Nhà Đầu Tư Xuất Hiện

Tin nhắn Zalo lúc 6 giờ chiều thứ Năm, từ số lưu tên "Lâm Investor":

"Khôi, ăn tối không? Anh nghe mày lại mở công ty. Anh muốn nghe."

Tôi đọc tin nhắn 3 lần. "Anh muốn nghe." Ba chữ đẹp nhất trong vũ trụ gọi vốn, sau "anh rót" và "chuyển khoản rồi". "Anh muốn nghe" nghĩa là cánh cửa chưa đóng. Và tôi là chuyên gia đặt chân vào cánh cửa chưa đóng.

Trả lời: "Dạ anh. Em rảnh tối nay."

Lâm: "8 giờ. Nhà hàng Nhật ở Q.1, chỗ cũ. Anh đặt bàn rồi."

Nhà hàng Nhật chỗ cũ. Lần trước tôi ăn ở đây là startup #8 (BikeShare), Lâm rót 300 triệu. Lần trước nữa là startup #5 (SeniorChat), Lâm rót 150 triệu. Lâm luôn đầu tư ở nhà hàng Nhật. Có lẽ sake giúp nhà đầu tư rộng tay hơn. Hoặc sashimi khiến người ta mềm lòng. Dù sao, tôi biết menu nhà hàng này thuộc lòng: set A 1.5 triệu, set B 2 triệu, set đặc biệt 3 triệu. Lâm luôn gọi set đặc biệt.

Tám giờ tối. Nhà hàng Nhật trên đường Hai Bà Trưng, Q.1. Nội thất gỗ ấm, đèn vàng, nhạc Nhật nhẹ, mùi nước tương và gừng tươi. Tôi đến sớm 10 phút, ngồi đợi, vuốt lại tóc, kiểm tra sơ mi (cái Uniqlo trắng sạch nhất), chỉnh đồng hồ Casio.

Lâm đến đúng giờ. Áo polo xám, quần kaki, đồng hồ Omega, dép lê. Lâm lúc nào cũng như vậy: đơn giản đến mức trông như không cần cố. Vì anh không cần cố.

Dép lê. Lâm mặc đồng hồ 200 triệu đi dép lê vào nhà hàng Nhật. Đây là đặc quyền của người có tiền: không cần chứng minh mình có tiền. Tôi mặc Casio 500.000 đồng và giày da đánh xi bóng, vì tôi cần chứng minh mọi thứ.

Nhân viên nhà hàng chào Lâm bằng tên. "Anh Lâm, bàn quen ạ." Lâm gật đầu. Bàn góc, cạnh cửa kính nhìn ra đường, đèn vàng ấm. Bàn này Lâm ngồi mỗi lần đầu tư. Tôi biết, vì tôi đã ngồi ở bàn này 3 lần trước.

Bàn quen. Chai sake quen. Founder quen. Bài pitch quen. Chỉ có tên startup là khác. Lâm đầu tư vào tôi giống người mua vé xem phim: cùng diễn viên chính, khác tựa phim, cùng cái kết.

Lâm ngồi xuống, gọi sake nóng, nhìn tôi cười.

– Khôi. Trông mày gầy hơn lần gặp ở Gem Center.

– Dạ, em tập gym.

– Tập gym hay không ăn đủ?

Không ăn đủ. Tôi ăn mì tôm 4 ngày trong tuần vừa rồi, vì tiền giao hàng chỉ đủ xăng và mì. Nhưng "không ăn đủ" không phải câu CEO nói với nhà đầu tư.

– Tập gym, anh. Chế độ ăn kiêng kiểu startup.

Lâm cười. Rót sake.

– OK. Kể đi. PetMind AI sao rồi?

Tôi hít một hơi. Pitch mode bật. Giọng đều, mắt sáng, tay nhẹ nhàng.

– Anh Lâm, PetMind AI đang ở giai đoạn rất thú vị. Mình đã có hơn 4.000 lượt tải, được VnExpress và CafeF đăng bài, LinkedIn tăng lên 62.000 follower. Team 12 người, đang nghiên cứu mô hình AI mới dựa trên dữ liệu hành vi thú cưng thật.

– Doanh thu?

– Đang trong giai đoạn tập trung người dùng.

– Nghĩa là 0.

