Ứng Dụng Nhắc Hít Thở
Một tuần sau khi SleepMind chết, tôi gọi Tuấn lúc 8 giờ sáng.
– Tuấn, anh có ý tưởng mới.
Im lặng 7 giây. Lâu nhất từ trước đến nay. Tôi đếm, vì giữa các lần im lặng của Tuấn, tôi học cách đo khoảng cách từ trung thành đến chịu hết nổi.
– Anh, em đang trên đường đi làm.
– 3 phút thôi.
– Lần trước anh nói 5 phút. Lần trước nữa cũng 5 phút. Giờ 3 phút. Anh đang giảm giá thời gian em.
Tuấn đúng. Tôi đang giảm giá. Từ 5 phút xuống 3, rồi sẽ xuống 1, rồi "Tuấn nghe anh 30 giây". Lạm phát ngược: giá trị thời gian tôi xin ngày càng rẻ, vì Tuấn ngày càng ít muốn cho.
– BreatheMind. App nhắc hít thở.
Im lặng.
– Anh... app nhắc hít thở.
– Đúng. Nhưng hít thở ĐÚNG CÁCH. Có phương pháp 4-7-8. Hít 4 giây, giữ 7 giây, thở ra 8 giây. Giảm stress, cải thiện giấc ngủ, tăng năng suất.
– Anh vừa Google "hít thở đúng cách" phải không?
Im lặng.
– ...15 phút trước.
Tuấn thở dài. Không phải thở dài mệt mỏi. Thở dài quyết định.
– Anh, em không code app nhắc hít thở. Em có giới hạn.
Em có giới hạn. 4 từ. Tuấn từ chối lần đầu tiên trong 5 năm. 5 năm, 14 startup, Tuấn chưa bao giờ nói không. PetMind AI: "dạ anh". WaterMind: "dạ anh". SleepMind: "dạ anh". BreatheMind: "em có giới hạn". Có một ranh giới ở đâu đó giữa "app nhắc ngủ" và "app nhắc hít thở" mà khi vượt qua, lòng trung thành biến thành từ chối.
– Tuấn...
– Anh, 3 app trong 3 tuần. Cả 3 đều nhắc người ta làm thứ họ tự làm được. Uống nước, ngủ, bây giờ hít thở. Tiếp theo là gì? Nhắc chớp mắt? Nhắc nuốt nước bọt?
– Tuấn, hít thở đúng cách khác hít thở bình thường...
– Em phải đi làm rồi. Xin lỗi anh.
Tuấn cúp máy. Lần thứ hai cúp trước tôi. Lần thứ hai không nói "dạ".
Tôi ngồi trong căn hộ 15 phút sau cuộc gọi. Nhìn trần nhà. Vết ẩm hình Việt Nam. Quạt trần quay. Không có Tuấn. Lần đầu tiên trong 14 startup, tôi không có lập trình viên.
Mở laptop. Google: "thuê freelancer lập trình app".
3 trang freelance. Hàng trăm profile. Tôi chọn theo tiêu chí duy nhất: giá rẻ nhất. Không xem portfolio, không đọc review, không hỏi kinh nghiệm. Vì 5 triệu không mua được kinh nghiệm. 5 triệu mua được sự liều lĩnh của sinh viên cần tiền đóng học.
Tìm được một bạn tên Đức, sinh viên năm 3 Bách Khoa, profile trên trang freelance, ảnh đại diện mặc áo khoác hoodie, bio ghi "Passionate about mobile development 🚀". Nhận làm app trong 3 ngày, giá 5 triệu. Tôi trả trước 2.5 triệu. Tiền giao hàng 5 đêm.
Gọi video call với Đức 15 phút. Đức ngồi trong phòng ký túc xá, sau lưng là giường tầng, bạn cùng phòng đang chơi game. Đức 21 tuổi, mặt non, giọng lễ phép, gọi tôi bằng "anh". Tôi pitch BreatheMind cho Đức bằng giọng CEO, bằng slide deck, bằng tầm nhìn "wellness platform cho thị trường Đông Nam Á". Đức gật. Đức gật vì 2.5 triệu trả trước, không phải vì tầm nhìn.
Tôi vừa pitch startup cho freelancer. Pitch cho người tôi thuê. Thói quen. CEO pitch cho tất cả mọi người: investor, nhân viên, bạn bè, mẹ, freelancer, bà bán cà phê. Pitch là ngôn ngữ mẹ đẻ. Nói chuyện bình thường là ngoại ngữ.
