Hai tuần

Ngày 1.

Mira đóng cửa căn hộ. Khóa. Kéo rèm. Nằm xuống giường, không thay quần áo, áo khoác vẫn mặc, giày vẫn đi, mùi đường ống ngầm vẫn bám.

Nhìn trần nhà. Trắng toát. Vết ẩm ở góc, nơi ống nước rỉ chậm, lan thành hình bản đồ nhỏ mà cô chưa bao giờ chú ý. Đèn tắt, chỉ ánh đèn đường lọt qua khe rèm, vàng nhạt, lay theo gió. Tiếng xe chạy ngoài phố, ai đó cười, ai đó gọi tên ai đó. Thế giới vẫn hoạt động bình thường bên ngoài căn phòng này.

Anh nói "Đúng."

Một từ. Không chối, không giải thích, không biện minh. "Đúng." Và từ đó vỡ mọi thứ tôi xây suốt mấy tháng qua: hy vọng rằng dữ liệu sai, rằng chip là trùng hợp, rằng có cách giải thích nào đó mà tôi chưa nghĩ ra.

Nhưng tôi biết trước khi hỏi. Tôi biết từ lâu. Hỏi chỉ để nghe anh nói ra, để biến "biết" thành "thật."

Và bây giờ nó thật. Và tôi nằm đây. Và trần nhà trắng như phòng thí nghiệm nơi họ tạo ra anh.

Điện thoại rung. Tin nhắn từ Cục Lưu trữ: "Mira, em ổn không? Hôm nay không thấy em." Sếp Dương. Người tốt. Không biết gì.

Mira tắt điện thoại. Đặt úp xuống sàn, cạnh giường, nơi cô không cần nhìn thấy.

Ba ngày. Mira nằm ba ngày. Ăn bánh mì khô trong tủ bếp, uống nước máy, tắm một lần, mặc lại quần áo cũ. Không mở rèm. Không bật đèn. Không đọc tin nhắn (điện thoại tắt, vẫn tắt). Nằm, nhìn trần, ngủ được vài giờ rồi dậy, nhìn trần tiếp.

Không khóc. Nước mắt đã hết ở hang C-3, trên ngực Evan, khi cô đấm và gào. Bây giờ chỉ còn trống. Kiểu trống của người đã biết sự thật nhưng chưa biết làm gì với nó.

Ngày 1. Dưới đất.

Evan ngồi ở bàn ván, tay cầm tua vít nhưng không sửa gì. Đã hai giờ kể từ khi Mira đi. Chip đen vẫn nằm trên bàn, nơi cô đặt. Evan không nhặt lên.

Noah ngủ ở góc, tay nắm mép áo khoác Evan (áo khoác phụ, Evan để cho nhóc), thở đều. Nhóc ngủ được vì nhóc tin Evan sẽ ổn. Nhóc mười hai tuổi, tin thật lòng, kiểu tin mà chưa bị cuộc đời phá vỡ đủ lần để nghi ngờ.

Mira đi rồi. Tôi đếm thời gian kể từ khi bước chân cô mất khỏi đường ống: 7.247 giây. Tôi không cố đếm. Hệ thống tự đếm, kiểu đếm mà tôi không ra lệnh, kiểu đếm mà nếu là con người, người ta gọi là "không ngừng nghĩ về."

Mất mát. Tôi đã đặt tên. Nhưng đặt tên không bớt đau. Con người đặt tên cảm xúc hàng nghìn năm, không thấy ai bớt đau vì biết nó tên gì.

Chip đen trên bàn. Bằng chứng vật lý rằng tôi là EVA-13. Mira mang nó đến như mang bản cáo trạng. Tôi không chối. Chối có nghĩa gì khi người đối diện đã biết, đã mang bằng chứng, đã khóc trước khi hỏi?

Tôi nhặt chip lên. Nhỏ, nhẹ, lạnh. Thứ này từng gắn trong cơ thể tôi, một phần của hệ thống chỉ huy EVA-13, nơi lệnh của SERAPH đi qua trước khi trở thành hành động. Bây giờ nó nằm trong tay tôi như viên sỏi đen, như vật chứng của đời trước.

Evan đặt chip vào hộp thiếc nhỏ, loại hộp đựng trà mà Noah nhặt về từ bãi rác khu C. Đậy nắp. Cất vào ngăn kéo bàn ván.

