LinkedIn Đạt 50.000 Lượt Thích

Sáng thứ Hai, tôi ngồi ở quán Phúc Long đầu hẻm, uống ly trà đào cam sả 45.000 đồng bằng đúng một phần tư tổng tài sản, và viết status LinkedIn.

45 phút cho ba dòng.

Thử lần một: "Mỗi lần ngã là mỗi lần bạn học được cách đứng dậy." Xóa. Nhạt. Giống poster phòng tập gym.

Lần hai: "12 lần thất bại dạy tôi rằng thành công không phải đích đến, mà là hành trình." Xóa. Kiểu câu bà dì hay share trên Zalo. Kèm hình hoa hồng và watermark "Sống đẹp mỗi ngày".

Lần ba: "Thất bại không phải kết thúc. Thất bại là dữ liệu." Dừng. Đọc lại. Ngắn, gọn, vừa đủ thông minh để người ta gật, vừa đủ mơ hồ để ai cũng tự áp vào hoàn cảnh mình.

Hoàn hảo. Ba dòng tốn 45 phút, trung bình 15 phút một dòng. Nếu viết sách với tốc độ này, tôi sẽ hoàn thành một cuốn vào lúc nghỉ hưu. Tất nhiên, muốn nghỉ hưu thì phải có lương trước đã.

Thêm ảnh. Lướt thư viện ảnh, tìm tấm ngồi nghiêng đầu nhìn ra cửa sổ tại Dreamplex tuần trước. Ánh sáng xiên, cà vạt lỏng, nửa mặt tối nửa mặt sáng kiểu founder đang suy tư về tương lai nhân loại, thay vì suy tư về tiền phòng tháng trước. Đăng. Hashtag: #Founder #StartupLife #NeverGiveUp #FailForward.

9 giờ 15 phút.

10 giờ: 2.000 lượt thích.

11 giờ: 8.000 lượt thích. 47 bình luận. "Quá đúng anh ơi!" "Anh Khôi luôn truyền cảm hứng!" "Em share cho team em đọc nha." Team em đọc rồi sẽ nghĩ gì, tôi không biết. Nhưng em share tức là tôi đã chiến thắng. Trong cuộc chiến likes thì share là hạng S.

12 giờ trưa: 14.000 lượt thích.

Mỗi giờ tăng 3.000 likes. Growth rate 25%/giờ. Bất kỳ startup nào có growth rate này đều gọi được Series A. Trừ cuộc đời tôi.

2 giờ chiều: 31.000 lượt thích. Ba nhà báo inbox xin phỏng vấn. Một podcast mời làm khách. Hai founder xin kết nối. Một chị HR gửi tin nhắn: "Anh Khôi ơi, anh có hứng thú về vị trí CEO cho startup EdTech không ạ?" Tôi có hứng thú. Nhưng nếu chị biết CEO cuối cùng của tôi là CEO của một cái app thiền với cây, chị có lẽ sẽ rút lời mời.

5 giờ chiều: 50.000 lượt thích.

50.000.

Tôi ngồi trên giường, nhìn con số đó, và cảm giác giống như nhìn bảng điểm đại học: ấn tượng nếu không ai kiểm tra thực tế. 50.000 người ấn nút thích vì tôi nói "thất bại là dữ liệu". Nếu mỗi người cho tôi 1 đồng, tôi có 50.000 đồng. Vẫn chưa đủ trả tiền phòng.

Mở app ngân hàng. Số dư: 172.000 đồng.

50.000 lượt thích. 172.000 đồng. Tỉ lệ chuyển đổi: 0,000344%. Bất kỳ startup nào có tỷ lệ chuyển đổi này đều đã chết từ lâu. Ngoại trừ LinkedIn của tôi.

Nhưng con số đó không quan trọng. Cái quan trọng là tối nay có sự kiện.

"Startup Networking Night" ở Dreamplex Q.1. Tôi biết sự kiện này vì tuần nào cũng có, như lịch phát sóng game show, chỉ là diễn viên thay đổi còn kịch bản thì y hệt. Một phòng đông, một slide PowerPoint có chữ "Disruption", và hai mươi người trẻ tin rằng tối nay sẽ thay đổi cuộc đời họ.