Gửi brief cho Đức: "App nhắc hít thở. Chọn phương pháp (4-7-8, box breathing, Wim Hof). Nhắc mỗi giờ. Có animation hướng dẫn hít thở. Gamification: streak hít thở, huy hiệu, leaderboard."
Đức: "Anh ơi, 5 triệu làm được phần nhắc và animation cơ bản. Gamification phải thêm 3 triệu."
"5 triệu, làm hết."
"Anh, không đủ thời gian..."
"5 triệu. 3 ngày. Bớt tính năng nếu cần."
Tôi đang ép freelancer giống investor ép tôi: nhiều hơn, nhanh hơn, rẻ hơn. Vòng tròn bóc lột quay đều. Investor ép startup, startup ép freelancer, freelancer ép sinh viên thực tập, sinh viên thực tập ép AI. AI không phàn nàn. Nên AI thắng.
Đức giao app sau 3 ngày. Đúng hẹn. Tôi test.
Mở app. Chọn phương pháp 4-7-8. Bấm "Bắt đầu". Animation vòng tròn phồng lên xẹp xuống, hướng dẫn hít thở. Đẹp. Tôi hít theo. 4 giây. 7 giây. 8 giây. Thấy bình tĩnh hơn thật. Có lẽ sản phẩm lần này thực sự...
Notification: "Đã đến giờ hít thở! 🌬️"
10 giây sau: "Đã đến giờ hít thở! 🌬️"
10 giây sau: "Đã đến giờ hít thở! 🌬️"
10 giây sau: "Đã đến giờ hít thở! 🌬️"
Bug. Notification nhắc mỗi 10 giây thay vì mỗi giờ. Đức nhầm đơn vị: 3600 giây thành 10 giây. App nhắc hít thở biến thành app tra tấn hít thở.
Gọi Đức.
– Đức, notification nhắc mỗi 10 giây.
– Dạ, em sửa ngay. Chắc nhầm interval.
– Fix gấp. App đang trên Store rồi.
– Anh submit lên Store rồi ạ? Em chưa test xong...
– Anh submit trước, fix sau. Lean startup.
Lean startup. Thuật ngữ tôi dùng để biện minh cho việc ship sản phẩm lỗi. "Move fast and break things." Mark Zuckerberg nói câu đó với Facebook. Tôi nói câu đó với app nhắc hít thở. Sự khác biệt: Zuckerberg break things với 2 tỷ người dùng. Tôi break things với 0 người dùng.
3 review 1 sao trong 4 giờ. "Tôi tưởng đang bị hen." "App nhắc hít thở mỗi 10 giây, tôi muốn ngạt." "Đây là app tra tấn hay app sức khỏe?"
"Tôi tưởng đang bị hen." Review hay nhất tôi từng nhận. Nếu có giải thưởng cho review App Store, câu này đoạt giải. Và đó là di sản lớn nhất của BreatheMind: không phải sản phẩm, mà là 3 câu review hài hơn bất cứ thứ gì tôi từng viết trên LinkedIn.
Gọi Đức. Đức xin lỗi. Giọng hoảng, giọng sinh viên mắc lỗi lần đầu.
"Em nhầm, đáng lẽ 3600000 millisecond mà em gõ 10000."
"Sửa gấp."
"Dạ, 2 giờ."
"Tại sao 2 giờ? Chỉ sửa 1 số."
"Em phải build lại, submit lại App Store, Apple review mất 1-2 ngày..."
1-2 ngày. Apple review mất 1-2 ngày. Trong 1-2 ngày đó, BreatheMind nhắc hít thở mỗi 10 giây cho bất kỳ ai đủ xui để tải. Nhưng không ai tải, vì 3 review 1 sao đã giết app trước khi Apple kịp review bản sửa.
Đức sửa bug sau 6 giờ. Submit bản mới. Apple approve sau 28 giờ. Nhưng đã muộn. 3 review 1 sao không xóa được. Rating: 1.0. Download mới: 0.
Đăng LinkedIn: "BreatheMind, AI giúp bạn hít thở đúng cách. Wellness starts with every breath. 🌬️ #breathwork #wellness #mindfulness"
620 like. Giảm tiếp. Đường cong LinkedIn của tôi: PetMind AI 5.000 like, WaterMind 1.500, SleepMind 890, BreatheMind 620. Giảm đều. Thuật toán LinkedIn đang nói: mọi người mệt mày rồi. Hoặc: cùng nội dung, khác tên, ai mà like hoài.
