Tiệc Ăn Mừng

Rooftop bar tầng 26, Q.1. Nhìn xuống là Sài Gòn về đêm, đèn nhấp nháy, sông Sài Gòn cong cong phản chiếu ánh đèn Thủ Thiêm. Nhìn lên là trời đêm không sao (Sài Gòn không có sao, chỉ có khói xe và ánh đèn quảng cáo). Nhìn ngang là 30 người cầm ly cocktail, cười nói, selfie.

Tiệc ăn mừng gọi vốn PetMind AI.

Tôi đứng giữa, sơ mi xanh đậm (vẫn cái Zara từ startup #1, chỉ mặc cho dịp quan trọng), tay cầm ly whisky soda (85.000 đồng, rẻ nhất trong menu), nụ cười rộng kiểu founder vừa gọi được vốn.

Tiệc ăn mừng. Vì không gì nói "mình biết tiêu tiền" bằng việc chi tiền ăn mừng việc nhận được tiền.

Sân thượng rộng, gió nhẹ, đèn dây vàng treo giữa các chậu cây. Menu cocktail từ 120.000 đến 250.000. Menu bia từ 85.000 đến 150.000. Menu đồ ăn: khoai tây chiên, nachos, burger mini, mỗi phần 80.000 đến 150.000. Tôi đặt trước 30 phần đồ ăn và mở tab đồ uống cho cả nhóm.

Hạnh đứng góc bar, cầm ly nước chanh (miễn phí, Hạnh luôn gọi đồ miễn phí ở tiệc vì "tiền tiệc đã đủ đắt rồi"), mắt nhìn tôi kiểu vừa yêu vừa ghét. Yêu vì tôi là bạn thân 16 năm. Ghét vì tôi đang tiêu tiền Lâm cho một buổi tiệc trên sân thượng.

– Khôi, bảng chi phí tiệc tối nay. Thuê sân thượng: 8 triệu. Đồ uống: ước tính 10 triệu. Đồ ăn: 5 triệu. Tổng: 23-25 triệu. 5% vốn gọi được.

– Hạnh, đây là team bonding. Và networking.

– Team bonding 25 triệu. Lần trước mày bonding ở Gem Center 120 triệu. Giảm 80%, tao ghi nhận. Nhưng 25 triệu vẫn là 25 triệu.

Hạnh ghi nhận. Cao nhất Hạnh ghi nhận là "giảm chi phí tiệc 80%". Thấp nhất là khi tôi chi 120 triệu cho launch. Hạnh đo thành công bằng cách tôi tiêu ít đi, không phải bằng cách tôi kiếm nhiều hơn. Vì kiếm nhiều hơn, tôi chưa bao giờ làm được.

Team PetMind AI chiếm một góc sân thượng. 12 người (trừ 3 đã nghỉ), thêm vài người bạn trong giới. Bảo chạy khắp nơi quay video: "PetMind AI Fundraising Party! 🎉" Instagram story, TikTok live. Ánh đèn sân thượng lung linh, gió mát, nhạc nền lo-fi hip hop.

Tôi nâng ly. Mọi người nâng ly.

– Team. Chúng ta vừa qua giai đoạn khó nhất. Vốn đã về. Và từ đây, PetMind AI sẽ bay cao hơn. Lần này, chúng ta sẽ có khách hàng thật, doanh thu thật, và thành công thật.

"Thành công thật." Tôi nói chữ "thật" với team, trong khi sản phẩm vẫn là GPT bọc vỏ chó. Irony nằm ở chỗ: tôi thật lòng khi nói "thật". Mỗi lần gọi vốn, tôi đều thật lòng tin lần này sẽ khác. Đó không phải diễn. Đó là tôi. Và có lẽ đó là vấn đề: tôi tin vào thứ tôi nên nghi ngờ.

Mọi người hưởng ứng. Cụng ly. Uống. Cười. Tuấn uống bia, gật đầu nhẹ, không nói gì. Mắt Tuấn nhìn ra sông Sài Gòn, xa xăm kiểu người đang nghĩ chuyện khác.

Minh (growth hacker) say sớm nhất, sau 2 ly IPA. Minh kéo Trang sang góc, nói to: "Giờ mình có vốn, mình chạy quảng cáo đàng hoàng. Không dùng chiêu cũ nữa." Trang hỏi: "Chiêu cũ là gì?" Minh cười: "Đừng hỏi."