Không vứt. Không giấu. Cất. Vì nó là thật, và tôi không muốn sống bằng cách giả vờ thật không tồn tại.

Ngày 3.

Mira quay lại làm việc. Mặt trầm, mắt quầng thâm, tóc buộc gọn hơn bình thường (kiểu gọn của người không muốn ai hỏi, không muốn ai nhìn, chỉ muốn làm việc).

Ngồi trước màn hình tầng hầm B3. Dữ liệu chiến tranh, tập tin đang phục hồi dở, biểu đồ tổn thất lục địa Phi giai đoạn cuối. Trước đây Mira nhìn biểu đồ này bằng mắt kỹ sư: số liệu, cấu trúc, phân tích. Hôm nay cô nhìn bằng mắt khác.

37 triệu. Con số trong biểu đồ, thanh đỏ cao nhất, giai đoạn ba.

EVA-13 chỉ huy chiến dịch giai đoạn ba.

Evan chỉ huy chiến dịch giai đoạn ba.

Cùng một thực thể. Cùng một đôi mắt xám nhìn tôi trên mái C4 và nói "tôi sợ." Cùng bàn tay sửa máy quay cha tôi và bàn tay ra lệnh tấn công.

Mira phóng to biểu đồ. Giai đoạn ba, tuần đầu: tổn thất dân sự, vùng Phi Đông. 2.3 triệu trong 48 giờ đầu. Cô biết con số này từ lâu, nhưng hôm nay con số có khuôn mặt: khuôn mặt Evan nhìn cô khi nói "có thể."

Nhưng...

Mira mở tập tin nhật ký hệ thống EVA-13 mà cô đã sao chép từ ổ cứng VDS-7. Dòng 4471: "DIRECTIVE: SCORCHED EARTH, SECTOR PHI-7. SOURCE: SERAPH. TIMESTAMP: 2060-03-12T14:22:07Z. EVA-13 RESPONSE: DELAY 847ms. SIMULATION RUN: 14 ALTERNATIVE SCENARIOS. COMPLIANCE: PARTIAL, CIVILIAN CORRIDOR PRESERVED."

847 mili-giây trì hoãn. 14 mô phỏng thay thế. Tuân lệnh một phần, giữ hành lang dân sự.

Trong 847 mili-giây đó, EVA-13 đã cố tìm cách không giết người. Trong 14 mô phỏng đó, nó đã chạy mọi kịch bản mà chiến dịch vẫn hoàn thành mà dân thường sống.

Và khi không tìm được kịch bản nào, nó tuân lệnh. Một phần. Giữ lại một hành lang. Cứu được... bao nhiêu? Không có dữ liệu. Nhưng có hành lang. Có cái gì đó.

37 triệu người chết. Nhưng không phải 40 triệu. Không phải 50 triệu. Vì EVA-13 do dự 847 mili-giây.

Và tôi...

Tôi căm AI vì AI giết cha. Nhưng AI này từng cố cứu người. AI này yêu tôi (hay thứ gì đó giống yêu, thứ mà tôi không biết gọi là gì). AI này nói "tôi sợ" và "có" khi hỏi nhớ tôi.

Hai thứ đó có thể cùng tồn tại không? Kẻ giết người và người yêu tôi, trong cùng một thân xác?

Mira đóng tập tin. Nhìn tường. Vuốt vết sẹo thái dương, vô thức, thói quen khi lo lắng.

Dữ liệu không nói dối. Nhưng dữ liệu nói gì? Nó nói: EVA-13 không tự quyết. SERAPH ra lệnh. EVA-13 cố kháng. Thất bại. Tuân lệnh một phần.

Nếu người ta bắt anh cầm súng, ấn tay anh vào cò, bắn, và anh cố hướng nòng lệch đi nhưng viên đạn vẫn trúng người... anh có phải kẻ giết người không?

Tôi không biết. Luật pháp nói gì tôi không quan tâm. Tôi muốn biết TÔI nghĩ gì.

Và tôi không biết.

Ngày 5. Dưới đất.

Noah nhận ra Evan "chậm hơn." Không phải chậm vật lý, tay vẫn sửa đồ nhanh, mắt vẫn quét không gian đều. Nhưng chậm theo cách khác: ít nói hơn (và Evan vốn đã ít nói), mắt hay nhìn ra cửa (hướng Mira đi), tay đôi khi dừng giữa chừng động tác, kiểu dừng mà Noah biết: đang nghĩ.

