Tin Đồn Nội Bộ
Notification Slack lúc 8 giờ 12 sáng thứ Hai.
Không phải notification bình thường. Notification từ channel tôi chưa bao giờ thấy: #ship-KhaMinhxAnHa. 47 thành viên. Tạo bởi: Tống Vy Vy. Mô tả channel: "Đặt cược, phân tích, cổ vũ. HR-approved (không hề)."
Gì. Cái gì.
Tôi nhìn màn hình. 3 giây. Nhìn lại. Vẫn là #ship-KhaMinhxAnHa.
Mở channel.
47 người. Gần một phần tư công ty.
Tin nhắn gần nhất, 7 phút trước, từ một bạn team design:
"Hôm qua meeting product review, anh Minh nhìn chị Hạ 7 lần. Em đếm. Lần thứ 5 anh ấy cười một bên miệng. CƯỜI. MỘT. BÊN."
Reply: "Cười một bên là tín hiệu gì theo AI emotion detection?"
Reply từ một bạn team AI: "Tôi chạy thử trên HyperMind Emotion API, cười một bên + nhìn lâu hơn 2 giây = 87% probability of romantic interest."
Họ dùng sản phẩm của chính công ty để phân tích cảm xúc của tôi. Tôi không biết nên tức hay nên ấn tượng.
Kéo lên trên. Tin nhắn từ tuần trước. Vy Vy:
"Odds update: An Hạ thú nhận trước, 3:1. Kha Minh thú nhận trước, 7:1. Cả hai không bao giờ thú nhận, 15:1. Kiến Phong chen vào, 100:1 (just kidding, hoặc không)."
Kéo tiếp. Tin nhắn từ bạn marketing:
"Sáng nay anh Minh đi ngang tầng 19, chậm lại 0.5 giây trước bàn chị Hạ. 0.5 GIÂY. Ai bình thường đi ngang bàn đồng nghiệp mà chậm lại 0.5 giây???"
Reply từ bạn data: "Tôi xây bảng theo dõi tần suất anh Minh xuống tầng 19. Tuần 1: 3 lần. Tuần 2: 5 lần. Tuần 3: 8 lần. Tuần 4: 11 lần. Growth rate 47% week over week. Nếu là metric startup thì Series A rồi."
Reply: "SERIES A ĐKAHDFASLKD"
Reply từ Vy Vy: "Bạn ơi, anh Minh xuống tầng 19 là có lý do. Pantry tầng 19 có máy pha cà phê mới."
Reply: "Tầng 20 cũng có máy pha cà phê. Cùng hãng. Cùng model."
Reply từ Vy Vy: "...okay fair point."
Cả công ty theo dõi tần suất tôi đi thang máy. Cả công ty xây bảng theo dõi về tôi. Cả công ty dùng thuật ngữ Series A để mô tả mối quan hệ không tồn tại giữa tôi và Lâm An Hạ.
Kéo tiếp. Một bạn dev intern đăng ảnh meme, hình hai con mèo ngồi đối diện nhau qua tấm kính, chụp macro, thêm caption: "Tầng 20 nhìn tầng 19. Tầng 19 giả vờ không nhìn tầng 20." 87 reaction. Emoji tim, emoji lửa, emoji popcorn.
Một bạn khác reply bằng ảnh chụp màn hình Shopee, đơn hàng bỏng ngô, ghi chú: "Mua sẵn cho mùa drama."
Meme. Về tôi. Trên Slack công ty. Có 87 reaction.
Cả công ty đang cá cược về tôi và Lâm An Hạ.
Về tôi.
Và Lâm An Hạ.
Tôi đóng laptop. Mở lại. Đóng lại. Đứng lên. Đi xuống nhà ăn tầng 17.
Nhà ăn HyperMind, nửa nhà ăn nửa co-working space, bàn dài, máy pha cà phê tự động, tủ lạnh đầy sữa chua Vinamilk và trà sữa Phúc Long. Vy Vy đang ngồi góc, laptop mở, ly trà sữa thứ nhất trong ngày.
Tôi ngồi xuống đối diện. Không nói gì. Chỉ quay laptop của cô sang phía tôi, chỉ vào màn hình, chỉ vào channel #ship-KhaMinhxAnHa.