Chiêu cũ. Tôi biết chiêu cũ của Minh: fake reviews, mua followers, tạo tài khoản giả bình luận trên App Store. Những thứ "growth hack" mà mọi người giả vờ không biết nhưng ai cũng biết. 500 triệu đến và Minh hứa không dùng chiêu cũ. Nhưng nếu 500 triệu hết, Minh sẽ quay lại chiêu cũ. Vì chiêu cũ miễn phí.

Khang và Phát, hai dev mới, ngồi cạnh nhau, uống bia, nói chuyện nhỏ. Tôi đi ngang, nghe Phát bảo: "500 triệu chia cho 12 người, mỗi người 41 triệu. 3 tháng lương." Khang gật: "3 tháng. Nếu không scale được thì 3 tháng nữa tìm việc mới." Phát: "Ừ. Nhưng 3 tháng đủ em thu thập data cho bài nghiên cứu."

Dev tính runway bằng số tháng lương. Marketing tính bằng số chiến dịch. Kế toán tính bằng số 0 trong tài khoản. CEO tính bằng giấc mơ. Mỗi người nhìn 500 triệu bằng một con mắt khác nhau. Và không ai nhìn thấy 500 triệu sẽ trở thành 0.

Lâm đến muộn 30 phút. Áo polo đen, quần kaki, dép lê (vẫn dép lê, ở rooftop bar tầng 26). Tay cầm ly rượu vang đỏ mà ai đó đưa cho. Đi thẳng đến tôi.

– Khôi. Tiệc đẹp.

– Cảm ơn anh Lâm. Cảm ơn anh đã tin.

– Tao tin mày. Nhưng Khôi, startup mà anh thấy sống lâu nhất là startup ít tiệc nhất. Mày biết không?

– Anh lo xa quá.

Lâm nhìn tôi. Mỉm cười. Kiểu mỉm cười của người muốn nói thêm nhưng quyết định không nói. Anh nhìn quanh sân thượng, nhìn đèn dây, nhìn cocktail, nhìn 30 người đang cười nói.

– Tiệc bao nhiêu?

– 25 triệu, anh.

– 5% tiền anh.

Lâm không nói thêm. Anh vỗ vai tôi, uống một ngụm rượu, rồi hòa vào đám đông. Đi dép lê giữa những người mang giày Oxford, áo polo giữa những người mặc blazer. Lâm là người giàu nhất phòng và ăn mặc đơn giản nhất phòng. Tôi là người nghèo nhất phòng và cố ăn mặc đẹp nhất phòng.

Startup ít tiệc nhất sống lâu nhất. Lâm nói câu đó giản dị, nhưng nó nặng hơn 500 triệu. Vì 500 triệu tôi sẽ tiêu hết. Nhưng câu nói đó, nếu tôi nghe, có thể cứu được nhiều hơn.

Lâm ở tiệc 30 phút. Uống 1 ly rượu. Nói chuyện với Tuấn 5 phút (tôi thấy Tuấn gật đầu nhiều, nghĩa là Lâm đang hỏi về sản phẩm). Nói chuyện với Hạnh 3 phút (tôi thấy Hạnh xoay ly nước chanh, nghĩa là Hạnh đang nói thật). Rồi Lâm đi. Không nói "bye". Không chụp ảnh. Không đăng story. Lâm đến vì muốn nhìn team, và đi vì đã thấy đủ.

Lâm nói chuyện với Tuấn và Hạnh, không phải với tôi. Vì Lâm biết: tôi nói hay nhưng không chính xác. Tuấn và Hạnh nói xấu nhưng chính xác. Nhà đầu tư thông minh không hỏi CEO. Nhà đầu tư thông minh hỏi CTO và kế toán.

Mười giờ tối. Bia và cocktail bắt đầu ngấm. Mọi người lỏng hơn, cười to hơn, selfie nhiều hơn. Trang (marketing) đăng story: "Celebrate PetMind AI 🥂 #startuplife". Phúc (office manager) hát karaoke với 2 đứa dev mới. Minh (growth hacker) tranh luận về Web3 với một anh founder quen.