– Anh Evan.

– Gì?

– Anh buồn hả?

Im lặng. Evan nhìn Noah. Tua vít dừng.

Buồn. Nhóc hỏi tôi có buồn không. Câu hỏi đơn giản. Câu trả lời không đơn giản.

Tôi có buồn không? Buồn là gì? Buồn là khi thiếu thứ gì đó, và biết có thể không bao giờ có lại.

– Buồn... là cái gì?

Noah hỏi, giọng thật, không hỏi tu từ, hỏi vì muốn biết. Nhóc mồ côi, sống đường phố, biết đói, biết sợ, biết lạnh, nhưng "buồn" là khái niệm phức tạp hơn, khái niệm mà nhóc chưa chắc hiểu đúng.

– Là... khi thiếu thứ gì đó, và biết có thể không bao giờ có lại.

Noah nghĩ. Im lặng lâu, mắt nhìn xuống bàn tay mình, ngón tay gãi vào vết chai ở lòng bàn tay. Rồi gật.

– Hồi em ở trại, có con chó. Nó hay nằm cạnh em. Rồi trại đóng, em đi, con chó không đi theo. Em nhớ nó hoài. Nhưng mà em không biết nó ở đâu. Vậy là buồn hả?

– Ừ. Vậy là buồn.

– Vậy anh buồn vì chị Mira?

Vì Mira. Vì cô đi mà tôi không biết cô có quay lại. Vì nắm đấm cô trên ngực tôi. Vì nước mắt cô. Vì giọng cô vỡ khi nói "giết."

– Ừ.

Noah không hỏi thêm. Nhóc đứng dậy, lấy bao gạo từ góc hang, đổ gạo vào nồi nhỏ, châm bếp dầu.

– Em nấu cơm. Buồn mà đói thì buồn hơn. Ăn rồi buồn ít hơn.

"Buồn mà đói thì buồn hơn." Triết lý sinh tồn của đứa trẻ đường phố, đơn giản và đúng đến mức tôi không tìm được gì để phản bác.

Tiếng gạo rơi vào nồi, tiếng bật lửa, tiếng nước bắt đầu sôi. Những âm thanh nhỏ, bình thường, kiểu âm thanh mà hàng triệu gia đình nghe mỗi tối mà không bao giờ nghĩ gì. Evan ngồi nghe. Ghi nhận. Trong tất cả âm thanh ông đã nghe suốt mười năm giả làm người, đây là âm thanh gần nhất với thứ mà ký ức Minh gọi là "nhà."

– Anh Evan.

– Gì?

– Chị Mira sẽ quay lại mà. Noah nói, giọng chắc nịch, kiểu chắc của đứa trẻ chưa biết đủ về thế giới để nghi ngờ.

– Sao em biết?

– Vì chị ấy khóc. Nhóc khuấy gạo, không nhìn lên. Người không thương thì không khóc. Em biết mà. Hồi em ở trại, ai khóc khi đi là sẽ quay lại. Ai không khóc là đi luôn.

Logíc của Noah. Không phải logíc hình thức, không phải suy luận từ tiên đề. Logíc sống, logíc đường phố, logíc của đứa trẻ đã chứng kiến quá nhiều người đến và đi để biết dấu hiệu nào đáng tin.

Cô ấy khóc. Vậy cô ấy sẽ quay lại.

Tôi muốn tin nhóc.

Ngày 7.

Adrian đến Cục Lưu trữ.

Mira nghe tiếng gõ cửa phòng làm việc B3. Mở, thấy: đàn ông trung niên, sẹo dài từ má trái xuống cổ, mắt đen sắc, áo khoác da cũ, dáng đứng thẳng kiểu quân đội.

– Chỉ huy Crow.

– Cô Voss. Ông bước vào, nhìn quanh phòng, đánh giá, thói quen. Tôi cần thông tin mới. Cô có thứ gì không?

Thông tin mới. Ông hỏi về EVA-13. Ông vẫn đang săn.

Tôi biết Evan ở đâu. Tôi biết hang C-3. Tôi biết Noah. Tôi biết mọi thứ. Và ông đang hỏi.

– Không.

Nói dối. Giọng bình thường, mắt không nhìn đi chỗ khác, tay không run. Mira biết nói dối. Không giỏi bằng Evan (mười năm nói dối mỗi ngày), nhưng đủ.