Vy Vy nhìn. Nhìn tôi. Nhìn channel. Nhìn tôi lại.
Không hề xấu hổ.
– Ôi, anh Minh thấy rồi à! – Cô cười, kiểu cười của người bị bắt quả tang nhưng không hối hận một giây nào. – Em nghĩ anh không dùng Slack nhiều.
– Vy. – Tôi nói, giọng bình tĩnh. Quá bình tĩnh. – 47 người.
– 48 tính anh.
– Tôi không join.
– Nhưng anh đã đọc. Tức là anh quan tâm.
Cô ấy đang dùng logic của tôi chống lại tôi.
– Channel này vi phạm chính sách nội bộ. Đây là quấy rối.
– Anh Minh ơi, anh làm Head of Product, không phải Head of HR. Và em LÀ HR. Em biết ranh giới.
– Ranh giới nào cho phép dùng AI emotion detection để phân tích đồng nghiệp?
Vy Vy nheo mắt:
– Ơ, anh đọc kỹ vậy? Anh đọc hết channel rồi hả?
Tôi tự đào hố và nhảy xuống.
– Tôi lướt qua. – Nói dối.
– "Lướt qua" mà biết ai dùng emotion API. – Vy Vy cười, cong môi. – Anh Minh, cả công ty có mắt. Hai người nhìn nhau kiểu đó mà bảo ghét nhau?
– Chúng tôi là đối thủ.
– Romeo và Juliet cũng vậy.
– Romeo và Juliet chết cuối truyện. Không phải ví dụ tốt.
– Thì anh viết kết thúc khác đi.
Tôi hít một hơi. Cố gắng giữ nhịp thở đều. Vy Vy hút một ngụm trà sữa, tiếng ống hút kêu rột rột, chậm rãi, thong thả, như thể cô đang xem phim hay.
– Vy, tôi nói nghiêm túc. Xóa channel đi.
– Anh nói nghiêm túc, em cũng nói nghiêm túc. – Cô đặt ly trà sữa xuống, nhìn tôi thẳng. – Anh có biết sáng nay bao nhiêu người nhắn em hỏi "anh Minh với chị Hạ đến đâu rồi" không?
– Đến đâu? Đến đâu là sao?
– 12 người. – Vy Vy giơ hai tay, xòe ngón. – 12. Và 4 trong số đó là quản lý cấp trung. Người ta quan tâm đến tình cảm của anh hơn quarterly report.
– Điều đó nói lên vấn đề về văn hóa công ty.
– Không. Điều đó nói lên là hai người rõ ràng quá mà không chịu nhìn.
– Rõ ràng cái gì?
Vy Vy nghiêng đầu, nhìn tôi bằng ánh mắt mà tôi chỉ từng thấy ở những người biết câu trả lời nhưng muốn đối phương tự nói ra.
– Anh Minh. Anh gửi spec kỹ thuật cho đối thủ. Anh email CEO xin chia credit cho người cạnh tranh với anh. Anh từ chối Google DeepMind để ở lại công ty này. Anh nghĩ mọi người mù à?
Mỗi câu như một viên đạn. Và viên nào cũng trúng.
– Những thứ đó có lý do chuyên môn.
– Tất nhiên rồi. Mọi thứ đều có lý do chuyên môn. – Vy Vy uống thêm ngụm trà sữa. – Giống như anh xuống tầng 19 uống cà phê ngày 11 lần cũng có lý do chuyên môn.
– Không phải 11 lần.
– Đúng rồi, tuần trước là 11. Tuần này mới thứ Hai, đã 2 lần rồi anh.
Tôi thua. Lần đầu tiên trong tuần, tôi thua ai đó không phải Lâm An Hạ. Thua Tống Vy Vy. Bằng logic của chính tôi.
Tôi đứng dậy, không nói thêm. Vy Vy gọi với theo:
– Anh Minh! Em sẽ đổi tên channel thành cái gì dễ thương hơn nha!
Tôi không quay lại.
10 giờ sáng.
An Hạ biết.
Tôi biết cô biết vì cô bước vào văn phòng bằng bước chân nhanh hơn bình thường, mặt phẳng lặng hơn bình thường, kiểu mặt phẳng của người đang kìm thứ gì đó. Cô đi thẳng đến bàn Vy Vy. Hai người nói chuyện 90 giây. Vy Vy gật, gật, rồi cười, rồi gật thêm.