Tôi cũng từng tin. 38 sự kiện trong năm ngoái. Chưa sự kiện nào thay đổi được số dư tài khoản của tôi.

Bước vào Dreamplex, tầng 3, đèn vàng ấm kiểu "chill but productive", mùi cà phê hòa tan trộn với mùi gỗ ép. Khoảng 40 người, phần lớn dưới 30, mặc áo startup hoặc sơ mi kiểu "casual nhưng có ý đồ". Bảng tên dán trước ngực: "Nguyễn A, Founder XYZ", "Trần B, Co-founder ABC". Ai cũng là founder. Cả phòng toàn founder mà không rõ ai đang founder cho ai.

Tôi dán bảng tên: "Trần Minh Khôi, Serial Entrepreneur."

Serial Entrepreneur. Nghe như serial killer, chỉ là thay vì giết người thì tôi giết công ty. 12 nạn nhân. Thủ phạm vẫn tại ngoại.

Vừa bước qua cửa, đã có người nhận ra.

– Anh Khôi! Anh Khôi ơi, em đọc bài anh hôm nay. 50.000 likes! Khủng quá anh.

Tôi cười. Kiểu cười luyện qua 38 sự kiện năm ngoái: khiêm tốn vừa đủ, tự tin vừa đủ, vừa "cảm ơn em" vừa có thể pivot sang "likes không quan trọng, quan trọng là tạo giá trị" trong 2 giây nếu ai hỏi tiếp.

– Cảm ơn em. Likes chỉ là vanity metric thôi. Quan trọng là impact.

Impact. Tôi vừa nói từ "impact" lần thứ ba tuần này. Lần một ở quán cà phê với một founder bán nước mía. Lần hai trên story Instagram. Và bây giờ. Impact thực tế của tôi lên thế giới: bằng 0. Nhưng impact lên LinkedIn thì không ai bì được.

Networking. Tôi giỏi cái này. Bắt tay, hỏi han, nhớ tên, nhớ startup, nhớ vấn đề, rồi đưa ra lời khuyên nghe rất hay mà tôi chưa bao giờ tự áp dụng được. "Em phải focus vào khách hàng đầu tiên." Đúng. Tôi chưa bao giờ có khách hàng đầu tiên ở đủ lâu để focus. "Đừng scale quá sớm." Đúng. Tôi scale sớm lần nào chết lần đó. "Lắng nghe thị trường." Đúng. Tôi lắng nghe LinkedIn.

Ba người xin chụp ảnh. Hai người hỏi có mở khóa học không. Một người hỏi có nhận mentor không.

Mentor. Tôi mentor bằng gì? Bằng 12 cái xác startup? "Em ơi, để anh dạy em cách phá sản cho nhanh. Bước một: tuyển 15 người khi chưa có khách hàng."

Nhưng tôi nói: "Để anh nghĩ nhé." Vì "để anh nghĩ" là câu trả lời an toàn nhất trên đời. Nó không có nghĩa gì cả. Nó chỉ mua thời gian.

Rồi tôi gặp Bảo.

Chính xác hơn, Bảo gặp tôi.

– Anh Khôi!

Tôi quay lại. Một đứa con trai khoảng 25 tuổi, mặc áo hoodie màu xám, mang sneaker trắng, tóc vuốt gọn kiểu sinh viên vừa ra trường muốn trông professional nhưng chưa biết professional là gì. Mắt sáng rực, kiểu người vừa uống hai ly cà phê và đang tin vào mọi thứ. Tay cầm điện thoại, màn hình đang mở trang LinkedIn của tôi.

– Em là Bảo. Phạm Quốc Bảo. Em đọc hết bài của anh trên LinkedIn. Hết luôn á. Từ bài đầu tiên tới bài 50.000 likes hôm nay.

Hết luôn. Tức là đứa này đọc 3 năm bài viết của tôi. 3 năm tôi viết về "disruption", "mindset", "resilience", và "thất bại là dữ liệu". Nếu gom lại, đủ in một cuốn sách tựa "Cách phá sản 12 lần mà vẫn có người đọc".