Lâm. Lâm không cần tôi dịch. Lâm đã mất 650 triệu vì tôi, nên mọi câu bịa tôi nói, Lâm đều nghe bằng tai và dịch bằng kinh nghiệm.

– Chưa hẳn 0, anh. Mình đã có doanh thu giai đoạn đầu, nhưng đang tối ưu mô hình nên tạm dừng thu phí.

– Khôi. Tao hỏi thật, mày trả lời thật. Doanh thu bao nhiêu?

Im lặng 3 giây. Sake nóng bốc khói nhẹ.

– 0, anh.

Lâm gật đầu. Gắp một miếng sashimi. Chấm wasabi. Ăn chậm rãi. Không vội. Lâm không bao giờ vội khi ăn. Anh ấy ăn sashimi giống cách anh đầu tư: chậm, kỹ, và chỉ cần vài miếng.

Tôi nhìn dĩa cá trước mặt. Set đặc biệt, 12 miếng sashimi xếp cầu kỳ trên lá tía tô. Đẹp. Mỗi miếng khoảng 250.000 đồng. Bằng 3 đơn giao hàng của tôi. Tôi ăn mỗi miếng và nghĩ: 3 đơn. 3 đơn. 3 đơn.

Tôi đếm tiền bằng đơn giao hàng. Như người bình thường đếm bằng đồng. Phở 50.000 bằng 0.7 đơn. Ly cà phê 30.000 bằng 0.4 đơn. Set sashimi 3 triệu bằng 40 đơn. 40 đơn. 5 đêm chạy xe. Cho một bữa ăn mà Lâm trả mà không cần nghĩ.

– 0. OK. Sản phẩm sao?

– App đang chạy. Đang cải thiện AI model.

– AI model là gì? GPT bọc vỏ chó phải không?

Lâm biết. Tất nhiên Lâm biết. Lâm ở sự kiện launch, xem demo, thấy Tuấn gõ tay backstage. Lâm hỏi không phải vì không biết, mà vì muốn nghe tôi nói thật.

– Đúng, anh. Hiện tại vẫn dùng GPT. Nhưng Tuấn đang nghiên cứu model riêng.

– Tuấn vẫn còn ở?

– Vẫn.

– Tuấn giỏi. Mày giữ được Tuấn là giỏi. Hoặc Tuấn thương mày.

Hoặc Tuấn thương tôi. Lâm nói đùa, nhưng đúng. Tuấn ở không phải vì sản phẩm hay lương hay cổ phần. Tuấn ở vì 10 năm quen tôi, 8 lần cùng làm, và một loại trung thành mà tôi không xứng đáng nhưng cần như oxy.

– Model riêng cần bao lâu?

– 6 tháng. Với đủ vốn.

– Bao nhiêu?

– 500 triệu cho 6 tháng. Phát triển sản phẩm, duy trì team, chạy quảng cáo.

Lâm rót thêm sake. Ly nhỏ, sake nóng bốc khói mỏng. Anh nhấp một ngụm, đặt ly xuống, xoay ly trên bàn. Thói quen. Lâm xoay ly khi đang suy nghĩ. Tôi đã thấy anh xoay ly ở bàn này 3 lần trước, và cả 3 lần, sau khi xoay xong, anh đều nói "OK".

Tôi ngồi đợi. Tim đập. CEO không để nhà đầu tư thấy tim đập. CEO ngồi thẳng, gắp sashimi, giả vờ không phải mọi thứ phụ thuộc vào câu tiếp theo của người đối diện.

Lâm đặt đũa xuống. Rót thêm sake. Nhìn tôi. Lâu.

– Khôi, tao hỏi 2 câu. Sản phẩm chạy chưa?

– Đang chạy.

– Và mày vui không?

Mày vui không? Lâm hỏi câu này mỗi lần gặp. Không phải hỏi xã giao. Lâm hỏi thật. Vì Lâm đầu tư vì con người, không vì sản phẩm. Lâm mất 650 triệu vì tôi, và anh ấy OK, vì "Khôi vui". Lâm thuộc loại nhà đầu tư hiếm gặp: đầu tư bằng cảm tính, thích founder hơn sản phẩm, và coi mất tiền là giá vé xem kịch.

– Em vui, anh.