Bảo ngồi cạnh Hạnh ở góc bar. Hai người ít nói nhất tiệc, ngồi cạnh nhau, nhìn ra thành phố.

Tôi đi ngang, nghe lõm.

Bảo, giọng hơi say:

– Chị Hạnh, em hỏi thật. Anh Khôi thật sự giàu không?

Hạnh nhìn Bảo. Lâu. Cái nhìn mà tôi biết, cái nhìn mà Hạnh dành cho người hỏi câu đúng nhưng chưa sẵn sàng nghe câu trả lời.

– Em uống ít thôi.

Hạnh không trả lời. Hạnh không nói dối, nhưng cũng không phá vỡ ảo mộng của Bảo. Vì phá vỡ ảo mộng là việc của thời gian, không phải của kế toán. Kế toán chỉ ghi sổ. Khi nào Bảo đọc sổ, Bảo sẽ hiểu.

Bảo gật đầu, uống thêm một ngụm bia. Nhìn ra Sài Gòn. Mắt mờ, kiểu 25 tuổi say rượu ở sân thượng tầng 26, đang ngồi giữa giấc mơ startup và thực tế mà cậu chưa nhìn rõ.

Tôi quay lại giữa tiệc. Ai đó gọi tên tôi. Anh Quang, founder một app đặt xe công nghệ đã pivot 4 lần, giờ bán tạp hóa online. Anh Quang cầm ly rượu, mặt đỏ, vỗ vai tôi.

– Khôi! 500 triệu! Ngon lành. Mày sắp lên tỉ rồi.

– Dạ, cảm ơn anh.

– Anh cũng đang gọi vốn. Tạp hóa online, mày biết không? Thị trường tỉ đô. Mày giới thiệu anh Lâm cho anh được không?

Giới thiệu Lâm. Anh Quang muốn tôi giới thiệu Lâm, người vừa rót 500 triệu cho tôi. Trong giới startup, giới thiệu nhà đầu tư giống giới thiệu bạn gái: mọi người đều muốn, nhưng chia sẻ thì mất. Và tôi vừa mới có, chưa sẵn sàng chia.

– Em sẽ hỏi anh Lâm giúp.

– Ngon! Cảm ơn em.

Anh Quang đi rồi. Thêm 2 người nữa hỏi tôi về Lâm. Thêm 3 người hỏi "bí quyết gọi vốn". Tôi trả lời mỗi người bằng một câu khác nhau, nhưng tất cả đều cùng một ý: "kiên trì". Kiên trì là câu trả lời an toàn nhất. Vì kiên trì luôn đúng. Và vì câu trả lời thật ("anh ấy đầu tư vì thương tôi") thì không ai muốn nghe.

Mười một giờ. Tiệc vãn. Người lần lượt đi. Bàn bày đầy ly rỗng, đĩa còn sót vài miếng khoai tây chiên, khăn giấy nhàu. Nhân viên bar bắt đầu dọn. Nhạc chuyển từ lo-fi sang jazz chậm, kiểu nhạc "hết tiệc rồi, đi về đi".

Hạnh đi cuối, đứng đợi thang máy cùng tôi.

– 25 triệu. Tao sẽ ghi "chi phí team building Q2".

– Cảm ơn.

– Khôi.

– Ừ.

– 500 triệu. Anh Lâm nói lần cuối. Mày nghe chưa?

– Nghe rồi.

– Nghe rồi thì hành động đi. Đừng lặp lại. 12 lần rồi.

Thang máy đến. Hạnh bước vào. Tôi bước vào. Hai người đứng im trong thang máy đi xuống 26 tầng. Gương phản chiếu hai bóng người: một kế toán mệt mỏi và một CEO say nhẹ. Giữa hai bóng người là 16 năm bạn bè, 12 lần phá sản, 3 triệu tiền nợ cơm, và một cái 👍 trên Zalo.

Tầng 20. Im lặng. Tầng 15. Im lặng. Tầng 10. Hạnh nói, không nhìn tôi, nhìn số tầng chạy trên bảng điện:

– Khôi. Tao theo mày 13 startup. Tao chưa bao giờ lấy lương. Mày biết tại sao không?

– Vì mày thương tao.