Hạnh không 👍 lần này. Hạnh nhắn: "Ra cà phê. Bây giờ."
Không phải câu hỏi. Không có dấu chấm hỏi. Là lệnh. Hạnh ra lệnh bằng tin nhắn 5 từ, không có "👍", không có emoji, không có "mày rảnh không". Nghĩa là nghiêm trọng.
Quán cà phê quen, góc đường Nguyễn Đình Chiểu, quán nhỏ, 4 bàn, bà chủ bán thêm bánh mì. Hạnh ngồi đợi. Trước mặt Hạnh: 1 ly đen đá, 1 quyển sổ, 1 cây bút. Hạnh dùng sổ tay khi cần ai đó nhìn thấy bằng chứng. Sổ tay của Hạnh là biên bản phiên tòa, và tôi là bị cáo.
– Ngồi.
Tôi ngồi. Gọi cà phê sữa. Bà chủ nhìn tôi, nhìn Hạnh, hiểu không khí, pha nhanh.
– Mày mở 3 app trong 3 tuần.
– 4, nếu tính PetMind AI.
– Tao không tính PetMind AI. PetMind AI có team, có tiền, có sản phẩm, tuy sản phẩm ngu. 3 cái sau: WaterMind, SleepMind, BreatheMind. Một mình mày. Không plan. Không tiền. Không ai.
Hạnh liệt kê bằng giọng kế toán đọc báo cáo lỗ. Ngắn, rõ, không có chỗ cho tôi chen vào "nhưng lần này khác".
– Hạnh...
– Đợi. Tao chưa nói xong.
Hạnh mở sổ. Trang có ghi chú sẵn. Chữ Hạnh: nhỏ, đều, thẳng hàng, không tẩy xóa.
– WaterMind: nhắc uống nước. 47 download, 45 xóa. Chi 3 triệu trả Tuấn. Thời gian sống: 7 ngày.
– SleepMind: nhắc ngủ. 32 download, 30 xóa. Chi 3 triệu trả Tuấn. Thời gian sống: 5 ngày.
– BreatheMind: nhắc hít thở. Bug nhắc mỗi 10 giây. Chi 5 triệu trả freelancer. Thời gian sống: chưa biết, nhưng tao đoán 3 ngày.
Hạnh ghi hết. Hạnh luôn ghi hết. Khi tôi mở PetMind AI, Hạnh ghi từng khoản chi. Khi tôi mở WaterMind, Hạnh ghi dù tôi không nhờ. Hạnh ghi vì Hạnh biết tôi không ghi. Và ai đó phải ghi. Và ai đó luôn là Hạnh.
– Tổng chi 3 tuần: 11 triệu. Tổng thu: 0 đồng. Tổng active user: mày và mẹ mày. Mày thấy pattern không?
Pattern. Hạnh dùng từ đó. Giọng không giận, không buồn. Giọng hỏi thật.
– Pattern gì?
– 3 app. Cùng ý tưởng: nhắc người ta làm thứ họ tự làm được. Uống nước. Ngủ. Hít thở. Cùng kết quả: không ai cần. Cùng phản ứng của mày: pivot sang cái tiếp theo. Không dừng. Không hỏi tại sao. Không hỏi ai cần.
Im lặng. Tôi uống cà phê. Đắng. Đá tan hết, nước nhạt.
Hạnh nhìn tôi. Đợi. Hạnh có khả năng đợi mà không lấp đầy bằng lời. Tôi thì không. Tôi lấp đầy bằng pitch, bằng ý tưởng, bằng "lần này khác". Nhưng lần này tôi không nói, vì Hạnh đang nhìn bằng ánh mắt mà tôi không muốn đối diện: ánh mắt của người đã thấy hết và vẫn ngồi đây.
– Mày biết tao nói đúng.
– Tao biết.
– Vậy mày dừng không?
Dừng. Từ đó lại xuất hiện. Tuấn hỏi. Mẹ hỏi bằng cách khác. Hạnh hỏi thẳng. Và tôi trả lời bằng im lặng, vì "không" thì mất Hạnh, "có" thì tôi nói dối.
– Hạnh, mày biết tao không dừng được.
Hạnh nhìn tôi. 5 giây. Rồi gấp sổ. Cất bút.
