KPI Điên Rồ

Thang máy Bitexco lúc 7 giờ 45 sáng chỉ có tôi và một anh bảo vệ đang ngáp.

Anh bảo vệ nhìn tôi, rồi nhìn đồng hồ, rồi nhìn tôi. Ánh mắt kiểu "chị ơi, hôm nay thứ Hai". Tôi biết. Tôi biết lắm. Nhưng người ta không trở thành nữ quản lý trẻ nhất công ty bằng cách ngủ nướng đến 9 giờ.

Tôi đến sớm không phải vì siêng. Tôi đến sớm vì ghét cảm giác có ai đó đã ngồi ở bàn trước mình.

Cửa thang máy mở ở tầng 19. Văn phòng HyperMind AI vắng tanh, chỉ có mùi cà phê từ máy pha tự động và tiếng điều hòa chạy đều. Tôi thích công ty lúc này nhất, lúc chưa có ai. Không có tiếng Slack kêu. Không có sếp gửi tin nhắn. Không có đồng nghiệp hỏi "ê, deadline hôm nay đúng không?".

Chỉ có tôi, cái laptop, và bảng Google Sheets đang chờ.

Tôi ngồi xuống bàn làm việc, góc cửa sổ nhìn ra Sài Gòn. Từ tầng 19, thành phố trông như một bảng dashboard khổng lồ, đèn xanh đèn đỏ nhấp nháy, xe cộ chạy theo pattern lặp đi lặp lại. Có lần Vy Vy bảo tôi: "Mày nhìn Sài Gòn mà cũng thấy data à?" Tôi nói: "Mọi thứ đều là data, Vy. Chỉ là mày không đọc được thôi."

Vy Vy bảo tôi bị bệnh nghề nghiệp. Tôi bảo tôi bị bệnh thích thắng. Khác nhau.

Tôi mở laptop, vào Google Sheets, bắt đầu chạy số cho chiến dịch tăng trưởng quý 1. Mười lăm phút trước giờ làm, đủ để tôi xem lại projection, kiểm tra conversion rate tuần trước, và tự hỏi tại sao cost per acquisition lại nhảy 12% mà không ai báo.

Mười tám tháng trước, tôi ngồi ở một cái bàn khác, trong một văn phòng khác, cũng đến sớm y vậy. NexaVN. Startup fintech mà tôi giúp từ 0 lên 2 triệu người dùng. Tôi là nhân viên thứ 3, growth lead, người vẽ ra toàn bộ chiến lược tăng trưởng.

Rồi đồng sáng lập lấy pitch deck của tôi, đi gọi vốn riêng, và đuổi tôi ra bằng một email forward nhầm.

Forward nhầm. Không phải sai sót. Là vũ trụ muốn tôi biết sự thật.

Tôi không khóc. Tôi không kiện. Tôi chỉ nhớ rất rõ cảm giác đọc email đó lúc 2 giờ sáng, trong căn hộ thuê ở Bình Thạnh, với ly mì gói nguội ngắt trên bàn. Cảm giác như ai đó rút mặt đất ra khỏi chân mình.

Từ đó tôi tự nhủ một thứ: chỉ tin data. Data không biết nói dối. Con người thì có.

HyperMind AI là nơi tôi chọn để xây lại. Startup trí tuệ nhân tạo top đầu Đông Nam Á, 200 nhân viên, đang chuẩn bị gọi vốn Series C. Tôi vào được 1 năm rưỡi, leo lên Senior Growth Strategist nhanh nhất phòng. Không phải vì tôi giỏi ngoại giao. Mà vì số liệu của tôi không ai cãi được.

Người ta thăng chức bằng quan hệ. Tôi thăng chức bằng Google Sheets.

· · ·

8 giờ 30. Văn phòng bắt đầu đông.

Vy Vy, HR Business Partner kiêm đài phát thanh không chính thức của công ty, kéo ghế ngồi cạnh tôi, tay cầm ly trà sữa trân châu dù mới sáng.

— Hạ ơi, hôm nay có chuyện lớn.

— Hôm nào chả có chuyện lớn.

— Không, lần này thật.

Tôi liếc cô. Vy Vy mặc váy hoa, đeo kính tròn to, tóc nhuộm nâu vàng buộc cao. Trông như đang đi brunch chứ không phải đi làm. Nhưng đừng dại mà coi thường, cô này biết mọi thứ xảy ra trong công ty trước cả CEO.

— Anh Dương sáng nay họp all-hands, 9 giờ. Bắt buộc.