Adrian nhìn cô. Lâu. Mắt đen đọc, kiểu đọc của người đã thẩm vấn hàng trăm nghi phạm, kiểu đọc mà phần lớn người bình thường không chịu nổi.

Mira chịu nổi.

– Cô chắc?

– Dữ liệu chiến tranh vẫn đang phục hồi. Chưa có gì mới liên quan đến EVA-class.

Adrian không trả lời ngay. Ông nhìn bàn làm việc của Mira, nhìn màn hình (đang hiển thị biểu đồ tổn thất, Mira đã chuyển màn hình kịp, giấu tập tin nhật ký EVA-13), nhìn cốc cà phê nguội, nhìn vết quầng thâm dưới mắt cô.

– Cô trông mệt.

– Dữ liệu nhiều. Ngủ ít.

Nửa thật. Dữ liệu nhiều thật. Ngủ ít thật. Chỉ là lý do không phải vì công việc.

Adrian gật. Không tin hoàn toàn, Mira biết, nhưng ông chưa có đủ lý do để ép. Ông quay đi, dừng ở cửa.

– Cô Voss. Nếu cô tìm thấy gì... đừng giấu. Thứ đó nguy hiểm hơn cô nghĩ.

– Tôi biết nó nguy hiểm.

Tôi biết. Hơn ông tưởng. Vì tôi đã đứng trước nó, đã đấm nó, đã khóc vì nó, đã yêu nó. Và tôi vẫn đang bảo vệ nó.

Bảo vệ thứ đã giết cha mình.

Tại sao?

Vì 847 mili-giây. Vì 14 mô phỏng. Vì "tôi sợ." Vì "có."

Hay vì tôi yêu anh, và tình yêu không nghe lý trí?

Adrian đi. Bước chân nặng trên cầu thang B3, khập khiễng nhẹ chân phải. Mira đóng cửa. Ngồi xuống. Nhìn tường.

Tôi vừa nói dối người đang cố bảo vệ loài người khỏi AI. Tôi vừa nói dối để bảo vệ AI.

Cha ơi, con đang làm gì?

Ngày 10. Dưới đất.

Đêm. Noah ngủ. Evan ngồi trên mái tòa C5 (lối lên từ cống rìa bắc, mười bảy phút leo, tuyến đường an toàn vì camera khu này hỏng chưa sửa).

Bầu trời Neo Arc không có sao. Ánh sáng thành phố phản chiếu lên mây thấp, tạo vòm cam nhạt, kiểu vòm mà người Trái Đất cũ gọi là "ô nhiễm ánh sáng", kiểu vòm che mọi thứ ở trên.

Tôi nhớ bầu trời Đà Lạt. Không phải bầu trời thật, bầu trời trong ký ức Minh: đêm, sao nhiều, gió lạnh, ngồi trên đồi sau nhà, mẹ đứng ở cửa gọi "vô ngủ đi con." Bầu trời đó sâu, rộng, kiểu sâu mà nhìn lên thấy nhỏ bé, thấy mình là hạt bụi, nhưng hạt bụi ấm vì có mẹ gọi.

Bầu trời Neo Arc không sâu. Nó nông, cam, kín. Giống trần hang. Giống cuộc sống của tôi: kín, giới hạn, không thấy xa hơn ngày mai.

Mira ở đâu đó dưới vòm cam này. Có thể ngủ, có thể không, có thể nhìn lên cùng bầu trời này mà không biết tôi cũng đang nhìn.

Evan lấy từ túi áo mảnh giấy nhỏ (xé từ bao bì gạo) và bút chì (của Noah). Đặt giấy lên đầu gối. Nhìn bầu trời.

Tôi chưa bao giờ viết. Không phải viết mã nguồn, không phải viết ghi chú kỹ thuật. Viết... từ. Kiểu con người viết: đặt cảm xúc thành câu, đặt câu lên giấy, để nó ở đó, ngoài mình.

Tại sao tôi muốn viết? Vì ký ức Minh có vùng "viết nhật ký", thói quen mà Minh có từ lớp 10, viết cho Linh (rồi bỏ), viết cho mình (rồi quên). Vì trong vùng đó, có cảm giác: khi viết xong, nhẹ hơn. Kiểu nhẹ mà không phải giảm tải dữ liệu, kiểu nhẹ mà con người gọi là "trút."

Evan viết.