Tôi vui không? Tôi không biết. Tôi biết tôi hưng phấn. Hưng phấn khi pitch, khi lên sân khấu, khi LinkedIn tăng follower. Nhưng hưng phấn và vui là hai thứ khác nhau. Hưng phấn là đỉnh, vui là nền. Tôi có nhiều đỉnh và không có nền.

Lâm nhìn tôi thêm 3 giây. Rồi nói:

– Khôi. Anh đầu tư 500 triệu.

Tim tôi nhảy. Nhưng mặt không đổi. CEO không nhảy cẫng khi nghe vốn. CEO gật đầu, từ tốn, kiểu "cảm ơn, đúng như dự kiến".

– Cảm ơn anh Lâm.

– Không phải vì sản phẩm. Tao không hiểu sản phẩm. Tao không biết AI là gì. Tao đầu tư vì mày. Mày lỗ nhưng vui. Mày phá sản 12 lần mà vẫn mở lần 13. Tao thích cái năng lượng đó.

Năng lượng. Lâm thích năng lượng tôi. Năng lượng của một người không biết dừng, không biết sợ, và không biết rút kinh nghiệm. Lâm gọi đó là đam mê. Hạnh gọi đó là bệnh. Cả hai đều đúng.

– Nhưng Khôi, lần này anh đầu tư lần cuối. Thật sự lần cuối. Lần sau mày mà lỗ, anh chuyển sang đầu tư bất động sản. Ít nhất đất không gọi vốn.

"Lần cuối." Lâm nói câu đó lần thứ 4. Lần đầu ở startup #2 (SocialShy). Lần hai ở startup #5 (SeniorChat). Lần ba ở startup #8 (BikeShare). Lần nào cũng "lần cuối". Và lần nào tôi cũng quay lại, và lần nào Lâm cũng rót. Chúng tôi mắc kẹt trong một vòng lặp mà cả hai đều biết nhưng không ai muốn thoát.

Lâm gọi thêm sake. Cụng ly.

– 500 triệu. Anh chuyển tuần sau. Dùng đúng cách nhé, Khôi.

– Dạ anh.

– Và Khôi?

– Dạ?

– Đừng chi 120 triệu cho sự kiện launch nữa. Lần trước anh nghe thấy. 120 triệu cho đèn LED và champagne. Dùng tiền đó thuê người giỏi hơn.

Lâm nghe thấy. Lâm luôn nghe thấy. Ông anh đi dép lê, uống sake, ăn sashimi, và ghi nhớ mọi con số tôi tưởng không ai để ý.

– Dạ anh. Em hứa.

Mười giờ tối. Ra khỏi nhà hàng. Đường Hai Bà Trưng vắng, đèn vàng, gió mát. Bụng no. Tài khoản sắp có thêm 500 triệu. Cảm giác gọi vốn thành công giống cảm giác trúng số: hưng phấn, ngắn ngủi, và luôn kết thúc bằng hết tiền.

Mở điện thoại. Gọi Tuấn.

– Tuấn.

– Dạ anh.

"Dạ." Tuấn nói "dạ" lại rồi. Chắc vì 10 giờ tối Tuấn mệt và quên là đang giận.

– Mình có vốn mới. 500 triệu. Anh Lâm đầu tư.

Im lặng 3 giây.

– Anh Lâm? Lại anh Lâm?

– Ừ.

– Anh, anh Lâm đầu tư 3 lần rồi. Lần nào cũng lỗ. Sao ảnh vẫn rót?

– Vì ảnh tin mình.

– Ảnh tin anh. Không phải tin sản phẩm.

Đúng. Lâm tin tôi, không tin sản phẩm. Lâm đầu tư vào Trần Minh Khôi, không đầu tư vào PetMind AI. Và vấn đề là: Trần Minh Khôi thì giỏi pitch, nhưng PetMind AI thì doanh thu bằng 0. Lâm mua vé xem Trần Minh Khôi diễn. Và tôi diễn rất giỏi. Sản phẩm thì không.

– Tuấn, 500 triệu. Mình dùng đúng cách lần này.

– Đúng cách nghĩa là gì?

– Tập trung vào sản phẩm. Ít marketing hơn. Nhiều dev hơn. Anh hứa.

Im lặng 5 giây.