— All-hands giữa tuần? Có ai nghỉ việc hả?

— Không.

Vy Vy cắn ống hút, mắt sáng lên kiểu người sắp kể chuyện hay.

— Lớn hơn nhiều. Anh Dương sắp tung một cái gì đó. Hôm qua anh ấy bảo em chuẩn bị truyền thông nội bộ.

Truyền thông nội bộ. Ba chữ mà khi HR nói ra thì hoặc ai đó bị đuổi, hoặc công ty sắp thay đổi cái gì đó rất lớn.

— Được rồi.

Tôi quay lại Google Sheets. Vy Vy nhìn tôi y như anh bảo vệ lúc nãy, kiểu "chị ơi, bình tĩnh quá vậy".

— Mày không tò mò à?

— Tò mò không thay đổi được kết quả. Chuẩn bị cho mọi tình huống thì có.

Vy Vy thở dài, lắc đầu, đi về bàn HR.

Tôi tò mò chứ. Nhưng tôi không thích để ai thấy mình tò mò. Đó là khác biệt.

· · ·

9 giờ sáng. Phòng họp lớn tầng 19. Toàn bộ 200 nhân viên HyperMind AI.

Phó Thành Dương, CEO kiêm founder, đứng trước màn hình LED. Áo polo đen, quần jeans, giày sneaker trắng. Phong cách Steve Jobs bản Việt Nam, nhưng thay vì "one more thing" thì anh hay nói "nghe anh nói này". Mắt anh có vết chân chim vì thức khuya nhiều năm, nhưng lúc nào cũng sáng, kiểu người tin vào thứ mình đang xây.

Tôi ngồi hàng thứ ba, vị trí tốt. Gần đủ để CEO thấy mặt, xa đủ để không bị gọi tên bất ngờ. Vy Vy ngồi cuối phòng, đã sẵn sàng điện thoại để ghi note, hoặc nhắn tin cho tôi, hoặc cả hai.

— Chào cả nhà.

Phòng họp im. Khi Thành Dương nói, người ta nghe. Không phải vì sợ. Mà vì anh nói kiểu khiến bạn muốn nghe. Sáu năm trước, anh bắt đầu HyperMind với 3 người trong quán cà phê. Bây giờ 200 nhân viên, 3 tầng văn phòng, và cái tên xuất hiện trên mọi bài viết về trí tuệ nhân tạo ở Đông Nam Á. Anh có quyền tự hào.

— HyperMind vừa kết thúc năm tốt nhất trong lịch sử. Doanh thu tăng 180%. User base tăng gấp 3. Sản phẩm AI của chúng ta đang phục vụ hơn 500 doanh nghiệp trên khắp Đông Nam Á.

Vỗ tay. Tôi cũng vỗ. Số liệu này tôi biết rồi, tôi đóng góp vào 30% con số tăng trưởng kia. Nhưng tôi vỗ tay vừa phải thôi. Không quá nhiệt tình, không quá lạnh lùng. Vừa đủ để CEO biết tôi có mặt, và vừa đủ để đồng nghiệp không nghĩ tôi đang khoe.

Vỗ tay cũng là một kỹ năng. Thật đấy.

— Nhưng.

À. Cái "nhưng" quen thuộc. Sau mỗi lần khen đều có "nhưng". CEO nào cũng vậy, tung đường ngọt trước rồi mới đâm.

— Nhưng chúng ta đang chuẩn bị gọi vốn Series C. Và nhà đầu tư không đổ tiền vào quá khứ. Họ đầu tư vào tương lai. Vào đội ngũ. Vào người dẫn dắt.

Tôi thấy lưng mình thẳng lên một chút. "Người dẫn dắt." Hai từ đó bám vào não tôi như quảng cáo Shopee bám vào thuật toán.

Anh bấm remote. Màn hình hiện chữ lớn:

OPERATION ASCEND

— Từ hôm nay, HyperMind sẽ chạy một chương trình đặc biệt. Trong 6 tháng tới, tôi sẽ theo dõi hiệu suất của các team leader. Người dẫn đầu sẽ trở thành Giám đốc Sản phẩm mới, Chief Product Officer, kèm theo equity package xứng đáng.

Phòng họp xôn xao. Tôi nghe tiếng thở hổn hển ở đâu đó, chắc team Sales.

— KPI sẽ được đo minh bạch, hiển thị trên dashboard nội bộ. Mọi người đều thấy. Mọi người đều biết ai đang dẫn, ai đang tụt.