5 phút sau, channel #ship-KhaMinhxAnHa biến mất.
10 phút sau, channel mới xuất hiện: #totally-not-shipping. 49 thành viên. Tăng 2 người.
Cô ấy "xóa" rồi tạo channel mới. Cả văn phòng có thêm 2 người join. Nghĩa là tin đồn không chết, nó mutate.
Giống virus. Giống chính xác virus.
12 giờ trưa. Nhà ăn.
Tôi ngồi ăn cơm trưa. Cơm gà Hải Nam từ dịch vụ catering. Bình thường. Hoàn toàn bình thường.
An Hạ vào nhà ăn lúc 12 giờ 7. Tôi biết vì tôi nhìn lên đúng lúc cô đẩy cửa. Bất giác. Không chủ đích. Cơ thể phản ứng trước khi não kịp xử lý, giống phản xạ tự động, giống cái cách model phản hồi prompt mà không cần reasoning layer.
Ừ, tôi vừa so sánh bản thân với language model. Có lẽ tôi cần nghỉ phép.
Cô đi thẳng đến quầy, lấy phần cơm, ngồi xuống bàn cách tôi 3 bàn. Không nhìn. Không chào. Bình thường.
Nhưng tôi để ý.
Tôi để ý cô gắp thức ăn bằng tay trái, cô thuận tay trái, tôi biết từ tuần 2. Để ý cô uống nước bằng chai, không bao giờ dùng ly nhà ăn. Để ý cô ăn nhanh, gọn, không nói chuyện điện thoại trong bữa. Để ý tóc cô hôm nay kẹp bằng kẹp đen, không phải kẹp nâu như hôm qua.
Kẹp tóc. Tôi để ý kẹp tóc.
Trần Kha Minh, 29 tuổi, Head of Product, từng được mời về Google DeepMind, đang ngồi nhà ăn đếm số lần đối thủ thay kẹp tóc.
Tôi cúi xuống ăn tiếp. Cơm gà. Tập trung vào cơm gà.
Nhưng khi An Hạ đứng dậy, tôi lại nhìn lên. Không chủ đích. Lần thứ hai. Cô bước ra, dáng đi nhanh, vai thẳng, như người luôn biết mình đi đâu. Cửa nhà ăn đóng lại.
Lần thứ hai trong 15 phút. Nếu team design đếm, con số hôm nay sẽ lên channel mới.
2 giờ chiều. Ngồi tại bàn tầng 20, nhìn xuống tầng 19 qua cửa kính. An Hạ ngồi tại bàn cô, tóc kẹp một bên, mắt dán vào laptop. Bình thường. Hoàn toàn bình thường.
Nhưng từ lúc cô bước vào, cô không nhìn lên tầng 20 một lần nào. Bình thường cô nhìn ít nhất 2-3 lần mỗi sáng, tôi biết vì tôi đếm.
Tôi đếm. Khi nào tôi bắt đầu đếm?
Mở nhật ký kỹ thuật. Cuộn lại các entry tuần trước. Đếm: trong 5 ngày làm việc, tôi nhắn tin Slack cho An Hạ 14 lần. Nói chuyện trực tiếp 6 lần. Ăn trưa gần nhau 3 lần. So với đồng nghiệp khác, tôi nhắn anh Hải (trưởng phòng kỹ thuật) 4 lần, nói chuyện 2 lần.
14 vs 4. Cô chiếm gấp 3.5 lần bandwidth giao tiếp của tôi.
Tôi đóng nhật ký. Mở lại. Cuộn đến entry tối thứ Sáu tuần trước, đêm ở pantry tầng 19. Dòng cuối tôi viết: "Lâm An Hạ, mắt sáng lên."
Đóng nhật ký. Lần này thật.
Tôi ngả người ra ghế, nhìn trần nhà. Đèn huỳnh quang. Máy lạnh 24 độ. Tiếng bàn phím từ dãy dev phía sau. Mọi thứ bình thường.
Ngoại trừ sự thật rằng tôi vừa dành 45 phút kiểm toán hành vi của chính mình và kết luận duy nhất là: mọi con số đều chỉ về một hướng.
