Ứng Dụng Nhắc Ngủ

Ba ngày sau khi WaterMind chết, tôi tạo SleepMind.

Ý tưởng đến lúc 3 giờ sáng. Như mọi ý tưởng startup của tôi, nó đến vào lúc tôi không ngủ được. Nằm trên giường, trần nhà tối, vết ẩm hình Việt Nam biến mất trong bóng đêm, và tôi nghĩ: Mình không ngủ được. Hàng triệu người không ngủ được. Hàng triệu người cần ai đó nhắc.

Hàng triệu người cần ai đó nhắc. Câu này giống câu tôi nghĩ 10 ngày trước, lúc tạo WaterMind. Chỉ đổi "uống nước" thành "ngủ". Não tôi có một công thức: "Hàng triệu người cần [X]." Điền X. Thành startup.

Tôi ngồi dậy. 3 giờ 15. Mở Notes. Gõ: "SleepMind, AI nhắc ngủ thông minh, phân tích giấc ngủ, gamify. USP: không chỉ nhắc ngủ mà còn theo dõi chất lượng giấc ngủ bằng accelerometer điện thoại." Gõ xong, đọc lại, thấy hay. 3 giờ 20, gõ thêm: "Revenue model: freemium. Basic: nhắc ngủ miễn phí. Premium $2.99/tháng: phân tích giấc ngủ + báo cáo tuần."

$2.99/tháng. Tôi đã định giá sản phẩm trước khi có sản phẩm. Trước khi biết ai sẽ dùng. Trước khi biết ai cần. $2.99 không phải giá. Là mơ ước.

Nằm lại. Nhắm mắt. Không ngủ được. Hưng phấn. Mở Notes lại. Gõ thêm 5 dòng. Nằm lại. Mở Notes. Gõ. Nằm. Mở. Gõ. 5 giờ sáng, tôi có 23 dòng ghi chú và 0 phút ngủ.

Sáng hôm sau, gọi Tuấn. 7 giờ. Sớm hơn lần trước 1 tiếng. Tuấn nghe máy sau 9 tiếng chuông.

– Dạ anh.

"Dạ anh." Vẫn "dạ". Nhưng giọng khác. WaterMind là "dạ" ngái ngủ. SleepMind là "dạ" cam chịu. Cùng một từ, hai loại mệt.

– Tuấn, anh có ý tưởng mới.

– Anh, WaterMind mới chết 3 ngày.

– Đúng. Và anh đã nghĩ ra cái tiếp theo. SleepMind. App nhắc ngủ.

Im lặng. Lâu hơn mọi lần trước. Tôi nghe tiếng Tuấn thở.

– Anh, cái này khác WaterMind chỗ nào?

– Uống nước và ngủ là hai thứ khác nhau, Tuấn.

– Cái app thì giống nhau.

Cái app thì giống nhau. Tuấn nói đúng. Nhưng tôi nghe câu đó như "cái áo giống nhau" khi so áo xanh và áo đỏ. Chúng giống, nhưng khác màu. WaterMind nhắc uống nước. SleepMind nhắc ngủ. Khác. Hoàn toàn khác. Trừ mã nguồn, giao diện, logic, cấu trúc, mô hình kinh doanh, và số phận. Ngoài ra, hoàn toàn khác.

– Lần này khác, Tuấn.

"Lần này khác." Tôi nói câu đó lần thứ bao nhiêu? Không nhớ. Nhưng Tuấn nhớ. Tuấn nhớ hết. 12 startup trước, mỗi lần tôi đều nói "lần này khác". WaterMind: "lần này khác". PetMind AI: "lần này khác". HealthBot, 2021: "lần này khác". FoodShare, 2019: "lần này khác". Mỗi lần khác nhau, theo cùng một cách.

– Em code cho anh. Nhưng 3 triệu trả đúng hạn.

– Hứa.

– Và 1 tuần không user thì dừng.

– Hứa.

Tuấn cúp máy. Vẫn không nói "dạ" khi cúp. Thói quen mới.

Tuấn code SleepMind trong 1 đêm. Nhanh hơn WaterMind 1 đêm. Vì Tuấn copy mã nguồn WaterMind, đổi "nước" thành "ngủ", đổi logo từ giọt nước sang mặt trăng, đổi notification từ "Đã đến giờ uống nước! 💧" thành "Đã đến giờ ngủ! 😴".