– Dạ. Em tin anh.

"Em tin anh." Tuấn nói, nhưng giọng không tin. Giọng Tuấn lúc nói "em tin anh" giống giọng Hạnh lúc gửi 👍: nghe rồi, không tin, nhưng vẫn ở đây. Sự trung thành mệt mỏi. Loại trung thành quý nhất. Và loại tôi không xứng đáng nhất.

Cúp máy. Đứng trên vỉa hè, dưới đèn đường. Mở app ngân hàng. Tài khoản cá nhân: 43.000 đồng. Tuần sau sẽ có 500 triệu trong tài khoản công ty. Khoảng cách giữa 43.000 và 500 triệu là 1 tuần. Và khoảng cách giữa 500 triệu và 0 là, nếu lịch sử đúng, khoảng 4 tháng.

Nhưng tôi không nghĩ về 4 tháng. Tôi nghĩ về tuần sau. Vì CEO nghĩ ngắn hạn. CEO nghĩ đến vòng tiếp theo, không phải đến cuối đường. Nếu nghĩ đến cuối đường, CEO sẽ không dám bắt đầu. Và tôi luôn bắt đầu.

Nhắn Hạnh: "500 triệu. Anh Lâm. Tuần sau chuyển."

Hạnh trả lời sau 30 giây: "Lâm à? Lần thứ 4?"

"Lần thứ 4."

"Khôi. Anh Lâm là người tốt. Đừng tiêu hết tiền ảnh lần nữa."

Đừng tiêu hết tiền ảnh lần nữa. Hạnh nói nhẹ, nhưng tôi nghe nặng. Vì "lần nữa" nghĩa là mọi lần trước tôi đều tiêu hết. Và Hạnh ghi sổ hết.

"Lần này khác, Hạnh."

"👍"

Lại emoji ngón tay cái. Biểu tượng chính thức cho mọi cuộc trò chuyện giữa tôi và Hạnh: tôi hứa, Hạnh không tin, Hạnh bấm 👍. Một thập kỷ rưỡi, một emoji, không đổi.

Hạnh nhắn thêm: "Mày nợ tao 3 triệu tiền cơm. Trả luôn đi."

"Tuần sau. Vốn về, tao trả."

"Mày nói câu đó từ startup #9."

"Lần này..."

"Khác. Ừ. 👍."

Hạnh nhắn 3 tin trong 1 phút. Tin 1: lo cho Lâm. Tin 2: đòi nợ. Tin 3: mỉa mai. Ba tin, ba vai: bạn thân, chủ nợ, kế toán. Hạnh chơi cả ba vai cùng lúc, và cả ba vai đều mệt.

Đi bộ ra đường Hai Bà Trưng. Gió đêm Sài Gòn mát. Bụng no. 500 triệu sắp về. Tháng sau có lương. Tháng sau có hy vọng. Tháng sau, mọi thứ sẽ khác.

500 triệu. Cảm giác gọi vốn thành công giống cảm giác trúng số. Hưng phấn. Ngắn ngủi. Và luôn kết thúc bằng hết tiền.

Lâm đứng dậy trong nhà hàng, vỗ vai tôi trước khi tôi đi:

"Khôi, lần này anh đầu tư lần cuối. Lần sau mày mà lỗ, anh chuyển sang đầu tư bất động sản lại."

Lần cuối. Lâm nói câu đó lần thứ 4. Nhưng lần này, giọng anh ấy khác. Không cười. Không vỗ vai. Không nhìn kiểu "tao nói chơi". Có lẽ lần thứ 4 thực sự là lần cuối. Có lẽ không. Tôi không biết. Nhưng tôi biết một điều: nếu 500 triệu này cũng hết, tôi không chỉ mất tiền Lâm. Tôi mất Lâm.

Tổng cộng: 1.15 tỷ. Lâm đã rót cho tôi 1.15 tỷ qua 4 startup. 1.15 tỷ mua được căn hộ nhỏ ở ngoại thành. 1.15 tỷ gửi tiết kiệm lãi 60 triệu mỗi năm. 1.15 tỷ đổ vào Trần Minh Khôi lãi 0 đồng và 4 lần phá sản. Lâm là nhà đầu tư tệ nhất Việt Nam. Và là người tốt nhất tôi biết.