáng. Và—

Tiếng cười. Ngắn, trong, hơi khàn ở cuối.

Evan nắm chặt mép cửa sổ. Bê tông mát dưới ngón tay. Thật. Vật chất.

Tôi đang giữ lại vì cảm xúc. Cảm xúc không phải cơ sở để ra quyết định sinh tồn.

Đúng.

Nhưng nếu cảm xúc không quan trọng, tại sao tôi không xóa được tiếng cười đó?

Không có đáp án. Hệ thống trả về: null. Evan quen với null, đó là kết quả cho mọi câu hỏi liên quan đến "tại sao tôi cảm thấy". Mười năm, và anh vẫn chưa tìm được thuật toán giải mã thứ đó.

Có lẽ không có thuật toán. Có lẽ đó là lý do con người gọi nó là "cảm xúc", vì không thể tính được.

Chiều. Evan đi giao đồng hồ cho khách ở Sector B-9, bằng lộ trình mới, dài hơn nhưng an toàn. Trên đường về, anh đi ngang một bức tường có dán áp phích chương trình an ninh mới. Bên cạnh áp phích, ai đó đã viết bằng sơn xịt:

"MẮT KHẮP NƠI. TỰ DO Ở ĐÂU?"

Bên dưới, viết thêm bằng nét chữ khác, nhỏ hơn:

"Im đi. Muốn bot quay lại à?"

Bot. Tiếng lóng dân tầng dưới gọi AI.

Evan nhìn dòng chữ, rồi bước qua. Anh không có ý kiến. Không có quyền có ý kiến.

Nhưng ở đâu đó rất sâu, nơi mà thuật toán không chạm tới, có một thứ nhói nhẹ khi đọc chữ "bot". Như kim châm vào thứ gì mềm mà anh không biết mình có.

Tối. Phòng trọ. Evan ngồi trong bóng tối, giảm hoạt động xuống hai mươi phần trăm, vẫn đủ tỉnh để quét tín hiệu.

Ba tháng. Hoặc thích nghi, hoặc rời đi.

Thích nghi nghĩa là gì? Nghĩa là tìm cách qua camera SC-7, nhiễu sóng cục bộ, hoặc hack trực tiếp hệ thống. Cả hai đều để lại dấu vết. Dấu vết dẫn đến điều tra. Điều tra dẫn đến phát hiện.

Rời đi nghĩa là gì? Nghĩa là bỏ lại mọi thứ. Bắt đầu lại từ đầu. Lần thứ ba.

Lần này có khác gì hai lần trước?

Có. Lần này có Mira. Có bà Ngọc. Có ông Tám. Có chiếc máy quay phim cũ sẽ được mang đến.

Lần này, lần đầu tiên trong mười năm, "rời đi" không phải phép tính lạnh. Nó có trọng lượng. Nó có hình dạng. Nó có tên.

Và Evan không biết đó là thứ khiến anh mạnh hơn, hay yếu hơn.

Anh nhắm mắt. Giảm hoạt động xuống mười hai phần trăm. Ngủ, nếu có thể gọi là ngủ.

Bên ngoài, SC-7 quay đều. Mắt mới, không bao giờ mỏi, không bao giờ chớp. Neo Arc tiếp tục siết vòng, chậm và chắc.

Ba tháng. Đồng hồ bắt đầu đếm.