– Anh là inspiration của em.

Bảo nói câu đó bằng giọng chắc nịch, không mỉa mai, không nịnh. Mắt nhìn tôi kiểu học trò nhìn thầy giáo. Kiểu tôi nhìn Steve Jobs trên YouTube năm 22 tuổi, trước khi biết rằng Steve Jobs có Apple còn tôi có 172.000 đồng.

– Em vừa ra trường tháng trước. Em muốn startup. Mà em đọc profile anh, 12 công ty, anh mở 12 công ty luôn á. Anh là serial entrepreneur thật sự. Em muốn xin thực tập ở công ty anh. Học hỏi từ anh.

Tôi im.

Không phải vì cảm động. Mà vì phản xạ đầu tiên của tôi là nghĩ: "Thực tập ở công ty nào? Cả 12 công ty đều đã chết. Công ty thứ 13 tôi chưa mở. Văn phòng tôi là căn phòng 18 mét vuông nợ 2 tháng tiền nhà."

Nhưng miệng tôi nói:

– Hay quá Bảo. Anh đang build một thứ rất lớn. Anh đang giai đoạn rất sớm, nhưng anh thấy em có tinh thần founder. Anh ghi nhận.

"Đang build một thứ rất lớn." Tôi chưa biết thứ đó là gì. Nhưng câu này luôn hoạt động. Ở mọi sự kiện, mọi cuộc gặp, mọi lúc ai đó hỏi "anh đang làm gì", tôi đều trả lời "đang build một thứ rất lớn". Không ai hỏi tiếp. Vì "rất lớn" nghe đã đủ ấn tượng, và hỏi chi tiết thì sợ bị nghĩ là thiếu tầm nhìn.

Bảo gật đầu liên tục, tay bấm ghi chú trên điện thoại.

– Anh Khôi nói: "Đang build thứ rất lớn." Dạ ghi lại rồi. Em sẽ đợi anh.

Đợi. Ừ, em đợi đi. Tôi cũng đang đợi. Đợi 16 năm rồi. Đợi thứ "rất lớn" đó xuất hiện. Nó vẫn chưa tới. Nhưng tôi vẫn nói nó đang tới, vì nếu ngừng nói thì phải thừa nhận nó không tồn tại.

Tôi vỗ vai Bảo, nói thêm vài câu nữa về mindset, về "long game", về "đừng chạy theo tiền, hãy chạy theo giá trị". Bảo ghi chép. Từng chữ. Mắt sáng hơn lúc ban đầu.

Tội nghiệp thằng nhỏ. Nó ghi chép lời khuyên từ một người giao phở ban đêm.

Sự kiện kết thúc lúc 9 giờ. Tôi bắt tay thêm 6 người, trao thêm 4 danh thiếp (in từ Canva, giấy thường, nhưng font đẹp). Ra ngoài, đứng ở vỉa hè Điện Biên Phủ, Sài Gòn ban đêm ồn ào, đèn xe xẹt qua, mùi bún bò từ quán góc đường bay sang. Đứa giữ xe lấy xe cho tôi, một chiếc Honda Wave cũ, yên nứt, gương trầy, dán logo "NowShip" cạnh tay lái mà tôi quên gỡ.

CEO đi Wave. Narrative đẹp hơn nếu tôi gọi nó là "chiến mã khởi nghiệp". Thực tế nó là chiếc xe duy nhất tôi đủ tiền đổ xăng.

Ngồi lên xe. Mở app giao hàng.

11 đơn đêm nay.

Đơn 1: Gà rán Q.3, giao sang Q.Phú Nhuận. Đơn 2: Trà sữa Gong Cha Nguyễn Huệ, giao Thủ Đức. Đơn 3 đến đơn 11: bún, phở, cơm tấm, bánh mì, trải đều từ Q.1 tới Q.7. Ước tính khoảng 4 tiếng, nếu không kẹt xe, nếu không bị hủy đơn, nếu không bị khách gọi "em ơi giao nhanh nhanh giúp chị".