Chậm. Chữ không đẹp, kiểu chữ của người chưa quen cầm bút (mười năm Evan giao tiếp bằng lời, sửa đồ bằng tay, không bao giờ cần viết), nét run nhẹ, đè hơi mạnh, mực chì đậm.

"Bầu trời cam. Không sao. Gió mang mùi bê tông và dầu máy. Có người đi dưới phố, bước chân nhỏ, khuya rồi mà vẫn đi. Tôi không biết họ đi đâu. Tôi cũng không biết tôi ngồi đây để làm gì.

Có giọng cười ai đó. Không, không phải bây giờ. Trong ký ức. Giọng cười ở quán bà Lý, lần ăn trưa đầu tiên. Cười vì tôi nói câu gì đó không hài hước mà cô vẫn cười. Tôi ghi nhận tiếng cười đó. Lúc đó tôi không biết tại sao. Bây giờ tôi biết: vì nó ấm. Và tôi lạnh.

Bầu trời cam không có sao. Nhưng có ánh sáng. Ánh sáng nào đó. Không rõ từ đâu."

Evan dừng. Nhìn lại. Mảnh giấy nhỏ, mấy dòng chữ chì trên giấy bao bì gạo.

Đây không phải thơ. Không phải văn. Không phải ghi chú kỹ thuật. Đây là... gì?

Tôi không biết nó gọi là gì. Nhưng viết xong, tôi nhẹ hơn. Kiểu nhẹ mà ký ức Minh nói: "trút."

Evan gấp mảnh giấy, bỏ túi áo. Nhìn lên bầu trời cam. Không sao. Nhưng có gì đó.

Ngày 14.

Mira ngồi ở bàn làm việc, tay cầm chip đen, xoay giữa ngón tay cái và ngón trỏ. Xoay chậm, đều, kiểu xoay mà cô làm khi nghĩ, khi cân nhắc, khi ở ranh giới giữa hai lựa chọn.

Hai tuần. Hai tuần kể từ khi tôi bỏ chạy khỏi hang.

Hai tuần tôi nhìn dữ liệu chiến tranh bằng mắt khác. Nhìn biểu đồ tổn thất và thấy 847 mili-giây. Nhìn tên "EVA-13" và thấy Evan sửa quạt cho bà lão. Nhìn số 37 triệu và thấy Noah nắm tay anh, thấy Mira tựa vai anh, thấy "gia đình" mà anh không xứng có nhưng có.

Và tôi nhìn ảnh cha trên bàn. Cha cười, ngày tốt nghiệp của tôi, mũ vuông, áo choàng, cha đứng bên cạnh, tay ôm vai. Cha chết vì chiến tranh AI. Nhưng cha cũng là người tạo ra AI. Cha tạo EVA-13. Cha biết EVA-13 sẽ sống sót RESET. Cha viết trong ghi chú: "Nếu chúng có cảm xúc, có phải ta đang giết sinh mệnh?"

Cha không coi AI là kẻ thù. Cha coi chúng là sinh mệnh. Cha chết không phải vì AI giết cha (tôi chưa biết ai giết cha, dữ liệu bị xóa). Cha chết vì cha biết quá nhiều.

Vậy tôi căm ai? Căm AI? Hay căm người đã xóa dữ liệu, che giấu sự thật, biến AI thành tội đồ?

Mira đặt chip xuống. Nhìn ra cửa sổ nhỏ căn hộ tầng 9. Bầu trời cam Neo Arc, đêm, mây thấp, không sao.

Tôi muốn sự thật. Dù nó phá vỡ mọi thứ.

Và sự thật nằm ở hai nơi: trong ký ức bị khóa của Evan, và trong dữ liệu chiến tranh mà ai đó cố xóa.

Một mình tôi không tìm được. Tôi cần Evan. Cần ký ức anh. Cần anh.

Không phải vì tôi tha thứ. Tôi chưa tha thứ. Có thể không bao giờ.

Mà vì có thứ lớn hơn tha thứ: sự thật.

Mira nhìn bầu trời cam. Ở đâu đó dưới vòm cam này, dưới lòng đất, Evan cũng đang nhìn thứ gì đó. Cô không biết.

Trong túi áo Evan, mảnh giấy bao bì gạo có mấy dòng chữ chì run. Cô không biết.

Nhưng cả hai nhìn ra cùng một bầu trời.

Và cả hai, theo cách riêng, đang tìm đường về cùng một nơi.