Tôi hỏi: "Mày code nhanh vậy?"

Tuấn: "Em đổi 47 chỗ 'water' thành 'sleep' rồi chạy lại."

Tuấn code SleepMind bằng Find and Replace. Ctrl+H. Thay thế toàn bộ. 47 chỗ. 1 đêm. 3 triệu. 63.829 đồng/chỗ thay. Hiệu quả nhất trong lịch sử phát triển phần mềm.

Tôi làm pitch deck. 14 slide, ít hơn WaterMind 1 slide. Vì tôi bỏ slide "Team" — 2 người không đủ làm 1 slide. Copy từ WaterMind, đổi "nước" thành "ngủ". Slide 3: "TAM, Thị trường sleep tech toàn cầu: 585 tỷ đô la." Tôi Google kiểm tra: thị trường thật là 432 tỷ. Nhưng 585 đẹp hơn. Và pitch deck không phải hợp đồng. Slide 7: "Vấn đề: 87% GenZ thiếu sleep hygiene." Slide 10: "Giải pháp: SleepMind, AI-powered sleep companion."

87% GenZ thiếu sleep hygiene. Số liệu tôi bịa trong 3 giây. Nhanh hơn lần trước 2 giây. Tôi đang tiến bộ trong việc bịa số liệu. Nếu bịa số liệu là một kỹ năng, tôi đã đạt cấp master.

Slide 12: team. Chỉ còn 2 người. CEO: Trần Minh Khôi. CTO (part-time): Tuấn. Không Hạnh, vì Hạnh không biết tôi đang làm SleepMind. Không Bảo, vì Bảo đang bận... tôi không biết Bảo đang bận gì. Bảo không nhắn tin từ khi PetMind AI chết.

Bảo không nhắn tin từ khi PetMind AI chết. 17 ngày. Bảo từng nhắn mỗi ngày, hỏi "Anh Khôi hôm nay làm gì?" bằng giọng hâm mộ. Bây giờ: im. Tôi tự nhủ Bảo bận. Không phải Bảo thất vọng. Bận.

App lên App Store ngày thứ 2. Icon mặt trăng trên nền tím đậm. Đẹp. Tôi tự review 5 sao, comment: "Ngủ ngon hơn hẳn sau khi dùng SleepMind!" Nhờ mẹ review 5 sao. Mẹ viết: "App mới của con trai tôi. Cái trước bị xóa rồi. Cái này cũng rất tốt."

"Cái trước bị xóa rồi." Mẹ viết review thành cáo phó cho WaterMind. Nhưng mẹ không sai. Cái trước bị xóa. Cái sau cũng sẽ bị xóa. Nhưng tôi chưa biết điều đó.

Đăng LinkedIn: "Sleep is the new productivity hack. SleepMind, AI giúp bạn ngủ đúng giờ, thức đúng lúc. 😴 #sleeptech #AI #startup"

890 like. Ít hơn WaterMind 610 like. Hiệu ứng mới giảm. Cùng những người comment "Hay quá anh!", cùng những người share mà không tải, cùng cái vòng lặp: like nhiều, dùng ít.

Hạnh nhắn: "Mày lại làm app mới?"

"SleepMind. Nhắc ngủ."

"Mày vừa làm app nhắc uống nước tuần trước."

"Cái đó chết rồi."

Im lặng 5 phút. Rồi: "👍."

👍 lần thứ hai trong 10 ngày. Hạnh cho tôi emoji giống bác sĩ cho thuốc: đều đặn, đúng liều, không có tác dụng.

Ngày thứ 3: 32 lượt tải. Ít hơn WaterMind 15 lượt. Logic. WaterMind hút người tò mò. SleepMind hút người tò mò còn sót. Thị trường tò mò co lại sau mỗi lần.

Ngày thứ 4: 30 người xóa app. Lý do phổ biến nhất: "App nhắc ngủ lúc 10 giờ tối. Tôi đang xem phim." "Nhắc ngủ mà tôi không ngủ được thì nhắc làm gì?" "Giống app nhắc uống nước tuần trước, chỉ đổi icon."

"Giống app nhắc uống nước tuần trước, chỉ đổi icon." Có người dùng nhận ra. Có người tải cả WaterMind và SleepMind, rồi xóa cả hai, rồi viết review so sánh. Tôi không biết nên tự hào vì có người nhớ sản phẩm cũ, hay xấu hổ vì sản phẩm mới giống sản phẩm cũ đến mức người ta nhận ra.