Cởi sơ mi, cuộn cẩn thận nhét vào cốp. Mặc áo thun đen, đội nón bảo hiểm, xỏ áo khoác GrabBike cũ mà tôi mua đồ cũ ngoài chợ Bà Chiểu 50.000 đồng. Từ "Serial Entrepreneur" thành "anh ơi giao nhanh giúp em" trong đúng 3 phút. Phép biến hình nhanh hơn siêu nhân. Chỉ là siêu nhân biến hình để cứu thế giới, còn tôi biến hình để giao gà rán lúc 10 giờ đêm.

Clark Kent cởi kính thành Superman. Tôi cởi sơ mi thành shipper. Khác biệt duy nhất: Superman bay lên trời, tôi chạy xe xuống hẻm.

Bóp ga. Ra đường. Sài Gòn lúc 9 rưỡi tối vẫn kẹt ở vòng xoay Hàng Xanh, xe máy chen xe máy, còi inh ỏi, khói bụi bám mặt. Điện thoại rung trong túi áo khoác, tôi biết không phải đơn mới, vì app giao hàng kêu khác, tiếng này là LinkedIn.

Chắc bài viết đã qua 50.000.

50.000. Nếu LinkedIn có chức năng chuyển đổi likes thành tiền, tôi đã là triệu phú. Tuy nhiên LinkedIn chỉ có chức năng cho tôi cảm giác mình quan trọng lúc đang kẹt ở Hàng Xanh, trên một chiếc Wave cũ, tay cầm túi gà rán, mồ hôi chảy vào mắt.

Giao đơn 1. Gà rán. Khách ở chung cư Phú Nhuận, tầng 12, thang máy. Đỡ hơn căn hộ tầng 4 không thang máy của tôi. Khách mở cửa, mặc đồ ngủ, nói "cảm ơn anh", không nhìn mặt. Tốt. Ở sự kiện networking, ai cũng nhìn mặt tôi. Ở đây, không ai nhìn. Cả hai đều hữu ích theo cách riêng.

Giao đơn 2. Trà sữa. Khách ở Thủ Đức, đường xa, kẹt xe ở Phạm Văn Đồng 20 phút. Ngồi giữa dòng xe, tôi mở LinkedIn bằng một tay. 52.000 likes. 189 bình luận. Tin nhắn từ Bảo: "Anh Khôi, em về rồi. Hôm nay gặp anh em vui quá. Em sẽ đợi anh mở startup tiếp theo. Em sẵn sàng ạ!"

Sẵn sàng. 25 tuổi, vừa ra trường, sẵn sàng. Tôi cũng sẵn sàng năm 22 tuổi. 16 năm sau tôi vẫn sẵn sàng, chỉ là không ai sẵn sàng trả lương cho tôi.

Giao đơn 3. Bún. Giao đơn 4. Cơm tấm. Giao đơn 5 tới đơn 9. Phở, bánh mì, cháo, gà, bún bò. Mùi đồ ăn ngấm vào áo khoác, mồ hôi ướt lưng, Sài Gòn về khuya dịu hơn nhưng vẫn nóng, kiểu nóng mà chỉ xe máy chạy đêm mới hiểu, gió thổi mà da vẫn dính.

Đơn 10. Bánh tráng trộn. Giao tới một quán nhậu ở Q.Bình Thạnh, cách nhà tôi 3 hẻm. Người nhận là một anh khoảng 40, ngồi với bạn, bàn đầy bia. Nhìn tôi, gật đầu, lấy đồ. Không nói gì. Tôi cũng không nói gì. Đêm nào cũng giao ở khu này, bước qua cửa nhà mình mà không vào, vì còn một đơn nữa.

Đơn 11. Đơn cuối. Phở gà. Giao tới một tòa chung cư ở Q.7 lúc 1 giờ 20 phút sáng. Lần này không phải tòa startup. Tòa nhà ở, bảo vệ buồn ngủ gật đầu cho qua, thang máy chậm, hành lang tối. Khách mở cửa, mắt nheo vì ngái ngủ, nói: "Cảm ơn em, giao khuya vất vả hen."