– Tao biết. Tao hỏi cho có.
Hạnh đứng dậy. Để 40.000 trên bàn. Cà phê 2 ly.
– Hạnh.
– Gì?
– Mày giận tao không?
– Không. Tao mệt.
Không giận. Mệt. Hạnh mệt vì tao giống người bệnh từ chối uống thuốc. Hạnh đưa thuốc, tao nhìn, tao biết là thuốc, tao biết mình bệnh, nhưng tao không uống. Và Hạnh mệt vì không thể ép người lớn uống thuốc.
Hạnh đi. Dáng đi nhanh, không quay lại. Hạnh không bao giờ quay lại khi đi. Cửa quán đóng. Chuông kêu leng keng.
Tôi ngồi lại. Quán vắng, chỉ còn bàn góc có ông già đọc báo. Bà chủ lau bàn, nhìn tôi, không nói gì. Tôi gọi thêm ly cà phê. Bà chủ pha, đặt xuống, nói: "Bạn gái giận hả con?" "Dạ không phải bạn gái." "Ừ, bạn gái nào cũng nói vậy."
Bà chủ quán cà phê hiểu tôi hơn investor. Investor hỏi "revenue model". Bà chủ hỏi "bạn gái giận hả". Cả hai đều đang hỏi: "Mày có ổn không?" Nhưng chỉ bà chủ thực sự muốn biết câu trả lời.
Ngồi thêm 30 phút. Uống hết ly cà phê thứ 2. Nhìn ra đường. Xe chạy, người đi, Sài Gòn chiều thứ Năm. Mọi người đều đang đi đâu đó. Mọi người đều có việc phải làm. Tôi cũng có: tối nay giao hàng, sáng mai nghĩ ý tưởng mới. Lịch trình của CEO phá sản: giao hàng ban đêm, mơ mộng ban ngày.
Tối. Giao hàng. 5 đơn. Ít nhất từ đầu tháng. Hoặc tôi không nhận nhiều hơn. Chạy qua ngã tư Hai Bà Trưng, dừng đèn đỏ, mở điện thoại. BreatheMind notification: "Đã đến giờ hít thở! 🌬️" Đức đã sửa xong, giờ nhắc mỗi giờ. Nhưng không ai còn dùng để nhận notification.
App đã sửa xong. Bug đã fix. Notification đã đúng. Nhưng không ai còn ở đó để nhận. Giống như sửa nhà sau khi mọi người đã dọn đi.
Giao đơn cuối, bún bò, quận 3. Khách mở cửa, nhận hàng, nói: "Anh Khôi?"
Tôi nhìn. Không quen.
"Em theo anh trên LinkedIn. Anh là CEO cái app thú cưng đúng không? PetMind AI?"
"...Đúng."
"Hay quá! Em like hết bài anh đăng. Anh giỏi quá, mở startup liên tục."
"Cảm ơn em."
"Anh đang giao hàng part-time hả? Hustle culture đúng không?"
"...Đúng."
Hustle culture. Khách hàng giao bún bò nhận ra tôi từ LinkedIn và nghĩ tôi giao hàng vì hustle, không phải vì cần tiền. LinkedIn Khôi: CEO, founder, visionary. Khôi ngoài đời: shipper, tài khoản 1.2 triệu, nợ Hạnh 3 triệu. Khoảng cách giữa hai phiên bản: 1 màn hình điện thoại.
Về nhà. 12 giờ đêm. Tắm nước lạnh. Bình nóng lạnh vẫn hỏng. Nằm xuống. Quạt trần quay. Vết ẩm trên trần nhà, hình Việt Nam, bóng đêm nuốt hết biên giới.
Mở Notes. "Ứng dụng nhắc mở ứng dụng khác."
Gõ xong, đọc lại. Đọc lần 2. Lần 3.
Ứng dụng nhắc mở ứng dụng khác. App nhắc bạn mở app. Meta đến mức vô nghĩa. Nhưng vô nghĩa lại quen thuộc. WaterMind vô nghĩa. SleepMind vô nghĩa. BreatheMind vô nghĩa. Và tôi vẫn làm. Vì vô nghĩa là nhiên liệu. Khi có nghĩa, phải đối mặt với kết quả. Khi vô nghĩa, chỉ cần đối mặt với ý tưởng tiếp theo.
Ý tưởng tệ nhất tôi từng có. Cho đến sáng mai.