Minh bạch. Từ đẹp. Nhưng thực chất là: các bạn sẽ bị so sánh công khai, và không có chỗ trốn.

Tôi quét mắt quanh phòng.

Dương Kiến Phong, Director Sales, ngồi hàng đầu, hai tay khoanh trước ngực, cười rộng. Anh ta đã mặc vest dù hôm nay là thứ Hai, tóc vuốt gel, đồng hồ sáng loáng. Phong Sales, người mang về 60% doanh thu công ty. Chắc chắn anh ta nghĩ ghế này là của mình.

Bên phải phòng, hàng thứ hai, một người đàn ông tôi ít khi gặp. Anh ngồi im, không phản ứng gì với tin tức vừa rồi, trong khi cả phòng đang xôn xao. Mắt nhìn thẳng vào laptop đang mở dashboard, ngón tay gõ nhẹ lên bàn phím, chắc đang chạy số liệu gì đó ngay giữa cuộc họp. Áo sơ mi đen xắn tay đến khuỷu, tóc đen vuốt ngược, AirPods trên một tai. Mặt không biểu cảm, kiểu người đang ở trong phòng họp nhưng đầu óc đã đi xa hơn mười bước.

200 người đang sốc vì tin CPO, và anh này ngồi phân tích dữ liệu. Hoặc anh ta đã biết trước, hoặc anh ta không quan tâm. Cả hai đều đáng lo.

— Cuộc chơi này mở cho tất cả team leader. Growth, Product, Sales, Engineering. Ai cũng có cơ hội. Nhưng chỉ một người thắng.

Thành Dương nhìn quanh phòng, dừng lại ở Kiến Phong. Kiến Phong gật đầu, cười tự tin, kiểu gật đầu của người đang nhận giải thưởng trong tưởng tượng. Rồi CEO nhìn sang tôi. Tôi giữ mặt bình thường, nhưng ngồi thẳng hơn. Cuối cùng ánh mắt anh dừng ở người đàn ông áo đen. Người đó ngẩng lên đúng lúc, chạm mắt CEO một giây, rồi quay lại laptop.

Một giây. Nhưng tôi thấy rõ. Giữa hai người có cái gì đó, kiểu hiểu nhau không cần nói. Kiểu đồng minh lâu năm.

Ghi nhớ: anh ta có quan hệ với CEO. Biến số quan trọng.

— Bắt đầu từ hôm nay. Chúc may mắn.

Phòng họp vỡ ra thành hai mươi cuộc trò chuyện nhỏ. Ai đó vỗ vai Kiến Phong chúc mừng trước, như thể anh ta đã thắng. Ai đó nhìn tôi dò xét, kiểu "chị này có chơi không?". Slack trên điện thoại tôi bắt đầu rung liên tục. Channel mới: #operation-ascend. Đã có 47 tin nhắn trong khi CEO còn chưa rời sân khấu.

47 tin nhắn trong 2 phút. Bình thường channel nội bộ 1 ngày được 20 tin. Vậy là cuộc chiến này không chỉ của mấy team leader. Cả công ty đang chọn phe.

· · ·

Tôi ra hành lang, cần không khí. Vy Vy đã đứng đó, ly trà sữa thứ hai trong tay.

— Tao nói rồi mà. Lớn.

— Ừ.

— Mày sẽ tham gia chứ?

Tôi nhìn cô. Câu hỏi thừa.

— Tao sẽ thắng.

Vy Vy cười, kiểu cười "biết rồi, hỏi cho có".

— Thì thắng đi. Nhưng mày biết đối thủ chính là ai chưa?

— Phong Sales?

— Phong ấy à?

Vy Vy hất cằm về phía phòng họp. Người đàn ông áo đen vừa đi ra, laptop kẹp nách, bước đều, mặt vẫn không biểu cảm.

— Trần Kha Minh. Head of AI Product. Thiên tài nhưng lạnh như phòng server. Vào công ty từ hồi mới 12 người, xây toàn bộ AI core. Chưa ai thắng anh ta trong meeting.

Tôi nhìn theo. Kha Minh đi ngang, không quay đầu, không nhìn ai. Bước chân đều như người đã biết đường đi, biết đích đến, và không cần hỏi ý kiến bất kỳ ai.

Thú vị.

— Anh ta có biết tao tồn tại không?

— Anh ta biết mọi thứ trong công ty này. Anh ta chỉ không quan tâm đến thứ không liên quan đến product.

Chưa liên quan. Từ hôm nay thì khác.

— Kha Minh. Được. Tao ghi nhớ rồi.