Vất vả. Một từ mà không ai ở Dreamplex tối nay nói với tôi. Ở đó, họ nói "inspiring", "amazing", "anh Khôi giỏi quá". Ở đây, lúc 1 giờ 20 sáng, một người xa lạ nói "vất vả". Và lạ thay, câu đó thật hơn.

Nhưng tôi không dừng lại ở suy nghĩ đó lâu. Tôi không có thói quen dừng lại ở những suy nghĩ thật.

Về nhà. 1 giờ 45 sáng. Leo 72 bậc cầu thang. Mở cửa. Căn phòng 18 mét vuông chào đón bằng mùi ẩm mốc và tiếng quạt trần kẽo kẹt.

Ngồi xuống giường. Mở điện thoại.

LinkedIn: 53.147 lượt thích. Kỷ lục cá nhân. Tin nhắn chưa đọc: 24 cái. Lời mời kết nối: 71 người. Một bài báo trên Cafebiz đề cập tên tôi: "Founder Trần Minh Khôi và bài học thất bại đáng giá."

Đáng giá. Bài học thất bại "đáng giá" bao nhiêu? 3.2 tỷ đồng. Đó là con số tổng cộng tất cả tiền tôi từng có, từng vay, từng gọi vốn, rồi mất. Nếu "đáng giá" nghĩa là đắt, thì đúng. Bài học của tôi đắt nhất Sài Gòn.

Mở app ngân hàng. Số dư: 247.000 đồng.

Tăng 75.000. Tiền ship đêm nay sau khi trừ xăng.

53.147 lượt thích. 247.000 đồng. Nếu tính theo likes, tôi là triệu phú. Nếu tính theo đồng, tôi là nhân vật phụ trong phim về kẻ phá sản.

Đặt điện thoại xuống. Nằm ngửa.

Trần nhà vẫn vết ẩm hình Việt Nam. Quạt trần vẫn kẽo kẹt. Sài Gòn ngoài cửa sổ đã yên, chỉ còn tiếng chó sủa và tiếng xe rác chạy qua đầu hẻm. Mùi phở dính trên áo khoác GrabBike treo cạnh cửa hòa với mùi gel tóc xẹp từ sáng.

Điện thoại rung. Tin nhắn Bảo: "Anh Khôi, em suy nghĩ kỹ rồi. Em không cần lương. Em chỉ muốn học hỏi. Anh nhận em nha!"

Không cần lương. Tốt. Vì tôi cũng không có lương để trả. Nhưng thằng nhỏ này, với đôi mắt sáng đó và cái điện thoại ghi chép từng câu tôi nói... nó nhìn tôi giống cách tôi nhìn chính mình trên LinkedIn: phiên bản tốt nhất, dưới ánh sáng đẹp nhất, với filter đã bật.

Phiên bản đó không tồn tại. Nhưng nó có 53.147 lượt thích. Và lượt thích, trong thế giới này, đôi khi thật hơn sự thật.

Tôi gõ trả lời: "OK Bảo. Thứ Hai tuần sau, anh sẽ gửi em địa chỉ văn phòng."

Gửi. Rồi tắt màn hình.

Văn phòng. Tôi chưa có văn phòng. Tôi chưa có công ty. Tôi chưa có ý tưởng. Nhưng tôi vừa hẹn một thằng nhóc 25 tuổi tới "văn phòng" thứ Hai tuần sau. Nghĩa là tôi có đúng 7 ngày để biến "đang build một thứ rất lớn" thành một thứ gì đó có địa chỉ.

7 ngày. Chúa tạo ra thế giới trong 7 ngày. Tôi chỉ cần tạo ra một startup. Dễ hơn nhiều. Tôi đã tạo ra 12 cái rồi.

Tất nhiên, cả 12 cái đều chết. Nhưng tạo ra thì tôi giỏi. Giữ sống mới là vấn đề.

Nhắm mắt. Trần nhà tối dần. Quạt trần kẽo kẹt, đều đều, giống nhịp đếm ngược.

7 ngày.