– Không. Vì tao muốn thấy mày thành công một lần. Một lần thôi. Để tao biết 16 năm không phí.

Tầng 5. Im lặng. Tầng 1. Cửa mở.

Hạnh bước ra. Không ngoái lại.

Hạnh muốn thấy tôi thành công một lần. Không phải vì tiền. Không phải vì cổ phần. Vì 16 năm. Hạnh đầu tư 16 năm vào tôi, nhiều hơn Lâm đầu tư 1.15 tỷ. Và cả hai đều chưa được hoàn vốn.

Hạnh nói "đừng lặp lại". Nhưng lặp lại là thứ duy nhất tôi giỏi. Tôi lặp lại ý tưởng. Lặp lại lỗi. Lặp lại hứa hẹn. Lặp lại "lần này khác". Nếu có giải thưởng cho sự kiên trì lặp lại, tôi đã thắng 12 lần rồi.

Ra đường. Gọi taxi. Taxi đến, bước lên, ngồi sau. Nhìn ra cửa kính: Sài Gòn về khuya, Q.1 vẫn sáng, Q.Bình Thạnh tối hơn. Tôi đang đi từ nơi sáng về nơi tối, giống mỗi đêm, giống mọi đêm.

Taxi dừng đầu hẻm 47. Trả tiền (85.000, giá chạy đêm). Đi bộ vào hẻm. Hẻm tối, đèn vàng le lói, mùi cống nhẹ. Bà bán xôi cuối hẻm đã dọn, chỉ còn chiếc ghế nhựa úp ngược. Lên cầu thang. 72 bậc. Giày da đánh xi dẫm lên bậc thang xi măng mòn, tiếng vọng trong cầu thang khuya.

Về đến phòng. 18 mét vuông. Quạt trần kẽo kẹt. Vết ẩm hình Việt Nam trên trần. Thay đồ. Cởi sơ mi Zara (cài vào mắc, treo cẩn thận, vì đây là cái áo cho "dịp quan trọng"). Mở app giao hàng.

8 đơn đang chờ.

CEO vừa tổ chức tiệc gọi vốn 25 triệu trên rooftop bar tầng 26, và bây giờ đang mặc áo khoác GrabBike cũ chuẩn bị giao phở cho 8 người không biết CEO là ai. Nếu đây là phim, đạo diễn sẽ để nhạc buồn nổi lên. Nhưng đây không phải phim. Đây là thứ Bảy, 12 giờ đêm, và tôi có 8 đơn phải giao vì tiền giao hàng là thu nhập thật duy nhất tôi có.

Thay áo sơ mi. Mặc áo phông. Khoác áo GrabBike. Đội mũ. Xuống cầu thang. Nổ máy Wave.

Ra đường. Đêm mát. Gió. Mùi Sài Gòn khuya. Tiếng xe thưa.

Đơn đầu: phở bò, giao Q.3. Đơn hai: trà sữa, giao Q.Phú Nhuận. Đơn ba: cơm tấm, giao hẻm nhỏ Bình Thạnh. Tôi chạy xe, gió thổi, mùi phở bốc từ thùng sau. Điện thoại rung, thông báo LinkedIn: ai đó bình luận bài cũ của tôi, "Anh Khôi là nguồn cảm hứng của em!" Tôi đọc lúc dừng đèn đỏ, tay cầm hộp phở, áo GrabBike dính mồ hôi.

Nguồn cảm hứng. Tôi là nguồn cảm hứng của ai đó trên LinkedIn, trong khi đang giao phở lúc 12 giờ đêm. Nếu người đó biết nguồn cảm hứng của họ đang đội mũ bảo hiểm rách, chạy Wave cũ, giao đồ ăn để trả tiền xăng, họ sẽ comment gì? Có lẽ vẫn "nguồn cảm hứng". Vì LinkedIn không cần sự thật. LinkedIn cần câu chuyện. Và câu chuyện của tôi, nếu chỉ đọc trên màn hình, rất đẹp.

Giao xong 8 đơn lúc 2 giờ sáng. Về nhà. 72 bậc thang lần thứ hai trong đêm. Nằm xuống. Nhắm mắt.

Unicorn. Từ đó có nghĩa là sinh vật thần thoại, hiếm đến mức không tồn tại. Rất hợp với startup của tôi.