Vy Vy nhìn tôi, rồi nhìn về phía Kha Minh đã khuất sau cánh cửa kính.

— Trời ơi đất hỡi, tao ngửi thấy drama rồi.

— Vy, tao đang nói chuyện nghiêm túc.

— Tao cũng nghiêm túc. Drama nội bộ là chuyên môn của tao.

Vy Vy nói đùa, nhưng cô ấy ít khi sai.

· · ·

Trưa. Tôi ngồi ở Highland Coffee tầng trệt Saigon Centre, một mình. Quán đông, phần lớn là dân văn phòng quanh đây đang tranh thủ giờ nghỉ. Cô barista nhớ mặt tôi, không cần hỏi đã pha sẵn ly đen đá. Tôi đến đây đủ thường xuyên để được nhớ mặt, và đủ ít nói để không bị nhớ tên.

Mối quan hệ lý tưởng: người ta biết tôi cần gì mà không cần hỏi, và tôi không cần giải thích.

Trước mặt là ly cà phê, bên cạnh là laptop mở Notion. Tôi đang lập chiến lược.

Operation Ascend. 6 tháng. KPI công khai. Một ghế CPO. Một cơ hội để chứng minh rằng tôi không chỉ giỏi xây cho người khác, tôi giỏi xây cho chính mình.

Tôi mở dashboard nội bộ. Tên tôi nằm ở vị trí thứ 3, sau Kha Minh và Kiến Phong. Kha Minh dẫn đầu nhờ chỉ số product retention cao ngất. Kiến Phong thứ 2 nhờ doanh thu. Tôi thứ 3 vì growth metrics chưa được đo đầy đủ trong hệ thống mới.

Hệ thống đo chưa phản ánh đúng giá trị growth. Nghĩa là tôi đang bị thiệt. Nghĩa là tôi cần phải thắng rõ ràng hơn, để không ai cãi được.

Điện thoại rung. Slack.

Channel #operation-ascend đã lên 200 tin nhắn. Memes, dự đoán, cá cược. Ai đó đăng bức ảnh ghế CEO với caption "ai muốn ngồi đây". Vy Vy react bằng emoji lửa.

Tôi tắt Slack, mở lại Google Sheets.

Vy Vy nhắn riêng: "Nghe nói Kha Minh đã gặp CEO từ tuần trước, bàn về Operation Ascend. Anh ta biết trước hết." Kèm emoji mắt to.

Tôi đọc lại tin nhắn hai lần. Biết trước. Tất nhiên anh ta biết trước. Kiểu người đó không bao giờ bị bất ngờ, vì anh ta luôn đi trước mấy bước.

Giống ai? Giống đồng sáng lập NexaVN. Cũng biết trước, cũng lên kế hoạch trước, cũng sắp xếp mọi thứ để mình có lợi nhất.

Tôi dừng lại. Hít thở. Không. Không nên so sánh vội. Chưa có đủ dữ liệu để kết luận Trần Kha Minh là người thế nào. Tôi chỉ biết một thứ: anh ta đang đứng giữa tôi và vị trí mà tôi muốn.

Mười tám tháng trước, tôi mất tất cả vì tin người. Mất vị trí, mất cổ phần, mất niềm tin vào hệ thống startup mà tôi từng yêu như yêu mối tình đầu.

Lần này khác.

Lần này tôi không tin ai. Tôi tin data. Tôi tin bản thân. Và tôi sẽ không để bất kỳ ai, dù là anh chàng thiên tài AI lạnh như máy hay ông trưởng phòng kinh doanh cười rộng miệng, cướp thứ tôi xứng đáng.

Tôi đứng dậy, trả tiền, đi về văn phòng. Ngang qua sảnh tầng trệt, bảng KPI Operation Ascend đã được bật trên TV lobby, màn hình LED sáng trưng giữa sảnh. Mấy bạn lễ tân đang đứng xem. Tên tôi nằm ở vị trí thứ 3. Trần Kha Minh đứng đầu, số liệu product retention chiếm nửa màn hình.

Tạm thời thôi.

Tôi bước vào thang máy, bấm tầng 19. Điện thoại rung lần nữa. Slack: #operation-ascend. Tin nhắn mới nhất là một bức ảnh ai đó chụp lén tôi trong phòng họp sáng nay, mắt đang nhìn thẳng về phía Kha Minh. Caption: "Khi đối thủ của bạn là Head of Product 🔥".

Vy Vy đã react rồi. Tất nhiên.

Được rồi. Cuộc chiến bắt đầu. Và tôi không có ý định thua.