2 người còn lại: tôi và mẹ. Lại tôi và mẹ. Bộ đôi active user trung thành nhất trên App Store, không phải vì yêu sản phẩm, mà vì một người tạo ra nó và một người không biết xóa. Đội ngũ beta tester ổn định nhất trong lịch sử: con trai 38 tuổi và mẹ 63 tuổi. Dữ liệu sử dụng: con trai mở app 3 lần/ngày (để kiểm tra analytics), mẹ mở app 0 lần/ngày (vì không tìm thấy icon).

Mẹ gọi: "Con ơi, cái điện thoại lại kêu. Lần này nó bảo mẹ đi ngủ."

"Dạ mẹ, đó là app mới của con."

"Sao giống cái cũ vậy?"

Sao giống cái cũ vậy. Mẹ hỏi câu mà Tuấn hỏi, mà review 1 sao hỏi, mà cả thế giới hỏi. Nhưng mẹ hỏi bằng giọng lo lắng, không phải giọng chê bai. Mẹ không hiểu startup, nhưng mẹ hiểu con trai mẹ đang lặp lại gì đó mà mẹ không tên được.

"Khác mẹ. Cái này nhắc ngủ, cái kia nhắc uống nước."

"Ừ. Con ngủ sớm đi."

"Dạ."

Tôi không ngủ sớm.

Ngày thứ 5. Gọi Tuấn.

– 32 download. 30 xóa. 2 active user: anh và mẹ. Lại anh và mẹ.

Tuấn không cười. Trước đây Tuấn sẽ cười, cười mệt mỏi nhưng vẫn cười. Lần này: im.

– Em biết. Em xem analytics rồi.

– Tuấn, anh hỏi thật. Mình có bao giờ nói chuyện với người dùng trước khi build không?

Im lặng. Câu hỏi của Tuấn, nhưng tôi hỏi trước. Vì tôi đọc được không khí. Tuấn sắp hỏi câu đó, nên tôi hỏi trước, để kiểm soát cuộc hội thoại. CEO kiểm soát narrative, kể cả khi narrative đang nói rằng CEO sai.

– Chưa. Chưa bao giờ.

– Tại sao?

– Vì... người dùng chưa biết mình cần gì. Mình phải tạo nhu cầu.

Steve Jobs nói khách hàng không biết mình muốn gì cho đến khi bạn đưa cho họ. Tôi nói câu đó lần thứ 15, nhưng lần này tôi nói thầm trong đầu, không nói ra, vì Tuấn sẽ cúp máy nếu nghe câu đó thêm một lần nữa.

– Anh, em hỏi thật. 14 startup. Bao nhiêu lần anh nói chuyện với người dùng trước khi code?

– Tuấn...

– Bao nhiêu?

Im lặng.

– Không lần nào.

– Vậy anh nghĩ vấn đề nằm ở đâu?

Vấn đề nằm ở đâu. Tuấn hỏi như bác sĩ hỏi bệnh nhân: "Anh đau chỗ nào?" Và bệnh nhân chỉ khắp nơi. Đau ở sản phẩm. Đau ở thị trường. Đau ở thiếu tiền, thiếu người, thiếu may mắn. Đau ở mọi chỗ trừ một chỗ: người tạo ra sản phẩm.

– SleepMind chết. 3 triệu anh chuyển ngày mai.

– Anh giữ đi.

– Hứa là hứa.

Tuấn thở dài. Tiếng thở dài qua điện thoại nghe như gió. Gió mệt.

– Anh, lần sau anh có ý tưởng mới, anh hỏi 10 người trước khi gọi em. Được không?

– Được.

– 10 người thật. Không tính mẹ. Không tính Hạnh. Không tính em.

– Được.

– Người lạ. Người anh không quen. Người không ngại nói "không cần".

– Tuấn, anh hiểu rồi.

10 người. Người lạ. Người không ngại nói "không cần". Tuấn mô tả chính xác loại người tôi chưa bao giờ hỏi. Vì hỏi người lạ thì người lạ nói thật. Và thật thì đau. Và đau thì không có hưng phấn. Và không hưng phấn thì không có startup.

"Anh hiểu rồi." Tôi nói "hiểu rồi" giống tôi nói "hứa". Không phải lời cam kết. Là âm thanh lấp đầy khoảng trống giữa hai câu hỏi.