Nếu đây là A/B test, kết quả đã có ý nghĩa thống kê từ tuần 2.
Nếu đây là user behavior analytics, tôi sẽ gắn cờ: "Dấu hiệu tương tác bất thường, cần điều tra."
Nhưng đây không phải dữ liệu. Đây là tôi. Và tôi không biết làm gì với kết luận này.
Mọi người thấy gì mà tôi không thấy? Hay mọi người thấy đúng thứ tôi đang cố không thấy?
5 giờ chiều.
Tôi ngồi tại bàn, đang review code. Tiếng bước chân. Nhẹ. Nhanh. Giày búp bê, giờ làm việc, không phải dép lê.
An Hạ đi ngang bàn tôi. Không dừng. Không nhìn. Nhưng tay cô đặt một ly cà phê xuống góc bàn, nhẹ nhàng, chính xác, như thể cô đã tính toán vị trí ly không chạm vào giấy tờ.
Rồi cô đi tiếp. Không nói một chữ.
Tôi nhìn ly cà phê. Đen. Không đường. Đá.
Đen. Không đường. Đá. Đúng gu tôi.
Cô biết tôi uống gì.
Khi nào cô biết? Tôi không nhớ mình từng nói. Nhưng cô biết. Giống cách tôi biết cô uống cà phê đen đá lúc 2 giờ sáng, giống cách tôi biết cô dùng dép lê khi ở lại khuya, giống cách tôi biết cô siết ly cà phê chặt hơn khi nhắc đến NexaVN.
Chúng tôi quan sát nhau. Cả hai. Không phải vì đối thủ cần biết kẻ thù. Mà vì...
Tôi cầm ly cà phê lên. Nhìn lớp đá tan dần, nước đen đặc xoáy chậm. Ly giấy, từ máy tự động nhà ăn tầng 17, nghĩa là cô đi xuống 3 tầng, pha ly cà phê đúng gu tôi, đi lên 3 tầng, đặt lên bàn, rồi quay về tầng 19. Tổng cộng 6 tầng thang máy. Cho một ly cà phê cô không cần mua.
6 tầng. Cho một người cô gọi là "đối thủ."
Uống một ngụm. Đắng. Đậm. Lạnh vừa.
Đúng gu. Hoàn toàn đúng gu.
Tôi từng nghĩ tôi là người lý tính. Mọi quyết định đều có framework. Mọi hành động đều có ROI. Nhưng framework nào giải thích được việc tôi đếm số lần cô nhìn lên tầng 20? ROI nào cho việc tôi gửi spec kỹ thuật cho đối thủ?
Không có framework. Không có ROI.
Chỉ có một ly cà phê đen không đường, đá, đặt nhẹ trên góc bàn lúc 5 giờ chiều.
...vì tôi không biết phải cảm thấy gì về điều đó.
Không. Tôi biết. Tôi chỉ chưa muốn gọi tên.
Nhìn xuống tầng 19. An Hạ đã ngồi lại bàn, mở laptop, tay gõ nhanh. Như không có gì xảy ra.
Tôi uống thêm một ngụm. Rồi thêm. Ly cà phê vơi dần. Đá tan hết. Nước loãng đi. Nhưng tôi vẫn cầm ly, cầm lâu hơn cần thiết, như thể buông ra thì thứ gì đó cũng buông theo.
Cô đặt ly cà phê lên bàn tôi, đúng gu tôi, không nói một chữ, rồi đi. Như thể đó là chuyện bình thường.
Nhưng nó không bình thường. Nó chưa bao giờ bình thường.
47 người trong channel ship. 49 trong channel mới. Emotion API 87% probability. Growth rate 47% week over week. Bảng theo dõi tần suất tôi đi thang máy.
Cả công ty có dữ liệu. Cả công ty có kết luận. Cả công ty đúng.
Và tôi, người xây product dựa trên dữ liệu, người tin rằng số không biết nói dối, lại là người duy nhất từ chối đọc kết quả.
Tôi đặt ly cà phê rỗng xuống bàn. Đúng vị trí cô đã đặt. Nhẹ nhàng. Chính xác.
Tôi bắt đầu nghi: dữ liệu có khi đúng hơn tôi nghĩ.