Tối đó. Giao hàng. 6 đơn. Ít hơn mọi khi. Hoặc tôi nhận ít hơn, vì mệt. Mệt không phải vì chạy xe, mà vì SleepMind chết nhanh hơn WaterMind 2 ngày. Hai startup trong 2 tuần. Tổng chi: 6 triệu trả Tuấn. Tổng thu: 0 đồng. Tổng active user không tính mẹ: 1 (tôi). Tổng bài học rút ra: 0 (vì tôi không rút bài học).

Giao đơn thứ 4, quận Bình Thạnh. Khách ở tầng 5 chung cư cũ không thang máy. Cầu thang hẹp, tường bong tróc, mùi ẩm. Leo lên, đầu gối kêu, hơi thở nặng. Gõ cửa, chờ 2 phút. Bên trong tiếng TV, tiếng cười. Cửa mở. Mùi trà sữa từ bên trong, tiếng phim Hàn, ánh đèn vàng ấm. Hai đứa con gái ngồi sofa, chăn trùm, laptop mở. Một đứa nhận hàng, nói "Cảm ơn anh." Đóng cửa.

Tôi đứng trước cửa 3 giây. Nhìn cửa đóng. Bên trong có người đang xem phim, uống trà sữa, 10 giờ tối. Người đó không cần app nhắc ngủ. Người đó biết lúc nào nên ngủ. Người đó chọn không ngủ vì phim hay hơn giấc ngủ.

Và đó là vấn đề mà 14 startup của tôi không giải quyết được: người ta không thiếu thông tin. Người ta thiếu lý do. Không ai quên uống nước. Không ai quên ngủ. Người ta chọn không uống nước vì đang bận. Chọn không ngủ vì đang xem phim. App nhắc không tạo ra lý do. App nhắc chỉ tạo ra phiền.

Nhưng suy nghĩ đó chỉ kéo dài 3 giây. Rồi tôi xuống cầu thang, leo lên xe, chạy đến đơn thứ 5. Vì tôi không có thời gian suy nghĩ sâu. Founder không suy nghĩ sâu. Founder suy nghĩ nhanh, quyết nhanh, sai nhanh, sai tiếp.

10 giờ tối. Notification SleepMind trên điện thoại: "Đã đến giờ ngủ! 😴"

Tôi đang giao đơn thứ 6, phở bò, quận Phú Nhuận, hẻm sâu không có đèn đường. Không thể ngủ. App tôi tạo ra nhắc tôi ngủ, nhưng tôi phải giao hàng kiếm tiền trả Tuấn 3 triệu cho cái app nhắc ngủ mà không ai dùng. App nhắc ngủ được tạo ra bởi một người không ngủ, code bởi một người thức đêm, và bị xóa bởi 30 người muốn được yên.

Startup thứ 15: chết. Thời gian sống: 5 ngày. Ngắn hơn startup trước 2 ngày. Tốc độ phá sản đang tăng. Nếu tốc độ phá sản là một KPI, tôi đang outperform.

Về nhà lúc 12 giờ đêm. Tắm nước lạnh, vì bình nóng lạnh hỏng tuần trước mà chưa có tiền sửa. 6 triệu trả Tuấn, tiền giao hàng tháng này chưa đủ bù. Tài khoản ngân hàng: 1.2 triệu. Tiền thuê nhà tháng sau: 3.5 triệu. Toán đơn giản mà tôi không bao giờ tính, vì CEO không tính toán chi li, CEO nhìn bức tranh lớn.

Bức tranh lớn của tôi lúc này: nằm trên giường, tóc ướt, quạt trần quay chậm, nhìn vết ẩm hình Việt Nam trên trần nhà. Vết ẩm to hơn tuần trước. Hoặc tôi nhìn nhiều hơn.

Mở Notes.

"Ý tưởng startup #16: app nhắc hít thở."

Tuấn nói hỏi 10 người trước khi gọi Tuấn. Tôi sẽ hỏi. Ngày mai. Hoặc ngày kia. Hoặc sau khi build xong. Hỏi sau build dễ hơn hỏi trước build. Vì trước build, câu trả lời có thể giết ý tưởng. Sau build, ý tưởng đã chết tự nhiên, không cần ai giết. Và tôi, Trần Minh Khôi, CEO của 15 startup phá sản, thích chết tự nhiên hơn bị giết. Ít nhất chết tự nhiên nghe lãng mạn hơn.